Giới thiệu bệnh hại
Kali là một trong 3 chất dinh dưỡng đa lượng, cùng với Nitơ và Phốt pho được sử dụng với số lượng lớn trong quá trình trồng cây có múi để đạt được năng suất tốt và duy trì chất lượng cao. Ở cây cam và bưởi, kali cần thiết cho nhiều nhiệm vụ thiết yếu bao gồm tổng hợp protein và tinh bột, kích hoạt enzyme và quang hợp và hơn hết, việc điều chỉnh việc mở và đóng khí khổng làm cho mức kali trở thành một yếu tố quan trọng trong việc giảm thiểu căng thẳng phi sinh học. Nồng độ K cao đã được chứng minh là ngăn chặn sự có mặt và phát triển của mầm bệnh và cũng tương quan với việc tăng kích thước trái, vỏ dày hơn và tăng độ chua khi thu hoạch.
Tuy nhiên, việc quản lý và chăm sóc không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng thiếu kali ở cây, từ đó xuất hiện các dấu hiệu xấu làm giảm năng suất cây trồng. Bệnh thiếu kali ở cây cam, bưởi có tên khoa học là Potassium deficiency với các biểu hiện đặc trưng như: lá xuất hiện màu vàng ở rìa, lá cuộn tròn và còi cọc.
Triệu chứng của bệnh hại
Hiện tượng thiếu kali ở cây cam, bưởi biểu hiện bằng hiện tượng lá già bị nhiễm clo vàng đồng và giảm kích thước lá, đặc biệt chúng có thể không phát triển đầy đủ về màu sắc, đồng thời chúng có hàm lượng axit và vitamin C thấp hơn do thiếu dinh dưỡng từ kali. Ngoài ra, thời hạn sử dụng của quả cam và bưởi có thể bị giảm do khả năng bị thối cuống và mốc xanh cao hơn.
Các triệu chứng chủ yếu có thể nhìn thấy trên các lá già và bắt đầu phát triển trên các lá non trong trường hợp thiếu lân trầm trọng. Ở thời kỳ cây cam hoặc bưởi thiếu kali nhẹ thì chỉ xuất hiện hiện tượng nhẹ ở rìa và đầu lá, sau đó là cháy ngọn. Dần dần, chúng có thể chuyển sang màu nhạt hơn một chút nhưng các gân chính vẫn có màu xanh đậm và mạnh hơn là những mảng úa vàng này biến thành vết cháy sém khô bởi sự tiến triển từ mép lá đến gân giữa dù các gân chính vẫn giữ nguyên màu xanh. Dễ thấy là lá có xu hướng nhăn nheo và thường rụng sớm. Tóm lại, thiếu kali là nguyên nhân khiến cây phát triển còi cọc, dễ bị bệnh và các căng thẳng khác như hoại tử hay sương giá.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
– Các triệu chứng thiếu kali thường là do nguồn cung cấp K trong đất không đủ. Thiếu kali có thể xảy ra trên đất cát chua, nơi có độ pH thấp và dễ bị rửa trôi đáng kể chất dinh dưỡng.
– Sự thiếu hụt này cũng có thể xảy ra do dự trữ kali trong đất thấp hoặc khả năng cung cấp hạn chế cho cây trồng. Giảm hấp thu K là điển hình trên một số loại đất đá vôi, đất có độ pH thấp, đất cát hoặc có ít hàm lượng hữu cơ.
– Đất thiếu độ ẩm làm cản trở quá trình vận chuyển nước và chất dinh dưỡng, qua đó giảm sự hấp thu K và có thể dẫn đến thiếu K. Nhưng trái lại, tưới nhiều nước, lượng mưa lớn cũng làm rửa trôi chất dinh dưỡng khỏi vùng rễ và gây thể thiếu hụt kali.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Việc cung cấp K cho cây trồng có thể bị giảm do đất có nồng độ Ca và Mg rất cao, do bón nhiều N hoặc do hàm lượng P, Mg, Fe trong đất có thể cạnh tranh với kali
Mức độ ảnh hưởng
– Khi thiếu kali, tốc độ quang hợp của cây giảm mạnh, giảm năng suất và chất lượng quả thu hoạch thấp. Cụ thể, thiếu Kali ít không ảnh hưởng đến năng suất mặc dù quả có thể nhỏ hơn, trong khi đó, nồng độ K thấp vừa phải trong cây gây ra sự giảm sinh trưởng nói chung mà không có triệu chứng thiếu thị giác và thiếu kali nghiêm trọng làm giảm năng suất, tăng tỷ lệ rụng hoa quả.
