Giới thiệu bệnh hại
Bệnh thối hạch cải bắp do một loại nấm tên là Sclerotinia sclerotiorum gây ra. Cả cây non và cây trưởng thành đều có thể mắc loại bệnh này. Đối với cây non, phần thân nằm sát mặt đất sẽ thối nhũn, làm cây đổ gục xuống mặt ruộng; còn đối với những cây trưởng thành, những vết bệnh màu nâu nhạt sẽ xuất hiện trên lá già và thân gần gốc. Bệnh làm cho bắp cải bị thối từ ngoài vào trong, dần dần khiến cây chết khô.
Nấm Sclerotinia sclerotiorum là một loại nấm xuất hiện nhiều nơi trên thế giới và có thể gây hại trên nhiều loại cây trồng. Nấm sinh sôi mạnh mẽ trong môi trường ẩm ướt kéo dài và thời tiết mát mẻ.
Đối tượng gây hại
Nấm Sclerotinia sclerotiorum là một loại nấm phổ biến và có thể gây hại trên nhiều loại cây trồng như cà rốt, khoai tây, đậu, táo,…
Triệu chứng của bệnh hại
Khi bị nhiễm bệnh thối hạch, dấu hiệu dễ nhận biết nhất chính là phần gần gốc của bắp cải bị thối nhũn, cuống và phiến lá xuất hiện các vết bệnh, cây rất dễ bị đổ gục.
Cuống và phiến lá xuất hiện những vệt trắng ẩm ướt lan từ rìa vào trong. Khi cây bước vào giai đoạn cuộn lá, bắp cải sẽ bị thối từ ngoài vào trong, làm cho cây bị chết khô trên ruộng. Cắt ngang thân cây sẽ thấy lớp vỏ và lớp gỗ có màu nâu sẫm. Trên bề mặt vết bệnh hình thành một lớp nấm mỏng màu trắng xen lẫn những hạch nấm nâu đen. Các vết bệnh sẽ mọc một lớp mốc trắng mịn nếu độ ẩm trong không khí cao. Nếu trời khô ráo, các vết bệnh sẽ khô đi và teo lại, lá cũng biến thành màu vàng.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Nấm Sclerotinia sclerotiorum là nguyên nhân gây ra bệnh thối hạch. Loại nấm này tồn tại dưới dạng hạch nấm nằm trong đất, ẩn trong hạt giống hoặc bám dính những tàn dư của cây bệnh. Tuỳ thuộc vào điều kiện môi trường và cách trồng trọt, hạch nấm có thể tồn tại từ 3 – 5 năm. Khi gặp điều kiện thích hợp, hạch nấm nảy mầm, tạo thành cấu trúc quả thể nhỏ, có cuống, hình cốc và phun hàng triệu bào tử nấm vào không khí. Những bào tử nấm này sẽ gây bệnh bắt đầu từ vị trí bị tổn thương trong quá trình chăm sóc hay bị nhiễm một loại bệnh khác. Sau đó, chúng lan nhanh sang các bộ phận khác của cây và các cây khoẻ mạnh lân cận. Đôi khi hạch nấm nảy mầm và tạo ra các sợi nấm có thể lây nhiễm trực tiếp vào phần lá nằm sát mặt đất. Tiếp đó, sợi nấm phát triển lan đến các bộ phận khác và những cây có tiếp xúc với cây bị bệnh.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Như bà con đã biết, hầu hết loại nấm mốc đều sinh sôi mạnh nhất trong môi trường ẩm ướt, nấm Sclerotinia sclerotiorum cũng không phải là một ngoại lệ. Chúng phát triển mạnh mẽ nhất ở những cây luôn trong tình trạng ẩm ướt cộng với nền nhiệt ở mức 19 – 24oC, đất chua và lạm dụng quá nhiều phân đạm. Từ tháng 11 đến tháng 3 hàng năm là thời gian bệnh thối hạch cải bắp phát sinh nhiều nhất.
Mức độ ảnh hưởng
Bệnh thối hạch ở cải bắp chỉ xảy ra cục bộ, nếu phát hiện và ngăn chặn kịp thời, ước tính chỉ khoảng 5% số cây trên ruộng có thể nhiễm bệnh. Tuy nhiên, nếu không được phát hiện và loại bỏ bệnh hại, số cây bị bệnh và chết sẽ tăng lên nhanh chóng, năng suất có thể bị giảm xuống từ 50 – 80%.
Biện pháp phòng bệnh
Biện pháp giống
Nguồn cây giống chuẩn, khỏe mạnh là điều kiện tiên quyết để có một vụ mùa bội thu. Bà con nên mua cây giống, hạt giống từ những cơ sở cung cấp vật tư nông nghiệp có uy tín tại địa phương hay từ những trung tâm nghiên cứu sản xuất giống để đảm bảo cây hoặc hạt giống có chất lượng tốt nhất.
