Bệnh đốm vòng su hào bắp cải

Giới thiệu bệnh hại

Bệnh đốm vòng su hào bắp cải tên khoa học là Alternaria brassicae hay còn gọi là bệnh đốm vòng.

Đây là một bệnh hại rất phổ biến trên rau màu đặc biệt trong các vùng trồng bắp cải ở các nước trên toàn thế giới và đặc biệt ở nước ta. Cây con là thời điểm lý tưởng nhất để bệnh xuất hiện và xâm nhiễm lây truyền. Bệnh gây hại sẽ theo từng giai đoạn như từ giai đoạn cây con đến giai đoạn thu hoạch để có triệu chứng khác nhau. Bệnh đốm vòng sẽ ảnh hưởng đáng kể đến mã sản phẩm cũng như chất lượng su hào bắp cải. Điều này gây thiệt hại kinh tế không nhỏ đối với người nông dân canh tác hai loại rau màu này.

Đối tượng gây hại

Bệnh gây hại trên các loại cây họ thập tự

Dấu hiệu của bệnh hại

 Bệnh thường sẽ phá hại su hào bắp cải từ giai đoạn cây con, đối với bắp cải thì bệnh sẽ hại từ khi cây đã cuốn bắp và trên nhiều loại cây họ thập tự khác cũng tương tự như vậy.

– Quan sát trên cây con, phần nhiễm bệnh thường có biểu hiện trên lá sò và thân non, màu đen, hình dạng thường gặp là hình tròn hoặc hình bất định, bệnh nặng bào tử nấm phát triển quá nhiều sẽ làm cây chết.

– Đối với cây đã lớn, phần nhiễm bệnh hình tròn có thể nhìn rõ; các vòng tròn là vòng đồng tâm màu nâu nhạt, biểu hiện nặng hơn là nâu sẫm, quan sát vùng xung quanh có thể có quầng vàng.  Đối với các vết bệnh lớn thì đường kính có thể lên tới 1cm, nhiều vết bệnh có thể liên kết với nhau tạo thành vòng tròn to đan xen.

– Đối với khí hậu ẩm ướt, trên mặt phần nhiễm bệnh sẽ chuyển đen do hình thành một lớp nấm mốc màu đen. Bệnh vẫn có thể xuất hiện ở cả giai đoạn sau thu hoạch rau màu, nhất là trong khi vận chuyển bảo quản bắp cải hoặc su hào trong phần bị thối của rau củ.

Nguyên nhân phát sinh bệnh hại

Bệnh gây ra từ nấm Alternaria brassicae. Quan sát trên mô bệnh có một lớp nấm mốc mỏng màu đen, đó chính là đám cành bào tử phân sinh và bào tử phân sinh.

+ Nấm có các sợi nấm đa bào, phân thành nhiều nhánh màu vàng nâu.

+ Các cành bào tử phân sinh của nấm Alternaria brassicae thường có kích thước ngắn, đa bào; màu nâu nhạt, thẳng hoặc uốn khúc, cánh thì sẽ không phân nhánh, có thể mọc thành cụm hoặc mọc riêng lẻ.

+ Theo nghiên cứu, bào tử phân sinh của nấm Alternaria brassicae thuộc dạng đa bào; xuất hiện nhiều ngăn ngang và ngăn dọc, màu nâu nhạt, hình thường là lựu đạn có vòi dài, kích thước đo được là 60 – 140 x 14 – 18 micromet.

– Nấm gây bệnh đốm vòng su hào, bắp cải thuộc loại bán ký sinh; chỉ xâm nhập vào cây chủ yếu thông qua các vết thương sây sát và qua vết gây hại của côn trùng.

Điều kiện phát triển bệnh hại

Thời tiết ẩm ướt, râm mát, mưa nhiều (nhiệt độ không khí khoảng 21-25 độ C) là điều kiện tốt nhất để nấm bệnh phát triển.

Nấm gây bệnh vào trong cây qua các vết thương cơ giới; hoặc điều kiện ngoại cảnh như mưa gió hoặc do con người tạo ra trong quá trình chăm sóc vận chuyển hoặc do vết cắn phá của côn trùng.

