Bệnh vảy vỏ cam chanh là bệnh hại thường xảy ra trên cây trồng có múi, đặc biệt là cam chanh. Các triệu chứng bệnh hại gây tổn thương trên vỏ cây và lan rộng lên tán cây. Bệnh hại này nếu không điều trị kịp thời sẽ gây thiệt lại rất lớn cho bà nông dân. Vậy bà con nông dân cần phải lưu ý gì về bệnh hại này và các biện pháp khắc phục bệnh như thế nào? Mời bà con và các bạn cùng theo dõi nội dung bài viết dưới đây.
Giới thiệu bệnh hại
Bệnh vảy vỏ cam chanh là bệnh gây lại lên vỏ cây, với các triệu chứng là vỏ cây bị bong tróc, cây úa vàng lan rộng lá cây và tán cây. Khi bệnh hại phát triển mạnh và lan rộng thì cây bị còi cọc, sinh trưởng và phát triển kém.
Đối tượng gây hại
Những loại cây được trồng trên gốc ghép của cây cam ba lá (Poncirus trifoliata) thường bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Những cây mọc trên gốc ghép của cây cam (citrange) có các triệu chứng bệnh giảm hơn, mức độ nghiêm trọng cũng không bằng và các triệu chứng xuất hiện trên vỏ cây không rõ rệt.
Bệnh hại này phát sinh trên cây trồng có múi như cam, canh, quýt, bưởi là chủ yếu. Vì đây là bệnh hại do virut gây bệnh trên cam chanh, lây truyền thông qua giống cây trồng.
Triệu chứng, dấu hiệu bệnh hại
Bệnh biểu hiện từ khi cây ở giai đoạn 4 năm tuổi, bắt đầu xuất hiện với các triệu chứng bong tróc ở lớp vỏ thân cây, thân cây trở nên nhạy cảm, suy giảm chức năng của lớp vỏ.
Lớp vỏ cây là nơi chứa hệ thống mạch rây, hệ thống vận chuyển những chất hữu cơ hòa tan do quang hợp tạo ra, đặc biệt tổng hợp đường saccarozơ để nuôi dưỡng các bộ phận của cây.
Vậy nên khi hệ thống lớp vỏ cây bị hư hại, bong tróc không chỉ làm mất thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng đến khả năng tổng hợp và dẫn truyền các chất hữu cơ để nuôi cây. Lâu dần, cây thiếu chất dinh dưỡng, sinh trưởng và phát triển yếu kém, còi cọc, vàng lá, rụng lá dần.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Bệnh hại vảy cỏ cam chanh là bệnh hại virus vảy vỏ cam chanh. Virus tồn tại và sinh trưởng đặc thù trên các giống cây trồng có múi, nhưng không có dấu hiệu triệu chứng bệnh cụ thể khi virus xâm nhập vào cây mà chỉ phát hiện khi bệnh hại đã biểu hiện ra bên ngoài.
Các dấu hiệu bệnh hại được phát hiện khi một mắt ghép trên cây bị nhiễm bệnh và mắt ghép này phát triển trên gốc ghép dễ bị tổn thương như cây cam ba lá Poncirus trifoliata, hoặc cam citrange.
Virut gây bệnh có trong nhựa cây và do đó có thể lan truyền từ cây này sang cây khác bằng cách tiếp xúc nhựa giữa các cây, đặc biệt hoạt động thường thấy là lan truyền qua ghép cành. Tuy nhiên bệnh hại này lại không thể lây truyền qua đường hút nhựa của côn trùng vì không có vật mang bệnh nào được biết đến. Chính vì vậy mà bệnh hại này khó lan truyền trên diện rộng như các bệnh hại khác.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Vì bệnh hại vảy vỏ cam chanh xuất lan truyền qua giống cây trồng và thông qua các hoạt động làm tiếp xúc nhựa của cây bệnh cho nên bệnh hại này dễ phát sinh khi ban đầu chọn lọc giống cây trồng không tốt. Các giống cây trồng cam chanh là các giống cây có gốc dễ tổn thương.
Ngoài ra còn do các hoạt động của bà con nông dân trong quá trình chăm sóc cây trồng như ghép chồi giữa cây có mang mầm bệnh với cây không bị bệnh. Cắt tỉa cây trồng với các công cụ gây ô nhiễm, không được khử khuẩn cũng là nguyên nhân gây ra bệnh hại.
Virut gây bệnh vảy vỏ cam chanh được xác định tồn tại dai dẳng trên vật nhiễm bệnh trong điều kiện nhiệt độ rất cao và khô. Vậy nên những công cụ bị nhiễm bệnh sau một thời gian dài không sử dụng vẫn có thể còn tồn tại virut gây bệnh.
Mức độ ảnh hưởng
Khi bệnh hại ở mức độ nhẹ gây vảy vỏ ở thân cây, các lớp vỏ cây tróc nhẹ dần. Bệnh hại đã gây bệnh nặng thì các lớp vỏ cây tróc nhiều hơn, khiến cây hư hại. Bệnh lan truyền từ gốc cây lên tới cành cây, cây mất lớp vỏ vận chuyển chất hữu cơ nên sẽ héo và chết dần.
Biện pháp phòng bệnh
Bệnh hại sẽ không lan truyền rộng nếu bà con nông dân biết cách chăm sóc cây và sử dụng công cụ chăm sóc hợp lý để hạn chế khả năng truyền bệnh. Việc chọn lựa giống cây trồng kĩ càng cũng là bước đầu ngăn chặn bệnh hại phát sinh ở cây trồng. Một số biện pháp phòng bệnh chính bà con nông dân nên chú ý:
– Đảm bảo dùng mắt ghép cây từ các nguồn được chứng nhận.
– Kiểm tra cây trồng và vật liệu nhân giống cây trồng có nhiễm virus gây bệnh hay không.
– Theo dõi vườn cây để phát hiện các triệu chứng của bệnh hại.
– Loại bỏ những cây nhiễm bệnh ra khỏi vườn, tiêu hủy chúng.
– Đảm bảo khử khuẩn các thiết bị, công cụ chăm sóc cây trồng để tránh nguồn bệnh lây lan.
Biện pháp xử lý bệnh hại
Biện pháp xử lý bệnh vảy vỏ cam chanh hiện nay vẫn chưa được minh chứng hiệu quả trên bất kỳ loại thuốc hóa học, sinh học nào. Các biện pháp mà bà con có thể sử dụng là biện pháp phòng bệnh hại qua khâu chọn giống, chăm sóc và khử trùng các công cụ làm vườn. Song sử dụng dung dịch thuốc tây Clo 1% trong quá trình vệ sinh công cụ có thể loại trừ được virus gây hại.
