Tuyến trùng hại rễ ở lúa là một trong những bệnh hay gặp ở lúa. Bệnh tuyến trùng hại rễ này không khó để điều trị tuy nhiên là bệnh dễ lây lan, vì thế bà con cần hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh, đặc điểm phát triển của tuyến trùng hại rễ ở lúa để tìm phòng trừ và chọn phương pháp điều trị tốt nhất.
Tuyến trùng hại rễ ở lúa ảnh hưởng rất nhiều đến năng suất cây trồng vì nếu không điều trị được bệnh này, cây lúa sẽ không có đủ chất dinh dưỡng để trổ bông to, chậm lớn cho ra hạt lép, năng suất thu hoạch mức kém. Vậy bệnh tuyến trùng hại rễ ở lúa là gì? Mầm bệnh xuất phát từ đâu? Và những biện pháp phòng, điều trị bệnh như thế nào? Mời bà con tham khảo nội dung trong bài viết này.
Tuyến trùng hại rễ ở lúa là gì?
Tuyến trùng hại rễ ở lúa là do tuyến trùng đục lỗ ở rễ cây mạ khi mới gieo sạ và hình thành bướu trên rễ từ rất sớm. Thời gian tuyến trùng hại rễ ở lúa hình thành từ 5 ngày sau khi gieo sạ. Những cây lúa mới khoảng 1 tháng tuổi rất dễ bị tuyến trùng xâm nhập nếu như giá thể trước khi mang cấy nhiễm mầm bệnh từ đất ruộng có sẵn mầm bệnh, lây lan từ những cây bệnh khác.
Dấu hiệu khi cây lúa bị tuyến trùng hại rễ xâm nhập
Đặc điểm của cây lúa bị tuyến trùng hại rễ xâm hại là cây lúa bị lùn, lá ngả sang màu vàng úa, cây còi cọc, tăng trưởng rất chậm. Và khi nhổ cây lên thì thấy những đốt rễ có nhiều bướu ở các đoạn của rễ hoặc ở chóp rễ cây lúa. Tuyến trùng hại rễ ở lúa tạo bướu có thể lên tới 1-2mm.
Với những bướu xuất hiện ở rễ lúa gây tắc nghẽn đường vận chuyển dinh dưỡng từ rễ cây lên thân và lá, do vậy mới có hiện tượng cây bị vàng lá, úa lá và còi cọc. Ở những cây có bệnh thường trổ bông rất sớm và thường rất ít hạt hoặc thậm chí không có hạt, ảnh hưởng lớn đến sản lượng cây trồng.
Vậy nên để cây lúa phát triển tốt nhất và mang lại năng suất cao thì bà con nông dân cần phải nắm được nguyên nhân gây bệnh, loại bệnh này và các phương pháp điều trị bệnh.
Các giai đoạn phát sinh bệnh tuyến trùng hại rễ ở lúa
Tuyến trùng hại rễ ở lúa do tuyến trùng Meloidogyne graminicola gây ra, đây là loại tuyến trùng nội ký sinh. Vòng đời của tuyến trùng từ 26 – 51 ngày. Tuyến trùng có hình dạng con sán kim nên dễ dàng xâm nhập vào rễ cây.
Tuyến trùng hại rễ ở lúa xâm nhập ở cây lúa con và bắt đầu có dấu hiệu rõ rệt khi cây vào khoảng 1 tháng tuổi, khi cây bắt đầu phát triển mạnh phần lá. Trong giai đoạn này, 4 ngày đầu tiên, các tế bào tuyến trùng xâm hại xâm nhập và hình thành, sau đó 20-30 ngày phát triển gây nên các bướu trên rễ cây ngăn cản sự hấp thu dinh dưỡng của cây và làm cho cây kém phát triển.
Nguyên nhân phát sinh bệnh tuyến trùng hại rễ ở lúa
Đặc điểm của tuyến trùng hại rễ là chúng không thể tồn tại trong đất khô, nhưng có thể tồn tại trong đất có độ ẩm 100%. Đất ruộng bị nhiễm ký sinh mầm bệnh chưa được xử lý triệt để. Đất ruộng bị chia do sử dụng phân lân quá nhiều hoặc đất pha cát, đất chua, đất có độ PH thấp thì tuyến trùng hại rễ ở lúa dễ hình thành và phát triển hơn.
