Giới thiệu bệnh hại
Bệnh đốm lá măng cụt là một căn bệnh khá nguy hiểm, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự sinh trưởng và phát triển của cây, khiến cho năng suất thu hoạch bị giảm đi đáng kể. Tác nhân gây nên bệnh đốm lá măng cụt là từ một loại nấm có tên Pestalotia sp. Tại Thái Lan nhà nghiên cứu đã định danh được là loài P. flagisettula, còn ở Việt Nam thì loài này hiện vẫn chưa được định danh rõ ràng.
Sự phát triển của bào tử nấm rất nhanh, chỉ cần có giọt nước và nhiệt độ thích hợp thì sẽ nảy mầm từ sau 15 đến 30 phút, thời kỳ tiềm dục bệnh là từ 7 đến 8 ngày. Thời gian bệnh gây hại nặng là khoảng từ tháng 7 đến tháng 10. Vì lúc này thời tiết có mưa và nhiệt độ trung bình là 25 – 28 độ C. Những nơi thường gặp bệnh đốm lá măng cụt là những vườn chăm sóc kém và nhiều cỏ dại.
Đối tượng gây hại
Loại bệnh này sẽ gây hại cho nhiều loại cây ăn quả khác ngoài măng cụt như: Xoài, mận,…
Triệu chứng, dấu hiệu của bệnh hại
Vết bệnh sẽ xuất hiện đốm trên lá của cây măng cụt. Ban đầu vết bệnh sẽ có chấm nhỏ màu nâu nhỏ, từ vết bệnh lan rộng sau đó hình thành nên những đốm bệnh lớn và nguy hiểm hơn. Đồng thời xung quanh vết bệnh đốm xuất hiện đường viền màu nâu sậm.
Thường thì vết bệnh đốm lá măng cụt sẽ không có hình dạng nhất định, có thể sẽ là vết bệnh có kích thước lớn hoặc là nhiều vết bệnh nhỏ liên kết lại với nhau, dần dần làm lá trở nên khô và cháy. Khi quan sát, bạn sẽ thấy được trên bề mặt vết bệnh đốm lá măng cụt là các ổ nấm bệnh màu đen. Đó là những cành bào tử nấm, chúng là nguyên nhân có thể khiến cho vết bệnh có thể lây lan sang những lá không bệnh khác.
Biểu hiện của bệnh đốm lá măng cụt là các hiện tượng như nứt cành, chảy nhựa, phồng vỏ và khô cành trên cây măng cụt. Bên cạnh đó, trái măng cụt sẽ có những triệu chứng như vỏ cứng, mô bị nhiễm bệnh chuyển sang màu hồng sáng và các bào tử nấm màu đen sẽ xuất hiện trên các mô nhiễm bệnh.
Quá trình xâm nhập của nấm bệnh gây hại sẽ trải qua 4 giai đoạn như sau:
Giai đoạn thứ 1: Tế bào nhỏ màu nâu sẽ nằm ở dưới cùng của bào tử nảy mầm đồng thời bám vào cơ chất, độ bám dính lúc này còn yếu vì có một lớp chất nhầy phủ bên ngoài bào tử nấm.
Giai đoạn thứ 2: Nấm bệnh bắt đầu bám chặt hơn bằng việc phóng ra bên ngoài một chất bám dính dạng sợi nằm ở các tế bào màu nâu ngay ở giữa.
Giai đoạn thứ 3: Chất bám dính dạng sợi lúc này sẽ xuất hiện dọc theo chiều dài từ cuống của bào tử đến tế bào đáy, đồng thời kèm theo đó là một lượng chất bám dính được phóng ra tại sợi râu trên đỉnh của bào tử nấm bệnh.
Giai đoạn thứ 4: Ngay tại vị trí ống mầm của nấm bệnh sẽ sản sinh một loại chất kết dính có dạng sợi của tế bào nấm bệnh, sau đó bám vào tế bào thực vật.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Nguyên nhân phát sinh nên bệnh đốm lá măng cụt chủ yếu là từ nấm Pestalotia spp. thuộc chi Pestalotia của họ Amphisphaeriacrae. Loại bệnh này sẽ phát sinh và gây hại trong điều kiện thời tiết thuận lợi như có lượng mưa lớn, nhiệt độ cao cũng như từ những tác nhân canh tác từ nhà vườn. Nấm bệnh là tồn dư thực vật từ mùa trước ở trong đất, trong hạt giống, dụng cụ làm vườn và bào tử nấm sẽ phát tán nhanh trong không khí.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Điều kiện thuận lợi để bệnh hại phát triển ngày càng rộng có thể được lan truyền qua nước mưa hay nước tưới tiêu thường ngày từ những lá có vết bệnh trên cây. Bệnh tồn tại và phát triển bằng sợi nấm và đĩa cành ở lá bệnh đang trên cây hoặc khi đã rơi xuống đất. Loại bệnh này có thể tồn tại tốt trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Thêm vào đó, khi những chiếc lá măng cụt có các vết thương cơ giới từ quá trình canh tác hay côn trùng cắn phá thì bệnh hại sẽ rất dễ xâm nhập vào.
