Giới thiệu bệnh hại
Canxi là một trong những nguyên tố trung lượng quan trọng đối với các loại cây trồng. Nguyên tố canxi kích thích rễ phát triển, làm cho cây trở nên cứng cáp hơn. Canxi tăng hoạt tính của một số loại men giúp trung hòa các axit hữu cơ có trong cây. Bên cạnh đó, canxi đóng vai trò như cầu nối giúp cây hấp thụ và cân bằng tỷ lệ các chất nguyên sinh có trong đất.
Do đó, cây bị thiếu canxi sẽ ảnh hưởng lớn tới quá trình phát triển của đọt và rễ cây, sự hình thành hoa và vận chuyển chất dinh dưỡng đến trái. Hiện tượng thiếu canxi trên cây hồ tiêu biểu hiện rõ nhất ở các lá trưởng thành, các phần trụ phía dưới bị ảnh hưởng nghiêm trọng hơn những phần tán nằm phía trên. Lá xuất hiện những vệt úa vàng ở phần gần cuống lá hoặc đoạn giữa lá. Những vết này chạy từ mép lá vào gân chính, và lá bị hoại tử một số chỗ ở giữa các gân lá. Lá sẽ rụng trước khi những vết hoại tử lan rộng ra. Một số trường hợp bị nặng còn dẫn đến hiện tượng rụng lóng tháo khớp.
Hồ tiêu trồng trên những vùng đất cát, đất nghèo dinh dưỡng thường bị thiếu canxi hơn so với khu vực khác.
Đối tượng biểu hiện
Triệu chứng thiếu hụt Canxi có thể xảy ra ở tất cả các loại cây trồng nếu không được chăm sóc, bón phân cân đối dinh dưỡng cho chúng. Tuy nhiên có biểu hiện phản ánh rõ nhất trên cây hồ tiêu
Dấu hiệu bệnh hại
Thiếu canxi biểu hiện rõ nhất ở những lá hồ tiêu trưởng thành và phần phía bên dưới của trụ tiêu. Trên lá già xuất hiện những vết úa vàng ở gần cuống và đoạn giữa lá. Những vết này có thể ở cả hai bên hoặc chỉ xuất hiện một bên của mép lá, sau đó chúng lan từ ngoài vào gân chính. Bắt đầu có những vết hoại tử rất nhỏ nằm rải rác giữa các gân lá ở cả mặt trên và mặt dưới của lá. Lá sẽ rụng trước khi những đốm hoại tử lan rộng ra. Một vài cây bị thiếu canxi trầm trọng còn có dấu hiệu rụng lóng tháo khớp.
Nguyên nhân của bệnh hại
Hồ tiêu bị thiếu canxi là do trong đất trồng không có đủ lượng canxi cần thiết cho cây hoặc do cây không hấp thụ được dù trong đất vẫn chứa đủ hàm lượng canxi.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Do đất thiếu canxi cacbonat và canxi photphat là hai hợp chất chính cung cấp canxi cho cây trồng. Những vườn cây lâu năm không được cải tạo, đất cát, đất chua, đất nhiễm phèn và đất nghèo chất hữu cơ là những mảnh đất thường bị thiếu canxi trầm trọng.
Hệ rễ yếu không hấp thụ được chất dinh dưỡng có trong môi trường đất. Rễ cây không phát triển được do nhiều yếu tố tác động như lạm dụng phân bón hoá học, cây trồng trong những vùng đất chứa nhiều sét, vườn bị ngập úng thường xuyên hoặc rễ cây bị tổn thương do tuyến trùng tấn công,…
Vận chuyển cũng như phân bổ canxi không đồng đều trong cây. Việc vận chuyển các chất dinh dưỡng trong cây được thực hiện qua các mô mạch, dựa vào áp lực và sự thoát hơi nước. Nếu cây không được tưới nước đầy đủ chắc chắn quá trình này sẽ bị ảnh hưởng. Hoặc do axit oxalic tồn tại trong thân cây tác dụng với canxi tạo ra các tinh thể gây nghẽn mạch, chúng sẽ cản trở đầu vào của canxi khiến cây bị thiếu canxi.
Sử dụng không cân đối các loại phân bón hoá học cũng là một trong những yếu tố khiến cây không thể hấp thu canxi. Việc bón quá nhiều các loại phân bón vô cơ khiến cho đất bị dư thừa các ion amoni, natri, kali, và magie. Những loại ion này đối kháng với các ion canxi có trong môi trường đất. Chúng sẽ ngăn cản quá trình hấp thu và sử dụng canxi của hồ tiêu.
Mức độ ảnh hưởng
Thiếu canxi làm cho cây còi cọc, kém phát triển, ra ít hoa và quả chín không đồng đều. Nếu không có biện pháp bổ sung canxi kịp thời sẽ khiến lá vàng úa không thể quang hợp, cây thiếu dưỡng chất trầm trọng, dẫn đến hồ tiêu bị rụng lóng tháo khớp và có thể chết.
