Theo nghiên cứu khoa học cho biết, cây bông thuộc họ Malvaceae, chi Gossypium, là cây trồng lấy sợi đặc biệt quan trọng. Vì nó cung cấp nguyên liệu tốt nhất cho công nghiệp dệt vải tạo ra sản phẩm may mặc cho con người. Cây bông vải không chỉ trồng chủ yếu để lấy xơ, hạt bông còn được dùng ép thành dầu ăn rất tốt cho sức khỏe con người( hàm lượng dinh dưỡng chỉ đứng sau dầu hướng dương) và thức ăn cho gia súc. Chẳng những thế, thân cây bông còn được sử dụng để làm nguyên liệu cho công nghiệp giấy, gỗ ép, làm chất đốt và làm phân xanh cải tạo đất… Bởi những lợi ích vô cùng hữu dụng nên từ rất lâu bông vải đã trở thành loại cây công nghiệp có hiệu quả kinh tế cao. Trước đây, loại cây đa công dụng ấy được trồng nhiều ở các nước như Mỹ, Australia, Liên Xô (cũ), Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan… Nhận thấy giá trị của loại cây công nghiệp này và cụ thể hơn là nhằm mục đích cung cấp nguyên liệu cho ngành may mặc nên Việt Nam cũng đã hội nhập với thế giới, chú trọng đến việc phát triển diện tích trồng bông vải. Tuy nhiên, việc trồng một loại cây với số lượng lớn và với thời gian dài cũng như những biến đổi phức tạp của thời tiết đã gây ra nhiều bệnh hại ảnh hưởng đến cây. Trong số đó, có loại bệnh vô cùng quen thuộc mang tên bệnh mốc trắng bông vải.
Giới thiệu bệnh hại
Trong cuộc sống thường ngày, ta hay nghe và gặp các vấn đề liên quan đến mốc trắng. Mốc trắng ở đây được hiểu là nấm mốc có dạng hình sợi, phân nhánh, gần như không có màu (màu trong suốt) hoặc màu trắng
Trong nông nghiệp, mốc trắng là bệnh nấm ảnh hưởng đến hơn 360 loại cây, bao gồm đậu, đậu Hà Lan, xà lách và các thành viên của họ bắp cải. Loại bệnh này đôi khi còn được gọi là thối gỗ nếu ảnh hưởng đến cà chua
Còn mốc trắng ở bông vải là loại bệnh do nấm Ramulariopsis gossypii gây ra. Bệnh này của bông vải được đánh giá khá nghiêm trọng vì nó tổn hại rất nhiều đến năng suất của cây trồng.
Đối tượng gây bệnh
Trong công tác phòng ngừa bệnh hại cho cây trồng, bệnh mốc trắng bị bắt gặp không chỉ ở cây bông vải mà còn gây hại trên rất nhiều loại cây trồng khác nhau như: các loại cây họ đậu, họ bắp cải,…
Triệu chứng của bệnh hại
Tương tự như tất cả các loại bệnh, mốc trắng ở bông vải cũng có những biểu hiệu, triệu chứng cụ thể mà người trồng có thể quan sát và phát hiện. Khi mới hình thành bệnh hại, nấm mốc xuất hiện với số lượng ít, những đốm trắng nhỏ li ti phân bố rải rác ở khắp mặt trên của lá, mặt dưới lúc này vẫn còn khá bình thường như chiếc lá không bệnh. Nấm Ramulariopsis Gossypii khi đã xâm nhập vào chủ thể sẽ phát triển rất mạnh. Chỉ bằng một thời gian ngắn, mốc trắng nhanh chóng nhân đôi, nhân ba số lượng ban đầu, thậm chí là hơn, và ồ ạt hiện lên khắp cả lá. Mật độ nấm mốc trắng trên lá sẽ ngày càng tăng một cách chóng mặt. Song song với sự phát triển của nấm mốc thì lá bông lúc này đã cực kỳ yếu. Lá trở nên rũ rượi, không còn sức sống và cũng không giữ được màu xanh mà thay vào đó là màu vàng héo úa. Phần lá dưới cũng ngả vàng nốt. Chẳng những thế, nó còn có dấu tích của nấm mốc bên trên, những vết thâm đen tương ứng với hình dạng và số lượng của nấm bề mặt lá.
