Giới thiệu bệnh sâu hại
Rệp sáp là một loại rệp chuyên đi ăn khoai tây và các loại cây trồng, gây ra nhiều loại bệnh gây hại khác nhau. Vì thế chúng ta cần phải biết rõ về thông tin của loài rệp này, cũng như có thể tìm ra các biện pháp phòng trừ, xử lý bệnh một cách an toàn nhất. Sau đây là một số thông tin cũng như một số cách để diệt loài rệp sáp này mà bạn có thể tham khảo qua.
Rệp sáp hại khoai tây (còn có tên khoa học là Planococcus citri), loài rệp thuộc họ Pseudococcidae. Chúng thường ký sinh và phá hại trên nhiều loại cây trồng khác nhau, nghiêm trọng nhất là các cây ăn quả có múi (cam, quýt, bưởi, cà phê, điều,…) và các loại củ như khoai tây,… Ngoài ra, chúng còn phá hại hơn 70 loại cây trồng khác nhau gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành nông nghiệp nước nhà. Chúng hoạt động hạ cây trồng bằng cách hút nhựa cây
Cơ thể của rệp sáp có hình bầu dục, hơi thuôn dài, rệp non thì có màu hồng, rệp trưởng thành sẽ khác là có một lớp sáp trắng phủ kín quanh mình. Rệp cái sẽ không có cánh, rệp đực thì có cánh, trứng của rệp cũng có lớp sáp phủ kín hết trứng.
Đặc điểm hình thái
Rệp cái có hình bầu dục, không có cánh, dài khoảng 4mm, trên mình có nhiều sợi sáp ngắn và có màu trắng. Rệp đực thon dài hơn rệp cái, có cánh, dài khoảng 3mm, không có sáp, râu và chân có nhiều lông nhưng hơi ngắn. Vòng đời của con cái sống được khoảng 115 ngày và con đực khoảng 27 ngày. Rệp sáp thường sinh sản rất nhanh, mỗi lần đẻ trứng từ 200 đến 250 quả. Còn tùy thuộc nhiều vào thời tiết, thời tiết nắng nóng, là thời điểm thích hợp cho rệp sinh sôi nảy nở nhanh nhất, tỷ lệ trứng nở vào mùa hè rất cao hơn các mùa khác, có thể lên tới 91%. Vì thế, Việt Nam là nước có khí hậu nhiệt đới nên đây là điều kiện thuận lợi cho rệp phát triển nhanh chóng ở nước ta.
Đối tượng gây hại
Rệp sáp gây hại mùa màng và nhiều loại cây trồng khác nhau như chủ yếu là các loại củ như khoai tây, ngoài ra còn có các loại cây ăn quả có múi như cam, xoài, quýt,…
Triệu chứng gây hại
Thường thì rệp sáp sẽ gây hại cây trồng bằng cách hút chất nhựa từ các bộ phận non trên cây như lá non, đọt non, bông, cuống trái non và trên những trái già, từ đó sẽ làm cho cây bị suy yếu, đọt non bị kém phát triển, từ đó bông có thể sẽ bị rụng hoặc không thể phát triển được nữa.
Rệp sẽ chích hút nhựa khiến các bộ phận của cây dần dần bị héo mòn, từ từ chuyển sang màu vàng úa và trở nên còi cọc hơn, làm cho trái nhỏ đi, biến dạng hình thù và giảm giá trị thương phẩm của trái đi đáng kể. Ngoài ra, rệp gây hại trong chất thải khi rệp thải ra tạo điều kiện cho nấm bồ hóng phát triển nhanh chóng làm cho trái cây chậm lớn, còn có thể ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của cây trồng.
Đặc điểm sinh thái
Khi cây sinh trưởng mạnh, đây là thời điểm rệp sáp thường xuất hiện và thường tụ tập ở phần ngọn cây hay ở các nách lá và mặt dưới của lá cây. Khi gần đến mùa thu hoạch, rệp sống chủ yếu ở phần gốc của khoai tây, bám vào mắt của củ và theo củ vào đến thời kỳ bảo quản
Rệp hại củ khoai tây ở thời kỳ bảo quản và rệp thường sống tập trung ở mắt củ khoai, xung quanh mầm khoai để hút hết nhựa của mầm khoai tây làm cho mầm bị teo và khô lại, củ giống từ đó sẽ bị khô cứng lại, khi trồng không mọc lên được.
Thiên địch
Các thiên địch phòng trừ sinh học của loài rệp hại khoai tây là các loài ong ký sinh tấn công sâu non (nymph) của loài rệp sáp gồm: Leptomastidea abnormis, Leptomastix dactylopii, splendens, và Anagyrus pseudococci. Hay các loài ăn thịt rệp sáp gồm có: Bọ lacewing nâu (Sympherobius barberi); Bọ lacewing xanh (Chrysopa lateralis), bọ rùa,…Hoặc có một loại ong ký sinh tên khoa học là Tetrastichus brontispae và Asecodes. Sau khoảng 17 ngày, ong sẽ trưởng thành và bắt đầu chui ra ngoài, có thể bay ra ngoài đồng. Ong trưởng thành sẽ tự tìm các ấu trùng hoặc nhộng của bọ cánh cứng để tiếp tục chu kỳ sinh sản kế tiếp của mình. Từ đó, mật độ của ấu trùng và nhộng của bọ cánh cứng bị giảm dần, không thể gây hại nghiêm trọng cho cây cà chua.
Biện pháp phòng trừ
– Lựa chọn củ giống khỏe mạnh, sức đề kháng cao với các tác nhân gây hại
– Trên ruộng không nên trồng cây với mật độ, số lượng cây quá nhiều.
– Thường xuyên cắt tỉa và tiêu hủy cành lá bị rệp hại, đồng thời tạo điều kiện thông thoáng, thoáng mát, sạch sẽ cho vườn cây.
– Phải dọn sạch cỏ rác, lá cây già ở xung quanh gốc cây, đó có thể là nơi trú ngụ của kiến hôi. Nếu bạn thấy trên thân cây có quá nhiều kiến hôi thì mỗi lần xịt thuốc như vậy để trừ rệp thì nên xịt cả thân và cành của cây để trừ khử kiến hôi.
– Nếu có điều kiện, hãy dùng vòi máy bơm nước nhà bạn có áp suất tia xịt nước mạnh, xịt trực tiếp vào chỗ có nhiều rệp sáp bu bám sẽ làm cho rệp bị rớt xuống và rửa trôi bớt.
– Bảo vệ các loài thiên địch như (kiến và bọ đuôi kìm), thiên địch ký sinh (ong ký sinh ấu trùng).
– Bạn nên thường xuyên ra thăm cây và cũng như chăm sóc, kiểm tra lá đọt để nhanh chóng phát hiện sớm và phòng trừ dịch bệnh.
Biện pháp xử lý bệnh
Biện pháp sinh học
Biện pháp sinh học hữu hiệu nhất là bạn nên dùng mọi cách để bảo vệ các loài thiên địch của rệp sáp hại khoai tây như bọ rùa và ong ký sinh, làm các ổ để thiên địch phát triển kịp thời ngăn chặn sự phát triển và sinh soi của rệp.
Biện pháp hóa học
Phun thuốc diệt trừ ngay khi phát hiện rệp sáp gây hại. Bà con hãy tham khảo một số sản phẩm của Nghi Anh như Báo đốm, Sumo, Đục quả, Lửng mật,…
Thuốc trừ sâu
