Chanh dây là giống cây trồng mới xuất hiện trong vài năm gần đây và mang lại hiệu quả kinh tế cao cho bà con nông dân. Chanh dây đang được trồng phổ biến và phân bố rộng trên khắp cả nước vì đây là loại cây dễ trồng, dễ thích nghi với nhiều môi trường và đất đai. Tuy nhiên một số vấn đề bà con thường gặp phải khi trồng chanh dây là cây thường mắc bệnh hại dễ lây lan, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng. Một trong những bệnh thường gặp ở cây chanh leo đó là bệnh ghẻ quả (sẹo quả). Vậy dấu hiệu bệnh ghẻ quả trên cây chanh leo như thế nào? Nguyên nhân gây bệnh và biện pháp phòng, chống, điều trị bệnh ghẻ quả ra sao? Mời bà con nông dân, bạn đọc tham khảo những thông tin bổ ích trong bài viết này.
Giới thiệu bệnh hại
Bệnh ghẻ quả hay còn có tên gọi khác là bệnh sẹo quả. Bệnh ghẻ quả do nấm Elsinoe fawcetti gây ra. Nấm tác nhân gây ra bệnh sẹo quả thuộc lớp nấm túi Ascomycetes. Bệnh hại này thường xuất hiện trên những cây ăn quả có múi. Ở trên cây chanh dây, bệnh ghẻ quả chỉ xuất hiện trên quả, không xuất hiện ở lá, chồi, cành. Đây là bệnh hại xuất hiện ở cây chanh dây nhưng mức độ không phổ biến như bệnh thán thư, đốm xám, đốm nâu, đốm quả…
Đối tượng gây hại
Bệnh ghẻ quả (sẹo quả) thường phát sinh ở những cây trồng có múi như chanh, cam, quýt và cả ở cây chanh dây. Riêng ở các giống cây có múi thì bệnh ghẻ quả phát bệnh trên cả lá, thân, và quả. Ở cây chanh dây chỉ phát bệnh trên quả.
Dấu hiệu nhận biết bệnh hại
Tương tự với bệnh ghẻ quả xuất hiện ở cây có múi, bệnh ghẻ quả xuất hiện ở cây chanh dây cũng với những biểu hiện bề mặt quả xù xì, ban đầu là những đốm nhỏ li ti màu nâu, sau đó vết bệnh lớn dần lên và lồi lên trên bề mặt quả. Nhiều nốt bệnh xuất hiện làm cho quả chanh sần sùi, méo mó, gây mất thẩm mỹ cho quả. Cụ thể:
Trên lá: Xuất hiện ở giai đoạn lá còn non, ban đầu xuất hiện những vết bệnh chấm nhỏ màu vàng sau đó chuyển thành màu nâu nhạt. Vết bệnh lồi lên trên so với bề mặt trên của lá và lõm ở bề mặt dưới của lá. Các vết bệnh nằm riêng lẻ hoặc thành cụm. Lâu ngày, vết bệnh lan rộng khiến lá dị dạng, mất tiết diện hấp thụ ánh sáng, sau đó lá cây bị rụng.
Trên thân và cành: Những vết bệnh ghẻ quả lồi lên trên bề mặt thân và cành, làm phá vỡ mạch rây của cây, dẫn đến cây hấp thu chất dinh dưỡng kém, ngăn cản sự phát triển của chồi non. Những điều này khiến cho cành cây nhanh khô héo và chết dần.
Trên hoa: Bệnh hại xuất hiện trên bầu hoa với những vết bệnh lồi lên trên, có màu xanh nhạt, xám, hình dạng bất định, lâu ngày bệnh phát triển mạnh khiến cho hoa rụng.
