Với nguồn chi phí đầu tư thấp, thời gian canh tác ngắn cùng kỹ thuật trồng đơn giản. Cây lạc hay nhiều vùng địa phương còn gọi là đậu phộng, được nhiều bà con lựa chọn canh tác vì nó mang lại năng suất và lợi nhuận cao. Việc sản xuất canh tác với số lượng diện tích trồng ngày càng tăng đã khiến việc kiểm soát dịch bệnh trở nên yếu kém, từ đó các loại bệnh có cơ hội phát sinh mạnh và gây ra dịch lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng và năng suất cây trồng của bà con chúng ta. Bệnh hại trên cây lạc do rất nhiều nguyên nhân và chủng loại khác nhau. Chẳng hạn có tới ít nhất 100 loài tuyến trùng và hơn 20 loại nấm và virus tấn công cây lạc. Một trong số các dịch bệnh kể trên có thể nhắc đến là bệnh gỉ sắt trên cây lạc. Vậy cách phòng tránh và điều trị khi bệnh xuất hiện là như thế nào cho hiệu quả, giúp bà con tiết kiệm chi phí một cách tốt nhất ? Mời quý bà con cùng tìm hiểu qua bài viết sau cùng chúng tôi nhé.
Bệnh gỉ sắt trên cây lạc
Bệnh gỉ sắt gây hại trên cây lạc có tên khoa học là Puccinia arachidis Speg. Bệnh do loại nấm Puccinia arachidis thuộc lớp nấm Puccinia Oomycetes phát sinh và gây hại. Bệnh xuất hiện gây hại ở hầu hết các giai đoạn sinh trưởng phát triển của cây trồng, tuy nhiên gây hại nặng nhất và ảnh hưởng đến năng suất khi cây trồng bắt đầu bước sang giai đoạn ra hoa. Bệnh phát sinh gây hại chủ yếu trên các bộ phận lá hơi già hay lá bánh tẻ, đôi khi là trên cuống lá, thân cành và tia quả. Bệnh lây lan theo chu kỳ sinh trưởng và phát tán lặp đi lặp lại của các bào tử nấm. Ở nước ta, bệnh phổ biến ở hầu hết các vùng địa phương có trồng và canh tác lạc. Bệnh phát triển và lây lan mạnh ở điều kiện môi trường nóng và độ ẩm cao. Đặc biệt vào mùa vụ thu và thu đông, nhiều bà con ghi nhận tình trạng bệnh phát triển và gây hại nặng hơn vụ mùa xuân. Thế nên, bà con cần chú ý kiểm tra đồng ruộng trong khoảng thời gian này để phát hiện và đưa ra phương pháp điều trị bệnh kịp thời.
Đối tượng gây hại
Bệnh gây hại trên cây lạc, mầm bệnh tấn công trực tiếp vào lá, gây ra các vết đốm làm hư hại và tổn thương bộ lá gây thiệt hại lớn về năng suất, sản lượng cho thu hoạch.
Dấu hiệu của bệnh gỉ sắt trên cây lạc
Đúng như cái tên của nó, bệnh gỉ sắt có hình thù là những vết đốm tròn nhỏ có màu vàng hoặc nâu đỏ như gỉ sắt. Khi bà con thăm đồng, bà con nếu thấy các vết đốm tròn nhỏ có đường kính khoảng 0.5 – 1.5 mm và mang những đặc điểm màu sắc nêu trên thì đó chính là bệnh gỉ sắt.
Bệnh gỉ sắt xuất hiện hầu trên các bộ phận như lá, cuống lá, thân cành, hoa, tia củ của cây. Đối với các lá mới chớm bị nhẹ, chỉ có những đốm nhỏ li ti xuất hiện, lâu dần các đốm này phát triển mạnh lan ra toàn bộ mặt lá khiến lá trở nên hư hại, khô và rụng xuống. Chính vì thế, chúng ảnh hưởng rất lớn đối với quá trình sinh trưởng bình thường của cây.
Nguyên nhân phát sinh và gây hại của bệnh
Nguyên nhân chính của bệnh là do nấm Puccinia Arachidis tấn công và gây hại. Mầm bệnh của loại nấm này có thể phát sinh từ các bào tử nấm cũ của mùa vụ trước hoặc xâm nhập nhờ qua các bào tử nhỏ li ti lây lan theo con đường gió, nước hoặc các loại côn trùng trung gian. Sau khi được lây lan từ cây này sang cây khác, các bào tử nấm này nảy mầm và ký sinh trên bề mặt của lá và phát triển tạo ra các ổ bào tử khác có hình tròn hoặc bầu dục và màu nâu như gỉ sét, từ đây các bào tử này tiếp tục lây lan sang các vị trí khác.
Cây lạc là cây có đặc tính sinh trưởng và phát triển thành bụi, san sát nhau. Chính vì vậy, nếu mầm bệnh xuất hiện thì chúng lây lan với tốc độ rất nhanh.
Ngoài ra các yếu tố khác như môi trường cũng góp phần giúp bệnh phát triển mạnh và hình thành dịch bệnh lớn. Biến đổi khí hậu đang ngày càng khắc nghiệt, mưa nắng thất thường, sương mù thường xuyên xuất hiện làm độ ẩm trong không khí gia tăng tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh phát sinh mạnh.