– Khi K ở mức thấp, hình thái chung của lá bắt đầu là màu vàng ở đầu và mép lá, sau đó rộng hơn với biểu hiện là các khu vực hoại tử và đốm có thể phát triển trên lá. Các triệu chứng xuất hiện đầu tiên trên các lá già vì K có xu hướng tập trung ở các mô đang phát triển nhanh. Trường hợp khác, quá nhiều N với quá ít K có thể dẫn đến sự dự phòng của các khối xây dựng protein, tạo tiền đề cho các vấn đề về bệnh tật, giảm sản xuất carbohydrate, giảm đậu quả và tăng hiện tượng tách quả, nhàu quả và rụng quả.
Biện pháp phòng bệnh
Biện pháp giống
– Trồng các giống có hiệu quả hơn trong việc hấp thụ kali
– Ngay từ đầu trồng cây con, bà con nên đảm bảo đã cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho cây giúp chúng hấp thụ hiệu quả.
Biện pháp sinh học
– Thêm chất hữu cơ dưới dạng tro và phân chuồng ủ hoai mục hoặc lớp phủ thực vật vào đất ít nhất mỗi năm một lần, bởi tro gỗ có hàm lượng kali cao
– Bón vôi đối với đất chua giúp làm tăng khả năng giữ kali trong một số loại đất và giảm rửa trôi
– Sau các vụ thu hoạch, chắc chắn rằng đất trồng trở nên khô cằn, chai cứng khiến cây khó hấp thu dinh dưỡng. Vì vậy, trước khi gieo trồng, bà con cần bổ sung thêm một số loại phân bón hữu cơ như: Nutrifert 4-3-3 và Organic 1 giúp cải tạo đất trồng, tăng độ tơi xốp và vi sinh vật có lợi cho cây trồng, từ đó giúp cây tăng khả năng hấp thụ phân bón NPK.
Biện pháp canh tác
– Đảm bảo cân đối liều dùng và tần suất sử dụng các loại phân bón để đảm bảo cung cấp đủ chất dinh dưỡng hợp lý cho cây cam, bưởi
– Tưới nước thường xuyên cho cây, đồng thời tránh để ruộng bị ngập úng
– Nên bón thúc xen kẽ phân bón vào các kỳ sinh trưởng của cây cam, bưởi.
Biện pháp kiểm dịch thực vật
Bà con cần thường xuyên theo dõi và điều chỉnh các thông số cơ bản của các loại chất dinh dưỡng và đất trồng phù hợp như các chỉ số EC, pH để tối đa khả năng hấp thu tốt của cây.
Biện pháp xử lý bệnh
Kinh nghiệm truyền thống
– Trước tiên, bắt đầu vào vụ trồng cây thì bà con cần kiểm tra kỹ lưỡng tình trạng đất gieo trồng
– Để hạn chế bị rửa trôi kali, bà con không nên bón tập trung 1 lần vào thời điểm mới gieo trồng mà nên bón làm nhiều lần hay chỉ bón vào giai đoạn khi cây đã trưởng thành, kết trái.
– Quan trọng hơn hết, nên kết hợp các loại phân bón khác nhau để tăng năng suất cây, không chỉ bón phân hóa học hoặc mỗi hữu cơ ở giai đoạn trước gieo trồng bởi việc đảm bảo một sự cân bằng dinh dưỡng là cần thiết để tối ưu hiệu quả trồng cây. Đồng thời, quản lý chính xác tỷ lệ chất dinh dưỡng, phân bón là vô cùng quan trọng.
Biện pháp hóa học
– Cách dễ nhất cũng như tối ưu nhất để khắc phục tình trạng thiếu kali ở cây cam, bưởi là sử dụng phân bón chứa kali. Tuy nhiên, trong đất có kết cấu mịn hoặc đá vôi nên việc bón K vào đất đôi khi tác dụng chậm hoặc không hiệu quả.
Tốt nhất là nên bón kali qua lá bằng cách phun trực tiếp để có thể hấp thụ nhanh nhất. Bà con có thể tham khảo sản phẩm điển hình của Nghi Anh như: Siêu Kali
