Cây hồ tiêu là cây công nghiệp lâu năm mang lại hiệu quả kinh tế cao cho nông dân. Với lợi thế về đất trồng giàu chất dinh dưỡng, tại các vùng Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Phú Quốc phát triển mạnh loại cây công nghiệp này. Sản phẩm của hồ tiêu không chỉ được dùng ở trong nước mà còn có lợi thế xuất khẩu khá lớn. Song người dân trồng hồ tiêu thường gặp phải những vấn đề khi cây xuất hiện bệnh hại hoặc không biết cách chăm sóc cây đúng cách, làm cho cây có năng suất thấp. Bệnh thiếu lân là một trong những bệnh thường gặp ở cây hồ tiêu. Vậy làm thế nào để khắc phục bệnh hại này, bài viết này sẽ cung cấp một số thông tin hữu ích cho bà con
Giới thiệu bệnh hại
Trong các bộ phận của cây chứa nhiều khoáng chất giúp cây sinh trưởng và phát triển khỏe mạnh. Có thể kể đến các chất dinh dưỡng như Canxi, Đạm, Sắt, Kali, Magie, Lân… Khi thiếu hụt một trong những nguyên tố khoáng này, cây sẽ sinh trưởng và phát triển kém. Với từng giai đoạn của cây, mỗi nguyên tố khoáng có tác dụng riêng biệt và sẽ cùng tổng hòa trong cây.
Trong đó lân là nguyên tố khoáng cung cấp dưỡng chất cho phần thân và phần rễ cây phát triển mạnh mẽ. Phân lân rất cần thiết cho sự hình thành của các bộ phận mới ra mầm non, tham gia tích cực trong quá trình hình thành mầm hoa, đẻ nhanh, phân cành, ra hoa và đậu quả.
Khi cây hồ tiêu thiếu lân sẽ có dấu hiệu xuất hiện rõ rệt ở phần lá, lá cây có dấu hiệu chuyển sang màu sẫm, có thể là màu tím. Nguyên nhân là do tích lũy đạm Nitrat gây cản trở cho việc tổng hợp Protein. Ngoài ra, bệnh hại còn có biểu hiện trên cành cây, thân cây và quả. Cành, rễ, lá sinh trưởng và phát triển chậm, cây thấp bé, còi cọc, ra hoa kém, khó đậu quả…
Đối tượng gây hại
Bệnh thiếu lân phát sinh ở hầu hết các loại cây, đây không phải là bệnh hại đặc thù của từng loại cây mà là bệnh hại do thiếu hụt chất dinh dưỡng. Song với những cây công nghiệp như cà phê, hồ tiêu và cây lương thực như lúa, ngô… thì dễ có dấu hiệu thiếu lân vì đây là những loại cây trồng cần nhiều chất dinh dưỡng để phát triển, tăng năng suất.
Triệu chứng, dấu hiệu bệnh hại
Dấu hiệu thấy bằng mắt thường khi cây mắc bệnh thiếu lân là lá cây chuyển sang màu sậm hơn bình thường. Khi cây có triệu chứng bệnh hại nặng, lá cây có thể chuyển sang màu tím đậm. Cành, lá, rễ cây có dấu hiệu sinh trưởng và phát triển chậm, thân cây mỏng, lá non bị cong lên trên. Cây thấp bé, còi cọc, các sắc tố diệp lục chuyển dần sang màu sẫm, thậm chí tới màu tím đậm, tím đỏ gây ảnh hưởng tới khả năng tổng hợp tinh bột của cây, ảnh hưởng lớn đến quá trình ra hoa của cây.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Vì lân P2O5 là thành phần chính cấu thành nên các chất hữu cơ chủ chốt của cây như protein, lipit và tham gia quá trình tổng hợp vitamin, các loại đường đơn nên phân lân có vai trò trong quá trình tích lũy năng lượng, có mặt trong tổng hợp các hoạt tính sinh học quan trọng như enzyme. Cây hấp thụ lân chủ yếu từ chất dinh dưỡng trong đất trồng và từ nguồn nước là chủ yếu. Trong đó lượng lân trong thổ nhưỡng thường cung cấp rất ít. Thực tế đất trồng cây đa phần nghèo đến rất nghèo hàm lượng lân. Hàm lượng lân nhiều nhất có ở đất trồng lúa nước, sau đó mới đến đất đỏ bazan.