Phần lớn hầu hết bà con khi trồng lạc thường ít quan tâm đến việc phòng trừ bệnh cho cây nên khi dịch bệnh phát sinh, bà con trở tay không kịp dẫn đến những thiệt hại không đáng có.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Bệnh gây hại phát triển mạnh trong môi trường thời tiết có mưa nhiều, độ ẩm và nhiệt độ cao.
Môi trường thích hợp cho nấm bệnh phát triển là 22 – 25 °C. Bệnh thường gây hại và phát triển kèm theo các bệnh khác nên gây ra tình trang khó phân biệt và nhận biết đúng bệnh.
Mức độ ảnh hưởng
Bệnh gỉ sét được coi là một trong những mầm bệnh thường xuyên xuất hiện và gây hại nhất đối với cây lạc của bà con. Bệnh có thể gây hại và ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng lên đến 50%, nếu bệnh kết hợp cùng các bệnh khác thì tỉ lệ thiệt hại sẽ cao hơn thậm chí gây mất trắng.
Cây bị nhiễm bệnh gỉ sắt nặng gây ra tình trạng hư tổn bộ lá bởi những vết gỉ sắt dày đặc. Những vết gỉ sắt này làm lá vàng, khô đen và cuối cùng là rụng lá. Bộ lá đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình sinh trưởng của cây, đặc biệt là đối với các loại cây rau màu. Bộ lá trên cây lạc góp phần quang hợp, tạo tinh bột và dầu đưa xuống tích trữ ở phần hạt và củ. Từ đó bà con có thể thấy, nếu bộ lá bị ảnh hưởng thì chúng sẽ tác động trực tiếp tới chất lượng của hạt, khiến tỉ lệ hạt lép tăng và làm cho sản lượng thu hoạch bị giảm sút.
Bệnh gây hại hầu hết các giai đoạn sinh trưởng của cây lạc và dễ hình thành dịch lớn. Vậy nên chúng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất nếu không có biện pháp phòng bệnh và xử lý kịp thời.
Biện pháp phòng bệnh
– Hiện nay, nhiều loại giống lạc mới đã được lai tạo ra có khả năng kháng sâu bệnh, cho sản lượng và năng suất cao. Bà con có thể tham khảo sử dụng một số giống lạc như: L23, L18, MĐ9, MĐ7, L14,…
– Sau khi thu hoạch xong mùa vụ trước, bà con cần dọn sạch cây cũ và xử lý đất để loại bỏ hết tàn dư của nấm bệnh còn sót lại. Đảm bảo an toàn cho mùa vụ sau được phát triển thuận lợi
– Trước khi trồng, bà con có thể sử dụng vôi bón vào đất để xử lý. Bón vôi vừa giúp nâng độ pH giúp tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn cố định đạm vừa giúp hạn chế được sự phát sinh của nấm bệnh gây gỉ sét.
– Bà con không nên trồng một giống cây trên cùng 1 mảnh đất nhiều vụ liên tục. Cần thường xuyên thực hiện biện pháp xen canh gối vụ các giống cây trồng khác để hạn chế tình trạng phát sinh bệnh trên cùng 1 giống cây trồng.
– Đồng thời trong quá trình canh tác, bà con nên gieo trồng đúng mật độ, không gieo quá dày tạo điều kiện cho nấm bệnh phát sinh và lây lan
– Bệnh gây hại ở hầu hết giai đoạn và thường gây hại nặng nề ở giai đoạn cuối vụ nên bà con thường xuyên thăm ruộng đồng vào thời gian này để khắc phục bệnh kịp thời nếu phát hiện.
Biện pháp xử lý bệnh
Biện pháp sinh học
– Khi nấm bệnh xuất hiện, bà con cần trực tiếp nhổ bỏ và tiêu huỷ ngay mầm bệnh không để lây lan ra diện rộng
– Bà con có thể sử dụng chế phẩm sinh học Nano Chitosan của Nhật Bản để gây ức chế và xử lý nấm bệnh một cách an toàn
Biện pháp hoá học
Khi nấm bệnh xuất hiện, bà con có thể sử dụng các loại thuốc chứa các thành phần có tác dụng điều trị nấm phổ rộng như : Imibenconazole, Hexaconazole, Difenoconazole, Mancozeb + metalaxyl,…
Các loại thuốc của Nghi Anh có chứa các loại thành phần trên có thể kể đến là: Kibul, Nazosi
Thuốc trừ bệnh
Lưu ý :
– Trong quá trình sử dụng thuốc, bà con cần lưu ý đảm bảo an toàn, trang bị đồ bảo hộ đầy đủ và tuân thủ đúng thời gian cách ly của nhà sản xuất đưa ra.
– Các sản phẩm chứa hoạt chất carbendazim hiện đã bị cấm lưu thông và sử dụng vì tồn dư lâu và gây độc hại cho người sử dụng. Vậy nên bà con cần lưu ý, không nên sử dụng các loại thuốc có chứa loại hoạt chất này.
