Bệnh đốm đồng tiền (địa y) là loại bệnh hại cây trồng xảy ra khá phổ biến trên các loại cây thân gỗ như chiếu mai, cam, bưởi,… Bệnh đốm đồng tiền trên cây mai xảy ra khá thường xuyên trên những cây mai già. Bệnh đốm đồng tiền trên cây trồng tuy không phải là loại bệnh quá nguy hiểm đối với các loại cây trồng. Nhưng bệnh lại gây ảnh hưởng lớn đến yếu tố thẩm mỹ của cây, các vết bệnh tạo mảng bám xấu xí trên cây. Chính vì vậy, việc sử dụng biện pháp phòng ngừa, điều trị bệnh kịp thời, đúng cách là điều kiện cần thiết, quan trọng để giúp cây trồng luôn phát triển khỏe mạnh, nở hoa đẹp đúng mùa hay cho quả ngon, ngọt và chất lượng. Để hiểu rõ hơn bệnh đốm đồng tiền trên cây mai là bệnh gì? Dấu hiệu nhận biết bệnh và cách phòng, điều trị bệnh ra sao cho hiệu quả thì bài viết dưới đây sẽ trình bày rõ điều đó.
Giới thiệu bệnh hại
Tên khoa học: Địa y (hay còn gọi là bệnh đốm đồng tiền)
Bệnh này xuất hiện ở cây do địa y gây nên. Địa y là loại bệnh thuộc dạng cộng sinh giữa rêu và nấm.
Những cây mắc bệnh này sẽ thường thấy có các đốm nhỏ màu xám trắng hay xám xanh, đó là triệu chứng do bệnh đốm đồng tiền gây nên.
Bệnh thường xuất hiện trên các thân cây, cành giá với những đốm nhỏ màu trắng xám và sau đó vết đốm đó bắt đầu lan rộng dần ra toàn thân. Vết bệnh trên thân cây thường có hình dáng, kích thước giống đồng tiền nên có tên là bệnh đốm đồng tiền.
Bệnh sinh trưởng, và phát triển ở những nơi ẩm ướt, nhiều rong rêu, hay đặc biệt những cây có tán lá rậm rạp, ít ánh nắng chiếu sáng, nhiệt độ ẩm thấp rất thích hợp cho địa y sinh sống.
Đối tượng gây bệnh
Bệnh đốm đồng tiền rất dễ gặp trên nhiều loại cây thân ăn trái, cây hoa cảnh thân gỗ như là: cam, quýt, chôm chôm, nhãn, kim quýt, chiếu mai vàng, tùng la hán,…
Triệu chứng, dấu hiệu của bệnh
Bệnh địa y có dấu hiệu khá dễ để nhận biết là trên thân cây xuất hiện các đốm bệnh màu trắng xám có kích thước, hình dạng như đồng xu (đồng tiền). Khi cây mới hình thành bệnh, vết bệnh chỉ là những đốm rất nhỏ kích thước chỉ tầm trên dưới 2cm, có hình bầu dục hoặc hình tròn.
Khi gặp điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh phát triển như vườn cây thiếu ánh sáng, độ ẩm cao thì vết bệnh bắt đầu phát triển dần, lan rộng ra tạo thành những mảng đốm xù xì. Các vết đốm xanh, ẩm ướt khiến thân cây lúc này trở nên xấu xí, mất thẩm mỹ.
Khi các vết đốm đồng tiền trên cây phát triển, cây trở bệnh nặng thì bạn sẽ thấy những vết bệnh lớn hơn, dính lại với nhau, liên kết với nhau tạo thành những mảng lớn với đủ loại hình dạng, nhiều màu sắc loang lổ, xấu xí. Bệnh càng nặng thì những vết bệnh có thể chồng chéo lên nhau khiến lớp vỏ cây dày lên. Khi đó, vỏ cây có độ xốp giống như một lớp vải bao quanh gốc cây
Giai đoạn đầu của bệnh, bệnh thường xuất hiện ở phần thân gần gốc, sau đó bệnh lan rộng dần ra và phát triển dần sang các nhánh cấp 1, cấp 2 của cây. Bệnh đốm đồng tiền trên các loại cây không làm ảnh hưởng nặng đến sức khỏe của cây, nhưng khi nấm bệnh phát triển sẽ tạo nên một môi trường ẩm ướt, nhớt nhát xung quanh phần thân gần gốc cây. Chính vì điều này,nó tạo điều kiện cho các loại nấm bệnh khác tấn công cây, khiến sức khỏe của cây ngày càng suy yếu và xấu xí hơn.