Cây càng có nhiều rễ nhỏ, mỏng, rễ cây dễ bị tổn thương thì càng tại điều kiện cho tuyến trùng hại rễ ở lúa xâm nhập.
Như vậy tuyến trùng có thể tồn tại và phát triển vào độ ẩm của đất, số lượng rễ cây, độ PH và hàm lượng oxy có trong đất. Đảm bảo cho các chân ruộng giữ được nước thường xuyên sau khi gieo sạ thì cây lúa ít bị tuyến trùng xâm nhập hơn.
Đối tượng gây hại của bệnh tuyến trùng hại rễ
Tuyến trùng hại rễ có 2 hình thức là nội ký sinh và ngoại ký sinh, trong đó:
- Nội ký sinh là những tuyến trùng chui vào rễ và nằm bên trong, chích hút các tế bào của rễ cây, làm cho rễ cây bị tổn thương và trương phình như bướu.
- Ngoại ký sinh là tuyến trùng ở trong môi trường đất và nước, phá rễ cây từ bên ngoài nhưng không chui vào bên trong rễ. Nhóm tuyến trùng này gây thối rễ non, rễ tơ.
- Bán nội ký sinh là tuyến trùng chui vào một phần ở rễ (thường là đầu rễ) gây ra nốt sần, bướu cho rễ cây ở đầu rễ.
Với đặc điểm như trên, có thể thấy môi trường càng có độ ẩm cao là môi trường càng dễ gây ra bệnh tuyến trùng hại rễ ở nhất. Cây lúa, cây rau củ, cây hồ tiêu, những loại cây có rễ nhỏ chính là những loại cây dễ bị bệnh tuyến trùng hại rễ nhất. Tuy nhiên với cây lúa nông nghiệp thì cách điều trị sẽ khác với giống cây công nghiệp và cây hoa màu.
Mức độ ảnh hưởng của bệnh tuyến trùng hại rễ ở lúa
- Giảm năng suất, chất lượng vụ mùa
- Tốn thời gian chăm sóc, chi phí và công sức phòng trừ bệnh.
- Dẫn đến tình trạng lây lan bệnh, ảnh hưởng trực tiếp đến mùa vụ sau nếu không được xử lý đúng cách
Biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất
Để phòng bệnh tuyến trùng hại rễ ở lúa, bà con cần chuẩn bị tốt giá thể trước khi đem trồng. Bảo vệ giá thể để tránh các yếu tố gây bệnh xâm nhập và lây lan. Khử trùng đất trước khi gieo sạ để loại bỏ yếu tố gây bệnh còn sót trong đất. Áp dụng những kỹ thuật cơ bản sau:
- Để nước ngập ruộng trong vòng 5 -7 ngày trước khi gieo sạ.
- Sau khi gieo sạ thì không để ruộng nước bị cạn, giữ mức nước khoảng 3-5cm trong 5 đến 7 ngày đầu.
- Hạn chế sử dụng các loại phân lân và phân đạm vì hai loại phân này không cải thiện được tình trạng phân mà làm cho tuyến trùng ngày càng nhanh chóng phát triển hơn.
- Sử dụng một số chế phẩm cải tạo đất và tăng cường khả năng cho ra rễ mới ở lúa như Humate trộn với phân bón gốc. Kết hợp phun các loại phân bón lá hữu cơ để giúp cây lúa phục hồi lá xanh.
Phân bón lá
Phân bón lá
Tuyến trùng hại rễ ở lúa là bệnh hay gặp nhất khi lúa đang ở giai đoạn từ cây con đến giai đoạn phát triển lá. Bà con cần chăm sóc tốt cây lúa ở giai đoạn này thì cây mới đủ sức, khỏe mạnh trổ bông, cho năng suất cao nhất. Bệnh tuyến trùng hại rễ ở lúa tuy hay gặp nhưng cũng là bệnh có thể phòng chống và điều trị được. Vậy nên bà con hãy ghi nhớ những cách chăm sóc cây và điều trị cây bệnh cũng như các biện pháp phòng chống để bảo vệ cây lúa của mình. Chúc bà con chăm sóc cây lúa tốt, loại trừ được những bệnh hay gặp ở lúa, mùa màng bội thu.