Trên quả: Bệnh ghẻ quả gây hại mạnh trên trái non, đặc biệt là trên quả chanh non. Bạn sẽ thấy trên quả chanh xuất hiện những đốm xám xù xì nổi trên bề mặt quả. Gây mất thẩm mỹ, không đạt tiêu chuẩn chung.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Nấm Elsinoe fawcetti phát triển ở điều kiện nhiệt độ từ 15 – 28 độ C, nhiệt độ thích hợp nhất là 20 – 24 độ C. Với nhiệt độ cao trên 28 độ C kìm hãm nấm phát triển. Nấm Elsinoe fawcetti tồn tại trong môi trường ký chủ, khi gặp điều kiện thích hợp thì hình thành dạng bào tử phân sinh, lan truyền nhờ gió và nước. Như vậy trong điều kiện thời tiết se lạnh, mát mẻ, có nhiều độ ẩm sẽ cho nấm sinh sôi và phát triển gây bệnh ở cây chanh dây và cây có múi. Sau những trận mưa lớn, các bào tử bệnh có cơ hội lan truyền theo nguồn nước rất nhanh, xâm nhập vào các mô non của lá, cành, quả. Do đó, sau khoảng thời gian mưa thường sinh ra bệnh hại ghẻ quả (sẹo quả).
Mức độ nhiễm bệnh của cây phụ thuộc vào tỷ lệ nước trong mô và tuổi của cây, chính vì vậy mà những cây trồng có múi (có tỉ lệ nước cao) rất thường bị nhiễm bệnh.
Tuy nhiên một phần khả năng nhiễm bệnh của cây còn phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện chăm sóc, điều kiện đất đai, điều kiện tưới tiêu và dinh dưỡng, đề kháng cho cây.
Mức độ ảnh hưởng
Nếu không có biện pháp phòng trừ kịp thời bệnh sẽ lây lan diện rộng, gây ảnh hưởng đến chất lượng quả, giảm năng suất mùa vụ, gây thiệt hại đến kinh tế của bà con
Biện pháp phòng bệnh
Bệnh ghẻ quả thưởng phát bệnh trên cây chanh dây, tuy nhiên bà con cũng không cần quá lo lắng vì bệnh hại này tỉ lệ phát sinh thấp hơn so với những bệnh khác. Một trong những biện pháp phòng trừ bệnh hiệu quả là biện pháp chăm sóc, canh tác nông nghiệp truyền thống.
Chọn giống cây trồng:
Trong quá trình chọn giống cây, nên chọn từ những vườn ươm cây uy tín, có sử dụng các biện pháp sinh học phòng bệnh cho cây khi cây còn non. Như vậy trong quá trình sinh trưởng và phát triển thì cây đã có một số đề kháng nhất định chống chọi với bệnh hại.
Làm cỏ, cắt tỉa cành:
Mục đích tạo môi trường thông thoáng cho cây trồng, loại bỏ những cành phụ, cành vượt, cành sâu hại để lại cành chính để cây có đủ sức phát triển và nuôi dưỡng quả. Môi trường thông thoáng, cây hấp thụ được nhiều ánh nắng, và chính ánh nắng mặt trời là “thiên địch” của các mầm bệnh này. Đây được xem là phương pháp thủ công mang lại hiệu quả tốt nhất và ít tốn kém nhất cho bà con nông dân. Khi vườn cây chanh dây đã xuất hiện mầm bệnh thì cần nhanh chóng cắt tỉa cành bệnh, thu gom cành lá bệnh ra khỏi vườn trước khi phun thuốc điều trị bệnh hại.
Bổ sung chất dinh dưỡng cho cây:
Chất dinh dưỡng như phân bón hóa học, sinh học, hữu cơ bổ sung những chất thiết yếu cần thiết cho cây hấp thu khỏe mạnh. Từ đó cây trồng tự sản sinh ra đề kháng tự nhiên, có đủ sức chống chọi với bệnh hại. Tuy nhiên cần lưu ý trong giai đoạn cây bị bệnh hại nên giảm lượng phân bón đạm cho cây, không sử dụng phân bón lá trong thời gian cây bị bệnh.
Sử dụng chế phẩm sinh học:
Phun chế phẩm sinh học điều trị nấm gây bệnh trong các đợt phát triển của cây có hiệu quả phòng trừ nấm gây bệnh sẹo quả và cả những loại nấm hại thông thường. Với bệnh ghẻ quả (sẹo quả) thì chế phẩm sinh học tốt nhất là sử dụng nano bạc đồng, nano đồng oxy clorua.
Biện pháp xử lý bệnh
Khi phát hiện bệnh cần tìm sử dụng các thuốc có tác dụng hiệu quả giúp tiêu diệt nấm tối đa, ngăn chặn sự lây lan. Bà con có thể tham khảo sản phẩm trừ bệnh của Nghi Anh như: Kibul, Nazosi, Sunfur,…
Thuốc trừ bệnh
