Giới thiệu bệnh hại
Bệnh thán thư hoa cúc có tên khoa học là Colletotrichum chrysanthemi Saw. Bệnh còn có tên gọi khác là bệnh đốm than. Đây là một bệnh hại rất phổ biến trên cây hoa cúc và triệu chứng nặng thì sẽ gây nguy hiểm tới cây. Bệnh thán thư hại cây hoa cúc có khả năng tàn phá và gây ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến cây hoa cúc cũng như chất lượng hoa khi thu hoạch. Cây mắc bệnh thán thư hoa cúc thường kém phát triển và có hoa không to và tỷ lệ ra hoa rất thấp. Có những năm khi điều kiện thời tiết thích hợp, thì bệnh phát triển rất mạnh lan trên diện rộng gây ảnh hưởng nặng tới năng suất và chất lượng hoa cúc. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất hạt và tổn hại kinh tế với bà con trồng hoa cúc.
Đối tượng gây hại
Bệnh thường gây hại trên các giống cúc: Cúc vàng chanh Đà Lạt, cúc vàng Đài Loan và các giống vàng xanh Singapore…. Ngoài ra thán thư còn là cái tên bệnh hại thường được nhắc đến trên rất nhiều loài cây trồng khác thuộc nhóm cây ăn quả, cây rau màu, cây công nghiệp ngắn ngày,…
Dấu hiệu của bệnh hại
Bệnh thán thư (đốm than) hoa cúc thường xuất hiện và gây hại chủ yếu trên lá. Lúc đầu bệnh tạo ra một điểm nhỏ hình tròn màu nâu vàng đến nâu xám, đường kính của phần bệnh khoảng 2-5 mm, có mép hơi lồi lên và màu đặc trưng là màu nâu, ở giữa phần bệnh là màu trắng xám.
Bệnh thán thư phát triển nặng thì sẽ có nhiều vết có thể liên kết với nhau thành đốm lớn dạng bất định, màu sắc là màu nâu hoặc nâu đen, bệnh thường bắt đầu từ các lá già dưới gốc lên ngọn.
Quan sát các mô bệnh đã già thường thấy nhiều chấm nhỏ màu đen, đó là đĩa cành (đĩa đài) của nấm gây bệnh thán thư.
Triệu chứng của bệnh có thể thay đổi tùy theo giống Cúc. Với cây cúc Đài Loan, vết bệnh thường lây nhiễm từ 2 bên mép lá, sau đó lan rộng và hại vào trong phiến lá.
Trên cúc Đồng Tiền, các phần bệnh thường xuất hiện ở giữa phiến lá. Khi các phần bệnh phát triển rộng, thấy những vòng đồng tâm. Khi có điều kiện thời tiết ẩm ướt, vết bệnh thường phát triển rộng hơn và nhũn nước.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Nguyên nhân chủ yếu gây nên bệnh là do Colletotrichum chrysanthemi Saw. Nấm bệnh thán thư (đốm than) hoa cúc là các sợi nấm đa bào, không màu, phân nhánh nhiều. Hình thức sinh sản bào tử là vô tính bằng việc hình thành các đĩa vũm hơi lõm trên các mô bệnh đã già. Trên đĩa cành thì hình thành nhiều cành bào tử phân sinh có kích thước khá ngắn không phân nhánh, xen kẽ là các lông cứng có từ 1-2 vách ngăn, kích thước 47-80 x 5-7 um hoặc 47-80 x 4-4.5 um. Bào tử phân sinh có hình trụ hơi ngắn hoặc hơi cong giống lưỡi liềm, ở giữa bào tử quan sát thường thấy giọt dầu phản quang, có kích thước 15-20 um x 4-5 um hoặc khoảng 16-20 um x 4-5 um. Bào tử hình thành tập trung ở giữa tản nấm trong quá trình nuôi cấy nhân tạo, tạo thành những đám bào tử nấm màu hồng.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Điều kiện lý tưởng để bệnh phát triển là nơi nhiệt độ cao, ẩm độ cao, bón phân nhiều mà đặc biệt là đạm, hoa cúc có bộ rễ kém phát triển thì bệnh thường rất nặng.