Bệnh hay xuất hiện nhiều ở những khu vực trồng chuyên các loại rau họ thập tự. Bệnh có thể sẽ gây hại từ khi cây còn non mới có lá dạng sò; nhưng bệnh chuyển biến nặng hơn là từ khi cây bắt đầu cuốn bắp trở đi (có thể bệnh vẫn phát triển khi tồn trữ, vận chuyển, tiêu thụ sau thu hoạch).

Lá già sẽ thường bị nhiễm đầu tiên, ban đầu là những chấm kích thước nhỏ màu đen; về sau phần bện sẽ lan rộng ra thành hình tròn đồng tâm, màu nâu. Dưới thời tiết ẩm ướt, trên vết bệnh, có lớp nấm màu đen nhẹ như xốp.

Mức độ ảnh hưởng

 Bệnh đốm vòng ở su hào và bắp cải cũng là một bệnh hại rất phổ biến trong các vùng trồng bắp cải ở các nước trên toàn thế giới trong đó có nước ta. Bệnh có triệu chứng khác nhau, có khả năng phá hại từ giai đoạn cây con đến trưởng thành thậm chí sau khi thu hoạch, cây đã cuốn bắp và trên nhiều loại cây họ thập tự khác. Hầu hết các loại giống đều có khả năng nhiễm bệnh thông qua tiếp xúc vết thương hở với cây bệnh, nấm gây bệnh hoặc do côn trùng cắn phá

Biện pháp phòng bệnh

Biện pháp giống:

Chọn thật kỹ giống cây trước khi tiến hành trồng. Chọn những cây khỏe mạnh có nguồn gốc rõ ràng. Ưu tiên các loại giống có sức kháng bệnh cao hoặc các loại có khả năng chống chịu bệnh hoặc biểu hiện nhẹ để trồng giúp hạn chế những thiệt hại của bệnh. Trước khi trồng có thể xử lý trước hạt giống bằng nước nóng 50oC trong khoảng 30 phút trước khi gieo trồng để diệt nấm gây hại.

Biện pháp canh tác

Vệ sinh đồng ruộng thường xuyên, thu gom tàn dư có nguy cơ lây bệnh đảm bảo không có mầm bệnh ở đất hoặc khu vực lân cận

Làm luống cao thoát nước tốt, lên rãnh và tưới tiêu vừa đủ không tưới quá nhiều

Lưu ý trồng đúng khoảng cách mật độ, không trồng quá gần nhau để vườn thông thoáng, ngăn chặn nấm phát triển.

Bón phân đầy đủ, cân đối dinh dưỡng đất trồng cho từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển của su hào bắp cải. Nếu cây phát triển khỏe mạnh thì sẽ hạn chế được nhiều sự phát sinh phát triển và gây hại của các đối tượng sâu bệnh hại. 

Biện pháp kiểm dịch thực vật

Thường xuyên thăm nom vườn trồng. Khi phát hiện ra cây nhiễm bệnh thì cần nhanh chóng loại bỏ ngay cây ra khỏi ruộng trồng để tránh lây lan trên diện rộng. 

Biện pháp xử lý bệnh

Kinh nghiệm truyền thống

Bà con nên chọn giống kỹ ngay từ đầu. Khi phát hiện mầm bệnh thì lập tức tách cây nhiễm bệnh ra khỏi ruộng để tránh lây lan. Thường xuyên dọn dẹp phần gốc cây cho thông thoáng.

Biện pháp hóa học

Khi phát hiện bệnh cần tìm loại thuốc phù hợp để phun. Một số loại thuốc tham khảo điển hình:

Dùng các thuốc phòng trừ có hoạt chất như Azoxystrobin (NA-Nazosi sản phẩm thuốc trừ bệnh của Nghi Anh),… Khi dùng thuốc thì đúng theo hướng dẫn sử dụng trên bao bì.

Lưu ý: Phải đảm bảo thời gian cách ly của thuốc trước khi tiêu thụ rau để bảo đảm an toàn cho mọi người.

 Câu hỏi thường gặp