Nguyên nhân của bệnh hại
Như đã được giới thiệu sơ lược ban đầu, mốc trắng ở bông vải là bệnh do nấm Ramulariopsis Gossypii gây ra. Loại nấm này xuất hiện ở nhiều loại thực vật với nhiều biến thể khác nhau. Nhưng chúng đều có hậu quả nghiêm trọng là ảnh hưởng đến phẩm chất, chất lượng của vật chủ mà nó tấn công. Những lá có giọt nước sẽ là nơi phát sinh bệnh đầu tiên trên cây bông. Lưu ý, nấm mốc trắng lây lan và phát tán cực mạnh bằng việc đa dạng môi trường nương trú để gây bệnh, như không khí, đất, nước tưới, giống…
Điều kiện phát triển của bệnh hại
Nấm mốc Ramulariopsis Gossypii hay cụ thể là bệnh mốc trắng ở bông vải sẽ phát triển ở nhiệt độ từ 16 đến 34 độ C. Chúng ta có thể thấy khoảng nhiệt mà nấm bệnh sinh sống và phát triển vô cùng rộng. Cho nên, bệnh phát triển nhiều và mạnh là việc không thể tránh khỏi. Vào cuối mùa mưa sẽ cực kỳ thuận lợi cũng như trở thành mốc thời gian đỉnh điểm cho bệnh ngang nhiên hoành hành. Vì đặc tính của nấm bệnh là ưa ẩm ướt. Thời tiết cuối mùa mưa sẽ vừa chớm ấm và vẫn còn mưa, còn nước, cây cối còn ướt át nhiều. Chẳng những vậy, khi trải qua một mùa mưa dài, ruộng bông đã bị càn quét và chịu nhiều tổn thương trong mưa gió. Cây đã tốn rất nhiều sức trong khoảng thời gian ấy nên sức đề kháng và chống chịu bệnh hại sẽ giảm sút trầm trọng . Thế nên, cuối mùa mưa trở thành thời cơ vàng để bệnh hại dễ dàng tấn công và phát triển trên diện rộng.
Mức độ ảnh hưởng của bệnh hại
Bông vải bị nấm mốc trắng tấn công hơn thế nữa nó còn gây hại trực tiếp ở lá cho nên tạo ra nhiều hậu quả đối với tổng thể chất lượng của cả cây. Lá của cây bị phủ đầy những lớp mốc trắng, khiến lá vàng úa vì không thực hiện được quá trình quang hợp và trao đổi chất. Không đơn giản chỉ dừng lại ở việc vàng lá, héo lá mà nụ, hoa và quả non cũng sẽ bị rụng, quả vừa già bị chín ép, làm giảm năng suất của cây một cách vô cùng nghiêm trọng và khiến người trồng cực kỳ quan ngại, lo sợ và “khóc đứng khóc ngồi”. Không những người trồng lo cho cây bệnh, mà các nhà máy sản xuất may mặc cũng sẽ lao đao. Vì bệnh trạng nghiêm trọng, lượng bông vải thu hoạch được chỉ có số lượng ít, thiếu hụt nguồn nguyên liệu để dệt sợi. Trong khi đó, trang phục may từ vải dệt bằng sợi bông lại rất được ưa chuộng vì các đặc tính bền, đẹp, thoải mái. Thế nên giá thành của sản phẩm từ sợi bông đều có giá rất cao. Chưa nói đến cây bông là loại cây có ngàn lợi ích và có thể tận dụng tất cả các bộ phận của cây cũng như là khai thác hết giá trị của bông vải mang lại ở tất cả các công đoạn từ lúc trồng cho đến khi thu hoạch. Chính vì vậy, bệnh mốc trắng sẽ gây thiệt hại và tổn thất rất nhiều đến ích lợi và doanh thu của con người.
Biện pháp phòng bệnh
Đã xác định nông nghiệp làm nghề chính, người nông dân luôn luôn phải hết lòng với đối tượng gieo trồng của mình. Cụ thể ở đây là bà con trồng bông phải luôn cẩn trọng, chăm sóc kỹ càng, lưu tâm, để ý đến ruộng bông của mình. Ông bà ta đã dạy “phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Thế nên ngay từ bước đầu tiên, kỹ thuật canh tác phải cực kỳ được chú trọng và hoàn thành tốt nhất có thể. Quy trình sẽ bao gồm vệ sinh đồng ruộng và tiêu hủy tàn dư bông vụ trước. Đất trước khi xuống giống cần phải làm thật tơi, xốp và bón lót với lượng phân thích hợp với diện tích gieo trồng. Một khâu không thể thiếu là làm rãnh và hệ thống thoát nước hiệu quả cho ruộng gieo trồng. Giống bông trồng nhất định phải qua tuyển chọn cẩn thận, sàng lọc đầy đủ để cây phát triển mạnh mẽ nhất có thể. Trong quá trình trồng cần làm cỏ và bón phân cân đối, hợp lý để cung cấp chất dinh dưỡng đầy đủ cho cây, tăng sức chống chịu với thời tiết và bệnh hại. Và lưu ý là nên luân canh cây trồng khác để thay đổi đối tượng phá hoại của bệnh hại, khiến chúng thiếu hụt nguồn cung cấp dinh dưỡng và sẽ hạn chế sự phát sinh, gây bệnh trong những vụ tiếp theo.
Biện pháp xử lý bệnh
Nếu phát hiện bệnh mốc trắng ở thời kỳ đầu và diện tích gây bệnh còn nhỏ thì người trồng có thể xử lý bằng cách ngắt bỏ những lá bệnh và tiêu hủy chúng đi. Nhưng trồng bông lâu năm và quy mô lớn thì người trồng thường sử dụng thuốc trừ bệnh khi xuất hiện đốm bệnh bằng một trong các loại thuốc điển hình của Nghi Anh như Kibul, Nazosi, Sunfur,…
Thuốc trừ bệnh