Hàm lượng lân có nhiều ở tự nhiên xuất hiện trong những quặng apatit nghiền và photphorit nghiền. Tuy nhiên cây không thể hấp thụ được nên khó có thể dùng cho cây.
Độ PH cũng là nguyên nhân ảnh hưởng đến quá trình hấp thu lân của cây. Khi đất có tính axit cao hoặc kiềm cao cũng dẫn đến ngăn cản hấp thu lân.
Chúng ta chỉ có thể cho cây hấp thụ lân qua nguồn tự nhiên như phân hữu cơ từ phân trâu bò ủ mục. Tuy nhiên hàm lượng lân quá nhỏ nên không thể đáp ứng đủ cho cây. Vậy nên chỉ có thể đáp ứng lân cho cây từ nguồn phân hóa học tổng hợp. Nguồn chi phí để sử dụng phân lân tương đối cao nên bà con không thể chủ động cung cấp lân cho cây và nguồn phân lân tự nhiên ít là nguyên nhân chính phát sinh bệnh thiếu lân ở cây trồng nói chung và hồ tiêu nói riêng.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Bệnh thiếu lân sẽ xuất hiện ở cây khi cây trồng trong vùng đất thiếu chất dinh dưỡng, ít chất hữu cơ, nghèo phân hữu cơ hoai mục, đất có độ PH không phù hợp. Thiếu nguồn nước khoáng sạch cung cấp cho cây. Ở những vùng đất trồng pha cát, đất sét nhiều thường thiếu chất dinh dưỡng và không phù hợp trồng cây hồ tiêu. Cây không được chăm bón thường xuyên gây thiếu hụt chất dinh dưỡng.
Mức độ ảnh hưởng
Bệnh thiếu lân ở cây hồ tiêu khi mới phát sinh dấu hiệu đầu tiên là lá cây sẫm màu hơn bình thường, hầu như chưa triệu chứng bệnh hại rõ rệt. Khi cây phát bệnh nghiêm trọng, lá cây có dấu hiệu chuyển sang màu tím, các cành cây còi cọc, thân cây yếu, chậm lớn, cây chậm ra hoa, kết trái.
Tuy nhiên bệnh thiếu lân ở cây hồ tiêu không lan truyền vì không phải do virut gây bệnh xâm nhập mà là bệnh hại do thiếu chất dinh dưỡng. Nhưng bà con nên lưu ý là trên cùng một mảnh đất trồng có thể phát sinh bệnh hại giống nhau vì nguồn đất thiếu chất dinh dưỡng.
Biện pháp phòng bệnh
Cách khắc phục bệnh thiếu lân hay thiếu bất cứ chất dinh dưỡng nào ở cây đơn giản nhất là cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho cây thông qua bón phân cho cây trồng. Ngoài ra bà con nông dân cũng nên lựa chọn vùng đất trồng cây phù hợp, đất đai màu mỡ, có nguồn nước sạch phục vụ tưới tiêu cho cây. Có như vậy thì cây mới sinh trưởng và phát triển tốt.
Kiểm tra độ PH của đất trước khi trồng cây hồ tiêu, nên chọn đất có tính trung hòa, đảm bảo ổn định các chất dinh dưỡng cho cây sinh trưởng và phát triển.
Để bổ sung lân cho cây, bà con bón các loại lân hữu cơ như phân chuồng. Nếu bón phân hóa học thì nên cân đối phân bón N – P – K để cây hấp thu đủ cả ba chất dinh dưỡng, tránh tình trạng hấp thu quá nhiều một chất dẫn đến mất cân đối dinh dưỡng. Trong quá trình bón phân cho cây, nên trộn phân vào đất, hoặc phủ một lớp đất lên lớp phân bón để phân lân tan dần trong đất, cây sẽ hấp thu chất dinh dưỡng dần dần.
Biện pháp xử lý bệnh
Khi cây bắt đầu có dấu hiệu thiếu lân, cách nhanh nhất là để khắc phục là sử dụng phân bón để bổ sung vi lượng vào đất cho cây kịp thời, đặc biệt là phân bón qua lá giúp cây trồng sẽ hấp thụ các chất dinh dưỡng để phát triển cây khỏe mạnh, sinh trưởng bình thường. Đồng thời tận dụng các loại thực vật khác để làm phân bón hữu cơ cho cây. Các loại phân bón lá sinh học có hàm lượng lân cao giúp bổ sung cho cây của Nghi Anh mà bà con có thể tham khảo như Hero, Siêu bật hoa,…
Phân bón lá
