Bệnh đốm mắt cua thuốc lá một trong những bệnh thường xuất hiện ảnh hưởng tới năng suất cây trồng. Khi cây thuốc lá mắc bệnh này, chất lượng lá thuốc giảm đáng kể về sản lượng cũng như hàm lượng nicotine. Cây thuốc lá là cây trồng mang lại lợi ích kinh tế lớn cho bà con nông dân, đặc biệt với các bà con ở vùng núi cao. Bệnh phát sinh trên cây tác động đến chất lượng lá thuốc như bệnh mắt cua gây thiệt hại to lớn về sản lượng cũng như chất lượng thuốc. Vì vậy bà con cần chú tâm chăm sóc cho cây thật kỹ để cây sinh trưởng, phát triển tốt, cho nguồn thu tốt nhất. Vậy nguyên nhân nào gây bệnh này ở cây thuốc lá, dấu hiệu nhận biết bệnh và những phương pháp điều trị bệnh như thế nào? Bài viết sẽ cung cấp thông tin về bệnh đốm mắt cua thuốc lá và các biện pháp phòng trừ bệnh gây hại giúp bà con chăm sóc cây thật tốt, có một mùa màng bội thu, kinh tế ngày càng phát triển.
Giới thiệu bệnh hại
Bệnh đốm mắt cua thuốc lá là bệnh do nấm Cercospora nicotianae gây ra. Đây là loại nấm gây bệnh đặc biệt trên cây thuốc lá. Nấm bệnh này có mặt ở hầu hết các vùng trồng thuốc lá trên thế giới, bao gồm Châu Mỹ, Ấn Độ, Đông Nam Á và Châu Phi.
Bệnh đốm mắt cua do nấm Cercospora nicotianae trên cây thuốc lá. Nấm Cercospora nicotianae là loại nấm đa bào, màu nâu nhạt. Trong một cụm có thể lên đến 15 tế bào bào tử, màu nâu nhạt và nhạt dần về phía đỉnh, không phân nhánh và có nhiều nếp gấp. Tế bào của bào tử nấm Cercospora nicotianae trong suốt, có hình kim dẹt thẳng hoặc hơi cong nhẹ. Với dạng hình kim như thế này là điều kiện để nấm dễ dàng xâm nhập vào các tế bào của lá, gây nên bệnh đốm mắt cua thuốc lá.
Đối tượng gây hại
Nấm Cercospora nicotianae là nấm hại phát sinh trên cây thuốc lá. Tuy nhiên họ nấm hại này cũng gây bệnh đốm mắt cua trên nhiều loại cây khác như cây cà phê, cây sầu riêng.
Triệu chứng, dấu hiệu bệnh hại
Nấm Cercospora nicotianae khi gây bệnh lên cây thuốc lá thường tác động vào những lá già trước, sau đó tiếp tục lây lan sang lá con. Chu trình gây bệnh sẽ đi từ những chiếc lá gần gốc nhất sau đó lên tới ngọn cây.
Trên lá cây bị bệnh đốm mắt cua xuất hiện những đốm nâu nhỏ, nấm gây bệnh phát triển dần, làm hại lá, khiến vết đốm trên lá cây to dần từ 5mm – 10mm.
Đặc điểm trên vết bệnh là ở tâm vết bệnh có màu xám trắng, ngoài viền nâu đậm hơn, vết bệnh có xu hướng tạo thành hình tròn y hệt như mắt cua. Chính vì vậy mà bệnh này có tên gọi là bệnh đốm mắt cua.
Nguyên nhân phát sinh
Bệnh đốm mắt cua do nấm Cercospora nicotianae trên cây thuốc lá. Nấm Cercospora nicotianae là loại nấm đa bào, màu nâu nhạt. Trong một cụm có thể lên đến 15 tế bào bào tử, màu nâu nhạt và nhạt dần về phía đỉnh, không phân nhánh và có nhiều nếp gấp.