Nguyên nhân gây bệnh
Nguyên nhân gây nên bệnh đốm đồng tiền ở cây trồng chính là do các mảng địa y – dạng cộng sinh giữa rêu và nấm gây nên. Bệnh thường xuất hiện nhiều nhất trên những thân cây già cỗi, lâu năm, vỏ cây xù xì, hay những cây có tán lá rậm rạp, thiếu ánh sáng. Bệnh phát triển nhanh trong điều kiện thời tiết có độ ẩm cao, ẩm thấp.
Trong vườn, khi cây còn nhỏ, cành lá chưa phát triển, vườn cây thông thoáng, ánh nắng đầy đủ, vườn khô ráo khiến bệnh không xuất hiện hoặc xuất hiện rất ít. Nhưng càng về sau, khi cây lớn dần, cành lá nhiều hơn, các tán lá giao nhau khiến ánh nắng không tỏa được mọi ngóc ngách của vườn cây, độ ẩm trong vườn tăng cao,… đã tạo điều kiện cho bệnh địa y xuất hiện lây lan.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Bệnh thường phát triển trên các thân cây lâu năm, già cỗi, cây có tán lá rậm rạp, ít ánh nắng, có ẩm độ cao, lớp mô vỏ cây đã chết là môi trường cho rong rêu và các loại nấm hoại sinh hình thành gây bệnh.
Mức độ ảnh hưởng
Địa y sống ở bên ngoài của vỏ cây nên gây hại không nặng nhưng nếu phát triển nhiều sẽ ảnh hưởng đến sinh trưởng, ra hoa và kết trái của cây và làm mất vẻ mỹ quan.
Địa y chủ yếu tấn công mạnh, bao phủ toàn bộ thân, cành, và gốc cây có thể ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của hoa, quả.
Bệnh tấn công khiến cây xấu xí, khó tiêu thụ, ảnh hưởng một phần đến hiệu quả kinh tế của nhà vườn.
Biện pháp phòng bệnh
- Chọn giống cây trồng chất lượng tại những cơ sở uy tín, đảm bảo kháng bệnh hiệu quả.
- Tránh việc trồng hoặc sắp xếp những chậu cây trong vườn quá dày đặc, hay quá sát nhau, đây là một trong những biện pháp rất hiệu quả để phòng ngừa bệnh lây lan
- Thiết kế mặt liếp để trồng cây (đối với cây chiếu mai). Tạo rãnh thoát nước để nước không bị đọng lại trên mặt vườn đối với mùa mưa để vườn luôn được khô ráo, thông thoáng tránh ẩm ướt tạo điều kiện thuận lợi để nấm hại và sâu bệnh tồn tại gây hại.
- Sử dụng chế phẩm sinh học có tác dụng phòng ngừa sự xâm nhập của tác nhân gây bệnh phun trực tiếp trên toàn thân, cành hoặc lá cây trồng.
Biện pháp xử lý bệnh
Khi trên cây xuất hiện đốm bệnh, dày đặc bạn có thể sử dụng bàn chải cọ rửa sạch những đốm bệnh trên thân, trên cành hay những nơi có đốm bệnh để tránh sự phát triển của nó. Dùng nước vôi hoặc dung dịch thuốc Boóc Đô 1% bôi lên những vị trí thường xuất hiện bệnh như thân, cành…của cây vào đầu mùa mưa, hành động này có tác dụng ngăn chặn bệnh xâm nhập, lây lan và phát triển mạnh hơn.
Bà con có thể sử dụng thuốc trừ nấm để phun cho cây, phun thuốc ngay vào vị trí bị địa y tấn công. Cứ sau 7 ngày phun thuốc, bạn lấy bàn chải mềm chà vào vết bệnh để vết bệnh bong ra hết. Trường hợp cây bị bệnh nặng không hết ở ngay lần đầu phun thì bạn nên tiến hành phun lần 2. Thời điểm phun thuốc phù hợp và hiệu quả nhất là khi cây vừa mới chớm phát bệnh, cần lưu ý tránh phun vào những ngày trời mưa. Hãy tham khảo sản phẩm trừ nấm điển hình của Nghi Anh: Kibul, Nazosi, Sunfur,…
Thuốc trừ bệnh