Biện pháp phòng bệnh
Biện pháp sinh học
Sử dụng chế phẩm kích rễ Seasol để kích thích cây phát triển rễ, giải độc đất, tăng chất lượng nông sản, tăng khả năng chịu hạn, chịu nóng. Đây là sản phẩm có chiết xuất từ tảo bẹ nâu nên vô cùng an toàn đối với môi trường. Tưới định kì 2 lần/năm vào thời kỳ ra hoa và sau thu hoạch. Liều lượng: 40ml chế phẩm với 20 lít nước, tưới đều quanh gốc
Dự tính qua điều tra phân tích các yếu tố tác động
Thường xuyên cải tạo đất bằng cách rắc vôi bột. Vôi bột có tác dụng bổ sung canxi cho đất, rửa mặn, khử chua, diệt vi sinh vật gây hại rễ cây như tuyến trùng, nấm mốc hay vi khuẩn. Trước khi trồng, nên cuốc lật đất và phơi nắng từ 2 – 3 ngày, sau đó trộn vôi bột với đất, lượng dùng 200kg cho 1ha. Các năm tiếp theo rải vôi bột vào gần gốc, lượng dùng 50kg/ha, khoảng 2 năm 1 lần.
Thông thường nên trồng hồ tiêu với khoảng cách 2.5×2.5, mật độ 1.200 – 1500 trụ/ha, phần gốc tiêu cao nên nổi cao để không bị ngập úng trong mùa mưa. Nên thiết kế đường đi trong vườn tiêu cách gốc 50cm để đất quanh gốc không bị nén chặt lại khiến rễ không phát triển được.
Tạo hệ thống rãnh thoát nước phù hợp với điều kiện thời tiết và địa hình. Đối với những vườn có độ dốc cao, nên tạo rãnh phù hợp để chống xói mòn, rửa trôi lớp đất màu. Khu vực đất bằng phẳng cần tạo rãnh hạ thấp so với mực nước ngầm để đảm bảo lớp đất mặt luôn thoáng khí. Đầu mùa mưa nên nạo vét kênh mương để đảm bảo vườn không bị đọng nước.
Biện pháp canh tác
Hồ tiêu không phải là cây chịu hạn tốt. Vì thế bà con luôn phải giữ cho đất xung quanh gốc được ẩm ướt. Chỉ nên tưới nhẹ xung quanh gốc, có thể áp dụng các biện pháp tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa để tiết kiệm nước cũng như giữ cho cây luôn đủ ẩm. Nên tưới nhiều lần trong ngày để cây không bị sốc nhiệt, sốc nước. Vào mùa khô, dùng rơm rạ, xơ dừa để phủ gốc hạn chế nước bốc hơi.
Vườn hồ tiêu nên trồng thêm lạc dại để giữ ẩm cho đất, giúp cho đất không bị rửa trôi, cung cấp nguồn đạm tự nhiên cho đất,…
Bón phân bón liều lượng hợp lý, ưu tiên sử dụng phân hữu cơ và phân bón lá, các loại phân vô cơ chỉ nên dùng sau khi thu hoạch. Lượng phân bón sử dụng phụ thuộc vào tình trạng của đất, thông thường mỗi gốc hồ tiêu cần 15 – 20kg phân hữu cơ; 0.2 – 0.3kg NPK. Khi bón phân cần xới nhẹ, tạo rãnh sâu 5 – 7cm, cách gốc 30 – 40cm, rải phân xuống rãnh và lấp kín. Không được bón trực tiếp vào gốc ngoại trừ những loại phân chuyên để kích thích rễ hoặc xử lý nấm bệnh
Tăng cường bảo vệ bộ rễ khỏi các tác nhân gây hại như tuyến trùng có trong đất bằng cách ủ phân hữu cơ (phân chuồng, phân trùn quế, bã thực vật) với sản phẩm nấm đối kháng để bón cho cây.Nấm có tác dụng ức chế quá trình sinh sản của các vi sinh vật gây hại có trong đất. Bà con hạn chế đi lại trong vườn tiêu khi đất còn ướt vì sẽ làm đất cứng, rễ khó phát triển, ảnh hưởng đến quá trình cây hấp thu dinh dưỡng.
Biện pháp xử lý bệnh
Ngay sau khi nhận thấy dấu hiệu cây bị thiếu canxi, bà con hãy bổ sung canxi cho cây bằng các loại phân bón lá có hàm lượng canxi cao. Bón qua lá là biện pháp hiệu quả nhất để khắc phục tình trạng cây bị thiếu canxi vì cây hấp thụ các chất dinh dưỡng qua lá nhanh hơn so với rễ. Bà con có thể tham khảo sản phẩm phân bón lá điển hình của Nghi Anh như: Vi lượng Canxi Bo