Một số yêu cầu khi chọn cây, hạt giống bà con cần lưu ý:
– Lá: Nên chọn những cây có lá xanh tươi, màu sáng và đồng đều. Tránh mua những cây lá bị úa vàng, mép lá có màu nâu như bị cháy. Kiểm tra mặt dưới của lá để chắc chắn cây không nhiễm sâu bệnh.
– Thân: Không nên chọn những cây gốc quá to, thân dài, thay vào đó hãy chọn những cây cứng cáp, nhỏ gọn. Những cây như vậy sẽ có sức chống chịu sâu bệnh tốt.
– Rễ: Chọn những cây có bộ rễ phát triển đồng đều.
– Hạt giống: Bao bì đựng hạt giống không được rách hoặc nát, trên bao bì có ghi nguồn gốc xuất xứ và ngày sản xuất, hạn sử dụng đầy đủ, rõ ràng.
Biện pháp canh tác
Trước khi gieo trồng, bà con bắt buộc phải vệ sinh đồng ruộng sạch sẽ, thu dọn cỏ dại, gom và đốt sạch những tàn dư của vụ trước. Đây là biện pháp tốt nhất để loại bỏ hạch nấm bám dính trên cây bệnh. Bà con nên cày lật đất và vùi sâu lớp đất mặt xuống bên dưới vì hạch nấm dễ chết hoặc khó nảy mầm khi ở độ sâu 20cm.
Luân canh với một số cây trồng khác họ như ngô, hành, lúa,…để cách ly ký chủ. Đặc biệt, khi trồng lúa nước sẽ giúp tiêu diệt mầm bệnh có trong đất vì hạch nấm sẽ bị thối chết nếu bị ngâm nước trong một thời gian dài.
Mật độ trồng vừa phải, tốt nhất là các cây nên trồng cách nhau 50 – 70cm để giảm độ ẩm dưới những tán cây và trên mặt ruộng. Đồng thời, bà con hãy lên luống cao và tạo hệ thống rãnh thoát nước.
Bón đủ đạm để đáp ứng nhu cầu của cây. Không được bón quá nhiều vì cây quá rậm rạp cũng khiến cây dễ mắc bệnh thối hạch hơn. Theo các chuyên gia nông nghiệp 1ha bắp cải cần 150kg phân đạm, bón làm nhiều đợt.
Thường xuyên cắt bỏ những lá già, lá bị vàng, tạo độ thông thoáng cho cây. Nên tưới cây vào buổi sáng sớm, không được để cây bị ướt qua đêm.
Biện pháp xử lý bệnh
Ngay sau khi phát hiện những dấu hiệu của bệnh, bà con hãy tỉa bỏ những lá bị bệnh, lá già, hoặc nhổ cả cây bệnh nếu cần thiết. Mang tất cả chúng đem đi đốt nhằm diệt tận gốc mầm bệnh và tránh lây lan sang những cây khoẻ mạnh. Đồng thời, bà con hãy bón 450 – 500kg/ha vôi bột vào quanh gốc để diệt khuẩn và hút ẩm.
Nếu nhận thấy bệnh không thuyên giảm, bệnh lan nhanh sang cây khác, bà con hãy sử dụng những loại thuốc trừ bệnh để phun cho cây, có thể tham khảo các sản phẩm thuốc trừ nấm sinh học của Nghi Anh như:
Thuốc trừ bệnh Kibul: là sản phẩm có chứa một trong các hoạt chất có tác dụng tiếp xúc và lưu dẫn mạnh hiệu quả cao trong công tác phòng trừ và tiêu diệt nấm gây bệnh là Mancozeb; có chứa phụ gia giúp cây bị bệnh nhanh chóng phục hồi trở lại. Sử dụng khi tỷ lệ bệnh từ 5-10%. Nếu bệnh nặng phun nhắc lại lần 2 sau 5-7 ngày
Lưu ý: Không nên dùng quá liều lượng và công thêm nhiều hoạt chất khi phun cho cải ngồng
Thuốc trừ bệnh 
Thuốc trừ bệnh Nazosi: Đây là loại thuốc trừ bệnh có khả năng lưu dẫn mạnh trong cây, giúp phòng trừ cao các nấm bệnh gây hại. Hoạt chất Azoxystrobin + Difenoconazole có trong thuốc trị sạch được các loại nấm bệnh và làm đẹp mã nông sản. Phun thuốc khi bệnh mới xuất hiện và cách ly 7 ngày sau khi phun
Câu hỏi thường gặp
Bệnh thối hạch phát sinh, phát triển ở giai đoạn nào trên cây cải bắp?
Vết bệnh có hình dạng như thế nào?
Xử lý bằng cách nào?