Ở miền Bắc, bệnh thường phát sinh, gây hại mạnh mẽ trong điều kiện có nhiệt độ ấm (24-28oC), độ ẩm không khí cao (thời tiết mưa nhỏ, xuất hiện giọt nước hoặc giọt sương). Vì vậy, bệnh thường xuất hiện gây hại từ tháng 2 đến tháng 5 nhưng gây tổn hại mạnh nhất là vào các tháng 3 và tháng 4.
Bệnh thán thư (đốm than) hoa cúc cũng phá hại nặng trên các giống hoa cúc trồng với mật độ mau, địa thế vườn hoa thấp trũng, ứ đọng nước. Sự phát triển của bệnh còn có thể do các loại côn trùng miệng nhai, kỹ thuật vun xới, cắt tỉa và chế độ luân canh của bà con nông dân.
Mức độ ảnh hưởng
Bệnh thán thư (đốm than) cây hoa cúc bắt gặp ở hầu hết giống hoa cúc và ở các vườn trồng hoa cúc ở nước ta. Bệnh thán thư cây hoa cúc là bệnh nguy hiểm và phổ biến trên cây hoa cúc. Bệnh thán thư cây hoa cúc gây hại chủ yếu trên lá khiến cây còi cọc kém phát triển hoặc chết. Hiện nay bệnh thán thư trên hoa cúc đang phát triển và gây hại ở hầu hết các khu vực trồng hoa cúc nước ta đặc biệt gây hại nặng và thời gian khí hậu nóng và ẩm ướt .
Biện pháp phòng bệnh
Biện pháp giống:
Trước khi trồng cần chọn giống kỹ càng ở những cơ sở uy tín. Ưu tiên các giống có sức kháng bệnh cao, có khả năng chống chịu bệnh hoặc biểu hiện nhẹ để trồng giúp hạn chế tối đa khả năng phát sinh gây hại và những ảnh hưởng của bệnh.
Biện pháp canh tác
Dọn dẹp sạch sẽ tàn dư vụ trước, thường xuyên vệ sinh đồng ruộng
Sử dụng nguồn giống không có mầm bệnh, hoặc có sức chống chọi bệnh cao.
Lưu ý trồng đúng khoảng cách mật độ, không trồng quá gần nhau để vườn thông thoáng, ngăn chặn nấm phát triển
Nên thường xuyên cắt tỉa cành lá cho hoa cúc. Chú ý tạo không gian thoáng đãng để cây phát triển và phòng trường hợp nấm, côn trùng trú ngụ gây bệnh.
Bón phân đầy đủ, cân đối dinh dưỡng đất trồng cho từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây hoa cúc. Giữ đất luôn khô ráo, thông thoáng, tránh bón thừa lượng đạm, đặc biệt phải bón lót bằng phân chuồng ủ hoai mục.
Trong quá trình chăm sóc hoa cần diệt sạch cỏ dại, hạn chế tạo vết thương cơ giới cho cây. Bên cạnh đó cũng cần thực hiện trồng luân canh cúc với cây trồng khác họ
Biện pháp kiểm dịch thực vật:
Thường xuyên thăm nom vườn hoa cúc nhất là khi cây mới thay lá ra lá non để sớm phát hiện dấu hiệu nhiễm bệnh và có biện pháp xử lý ngăn chặn kịp thời
Biện pháp xử lý bệnh
Khi phát hiện mầm bệnh thì lập tức tách cây nhiễm bệnh ra khỏi ruộng để tránh lây lan. Tiến hành làm sạch và sát trùng khu vực nhiễm bệnh tránh lây lan. Sử dụng các loại thuốc phù hợp để phun trị bệnh, bà con có thể tham khảo các sản phẩm trừ bệnh điển hình của Nghi Anh như: Kibul, Nazosi, Sunfur,…
Thuốc trừ bệnh 
Sau khi trị bệnh cần bổ sung dinh dưỡng cho cây giúp cây phục hồi sinh trưởng sau bệnh: Hero, Tonik, Ado,…
Phân bón lá
Phân bón lá 
Câu hỏi thường gặp
Bệnh thán thư phát sinh, phát triển ở giai đoạn nào trên cây hoa cúc?
Cây bệnh có đặc điểm như thế nào?
Xử lý bệnh bằng cách nào?