Tế bào bào tử của nấm Cercospora nicotianae trong suốt, có hình kim dẹt thẳng hoặc hơi cong nhẹ. Với dạng hình kim như thế này là điều kiện để nấm dễ dàng xâm nhập vào các tế bào của lá, gây nên bệnh đốm mắt cua thuốc lá.
Trong điều kiện thời tiết ẩm ướt, gặp nhiệt độ thích hợp, các mầm bệnh có trong đất sẽ lan truyền lên cây. Với những tế bào bào tử nhỏ, dẹt thì dễ dàng lan truyền bệnh.
Bệnh hại phát sinh có hai nguyên nhân chủ yếu là do nguồn đất có sẵn mầm bệnh chưa được xử lý. Nguyên nhân thứ hai là do đất canh tác không được chăm sóc và khử khuẩn, khiến cho mầm bệnh còn sót sinh sôi và phát triển.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Mầm bệnh do Cercospora nicotianae thực chất có nguồn gốc từ trong đất, được mang từ đất lên lá thông qua gió và mưa. Chính vì vậy mà bệnh đốm cua thuốc lá lại phát sinh đầu tiên từ những chiếc lá già gần gốc rồi mới đến những chiếc lá non. Trong điều kiện thuận lợi, bệnh có thể lây lan trên khắp cả cây.
Nhiệt độ thích hợp để cho nấm Cercospora nicotianae phát triển là từ 18 – 27 độ, trong đó với ngưỡng nhiệt 18 độ là điều kiện thích hợp nhất. Vào giai đoạn mùa xuân, thời tiết mát mẻ chính là lúc cho bệnh hại phát sinh mạnh nhất, đây cũng chính là giai đoạn đầu thu hoạch thuốc lá vì vậy bà con cần chăm sóc cây, phòng trừ nấm trước giai đoạn này.
Khi gây bệnh trên lá, nấm Cercospora nicotianae tạo ra độc tố cercosporin gây độc trên tế bào lá, vì vậy mà lá già thường mẫn cảm với nấm hơn là lá non.
Mức độ ảnh hưởng
Bệnh đốm mắt cua thuốc lá nếu không xử lý kịp thời sẽ lan truyền rộng khắp vườn canh tác. Bệnh hại phát sinh nặng nhất vào vụ xuân, đầu giai đoạn thu hoạch. Bệnh hại càng nặng hơn nếu cây không đủ chất dinh dưỡng, còi cọc. Gây ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng thuốc lá, không đảm bảo năng suất, tăng chi phí đầu tư chăm sóc, khiến lợi nhuận kinh tế mùa vụ giảm sút
Biện pháp phòng bệnh
Để cây thuốc lá có chất lượng tốt nhất thì lá cây phải hoàn chỉnh, không có dấu hiệu bệnh hại. Bệnh mắt cua thuốc lá lây lan từ đất qua lá cây nhờ nước và gió, vậy nên cách tốt nhất để không phát sinh bệnh hại là xử lý tốt nguồn đất trồng cây. Thay đất làm vườn ươm sau mỗi vụ ươm cây; xới đất, rải vôi nếu thấy phát sinh bệnh hại; sử dụng đất luân canh với các cây trồng khác như lúa, cây họ đậu để cải tạo nguồn đất trồng.
Lựa chọn hạt giống chống bệnh đốm mắt cua, xử lý hạt giống trước khi đem trồng. Đây là phương pháp lựa chọn giống đầu vào để hạn chế nhất khả năng gây bệnh sau này.
Làm cỏ, làm vườn sạch sẽ, thông thoáng, tạo môi trường khô ráo để nấm gây bệnh mắt cua thuốc lá không có điều kiện phát triển.
Biện pháp xử lý bệnh
Khi thấy dấu hiệu bệnh xuất hiện trên lá già thì cắt bỏ ngay lá đó để bệnh hại không lây lan sang lá khác. Tiếp theo cần sử dụng một số loại thuốc có tác dụng trừ bệnh để giúp cây ngăn chặn sự phát triển của bệnh hại. Bà con có thể tham khảo sản phẩm điển hình của Nghi Anh như: Vua nấm (đặc trị gỉ sắt, mắt cua),…