Mức độ ảnh hưởng
Nếu bệnh đốm lá măng cụt được phát hiện sớm và vẫn đang ở mức độ nhẹ thì việc áp dụng các biện pháp phòng trừ sẽ diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó có thể giảm thiểu được tình trạng lây lan trên diện rộng, kịp thời khắc phục được các hậu quả bệnh hại trên cây và trên trái.
Tuy nhiên, khi không phát hiện kịp thời và tình trạng bệnh bị lây lan quá mức sẽ dẫn đến các ảnh hương vô cùng tiêu cực. Khiến cây trở nên yếu dần và mất đi sức sống, đồng thời chất lượng về trái cũng bị suy giảm đáng kể. Trái măng cụt sẽ dễ bị hỏng và năng suất không đạt như mong muốn của nhà vườn. Khiến việc thu hoạch và hiệu quả kinh tế của bà con bị giảm sút đáng kể.
Biện pháp phòng bệnh
Các biện pháp phòng bệnh đốm lá măng cụt chính là những yếu tố quan trọng hàng đầu, sẽ giúp cho quá trình ngăn chặn bệnh hại được diễn ra hiệu quả nhất. Trong quá trình trồng và chăm sóc măng cụt bạn nên chú ý các điều sau đây để phòng được bệnh đốm lá măng cụt:
Chọn giống sạch bệnh, an toàn. Vì loại bệnh này có thể sinh sôi từ nấm bệnh tồn dư trong hạt và cây trồng, do đó khi trồng măng cụt bà con nên lựa chọn những giống sạch bệnh, khỏe khoắn để hạn chế được việc sinh ra nấm bệnh hại trong vườn trồng mới.
Thiết kế vườn trồng hợp lý: Khi trồng cây thì bạn nên chú ý đến vấn đề thiết kế vườn và bố trí sao cho mật độ, khoảng cách được phù hợp nhất. Hạn chế tình trạng trồng quá dày vì sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh đốm lá măng cụt được phát sinh và lan truyền nhanh chóng.
Vệ sinh vườn và quản lý cỏ dại một cách hiệu quả: Đây được xem là một phương pháp quan trọng trong việc quản lý các loại côn trùng cũng như mầm bệnh gây hại trong vườn măng cụt. Bạn hãy thường xuyên làm sạch cỏ dại quanh gốc cây, đồng thời cắt tỉa cành thường xuyên tạo độ thông thoáng để ngăn chặn tối đa sự phát triển và lây lan của mầm bệnh.
Sử dụng phân bón với liều lượng hợp lý và cân đối: Khi bón phân cho cây măng cụt thì bạn cần cân đối sao cho hợp lý giữa phân bón hữu cơ và phân bón vô cơ. Đặc biệt, trong các loại phân bón hữu cơ sẽ có nhiều loại vi lượng và vi sinh vật đặc biệt có lợi cho cây trồng, việc này sẽ góp phần giúp giảm được mầm bệnh đốm lá măng cụt.
Biện pháp xử lý bệnh
Chú ý sử dụng những loại thuốc bảo vệ thực vật phù hợp. Đặc biệt, cần quan tâm đến việc giữ cân bằng sinh học trong vườn măng cụt, để có thể giảm thiểu được vấn đề ô nhiễm môi trường. Khi sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật để xử lý bệnh đốm lá măng cụt, bà con phải đảm bảo an toàn cho các loại thiên địch đang sinh sống trong vườn.
Áp dụng nguyên tắc 4 đúng cho quá trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật nhằm để giúp cho quá trình xử lý bệnh đốm lá măng cụt được giải quyết một cách hiệu quả:
Đúng loại thuốc: Chỉ nên lựa chọn đúng loại thuốc để có thể trị bệnh đốm lá măng cụt, việc này sẽ giúp bà con vừa diệt được bệnh hại vừa không gây lãng phí. Bà con nên lựa chọn các loại thuốc có chứa các nhóm như Mancozeb, Thiophanate Methyl, Carbendazim. Các nhóm thuốc này có hiệu quả rất tốt trong việc xử lý bệnh đốm lá măng cụt.
Đúng nồng độ là liều lượng dùng: Bà con nên chú ý sử dụng đúng với liều lượng và nồng độ khuyến cáo để có thể diệt được chính xác bệnh hại, giảm thiểu được tình trạng hình thành nên tính kháng của nấm bệnh đốm lá măng cụt.
Đúng thời điểm phun thuốc: Việc phun đúng thời điểm sẽ giúp bà con có thể ngăn chặn và tiêu diệt kịp thời số lượng lớn nấm bệnh gây hại, giúp giảm tối đa tình trạng lây lan. Hãy phun thuốc vào thời điểm khi lá non trên cây măng cụt xuất hiện hoặc khi lá bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu bệnh ban đầu. Tốt nhất là phun vào thời điểm những đợt ra lá vào đầu mùa mưa.
Đúng kỹ thuật: Bà con nên chú ý sử dụng các loại thuốc bảo vệ thực vật đúng kỹ thuật và nguyên tắc của nhà sản xuất in trên bao bì để quá trình xử lý bệnh được diễn ra hiệu quả.
Bà con hãy tham khảo một số thuốc trừ nấm có chứa hoạt chất như Azoxystrobin, Difenoconazole, Mancozeb của Nghi Anh như: Kibul, Nazosi
Thuốc trừ bệnh
