Giới thiệu bệnh hại
Bệnh héo rũ trên cây lạc xuất hiện khá phổ biến ở các vùng chuyên canh trồng lạc, bệnh phát sinh phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ tương đối cao, ẩm ướt, khi bị bệnh cây sinh trưởng kém. Trên đất trồng chuyên canh, loại đất cát khô, bệnh thường gây hại nặng hơn; riêng dạng héo khô và dạng héo lở cổ rễ bệnh xuất hiện phát triển mạnh trên đất giàu mùn, và trên xác cây chưa hoai mục. Trên đồng ruộng, các mầm bệnh lan truyền thông qua nước mưa và nước tưới. Triệu chứng cây bị bệnh héo rũ lá màu xanh hoặc hơi vàng, cổ rễ và đoạn thân ngầm khi bị bệnh vết bệnh thường có màu nâu, bệnh nặng cây sẽ bị thối, mục, xơ xác; khi nhổ cây thấy dễ bị đứt gốc, quan sát thấy được ở gốc rễ có xuất hiện những đốm nấm mốc màu đen hay màu trắng bám xung quanh gốc. Sau một thời gian thì cây bị chết.
Vì là bệnh hại thường xuyên xuất hiện phổ biến ở các vùng trồng lạc để giúp bà còn có thể nhận biết được bệnh và có biện pháp phòng trừ bệnh kịp thời, giảm tối đa thiệt hại do bệnh gây ra. Bài viết sẽ chia sẻ cho bà con cách nhận biết bệnh hại và phòng trừ bệnh héo rũ trên cây lạc đạt hiệu quả cao.
Đối tượng gây hại
Một số loại cây trồng thường hay bị bệnh héo rũ: cây lạc (đậu phộng), khoai tây, các cây rau thuộc họ bầu bí
Dấu hiệu nhận biết bệnh hại
Cây bị bệnh hại sẽ có triệu chứng héo rũ, lá có màu xanh hoặc hơi vàng, ở vị trí cổ rễ và đoạn thân ngầm bị bệnh thường có màu nâu, thối mục khô xác, khi nhổ cây dễ bị đứt gốc, quan sát thấy phần gốc rễ có những nấm mốc màu đen hay màu trắng bám xung quanh. Sau một thời gian bị bệnh nặng cây sẽ bị chết.
Bệnh hại ở giai đoạn cây con: cổ thân bị úng và teo tóp lại, cây dễ bị ngã ngang nhưng lá vẫn còn xanh tươi, sau đó chuyển sang héo dần. Bệnh thường xuất hiện vào thời điểm 5-10 ngày sau khi gieo trồng.
Bệnh hại ở giai đoạn cây lớn: bệnh xâm nhiễm ở thân, thường xuất hiện ở phần gốc thân, bệnh hại làm cho mô vỏ bị thối nâu hoặc nâu đen, vết bệnh ở vùng thối không đều đặn và thường có màu nâu đỏ, phần bệnh hơi lõm vào, khi bệnh trở nặng thân bị nứt ra, lá héo khô rồi chết dần. Cây bị nhiễm bệnh lá có biểu hiện rũ, cây chậm phát triển và thường bị chết.
Dấu hiệu nhận biết dễ dàng khi bệnh vừa mới xuất hiện đó là các sợi nấm, hạch nấm của nấm gây bệnh, chúng phát triển ngay trên vết bệnh ở gốc thân, sau đó lan lên thân và vùng đất quanh gốc cây. Rễ sẽ bị thối và có màu nâu đỏ.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Bệnh do nấm Rhizoctonia solani Kuhn ký sinh gây hại, giai đoạn sinh sản hữu tính là Thanatephorus cucumeris thuộc lớp nấm Đảm. Sợi nấm có màu trắng, lúc mới hình thành hạch nấm màu trắng, sau đó chuyển sang màu nâu vàng hoặc nâu đen, hạch nấm có dạng hình cầu có bề mặt trơn láng, kích thước 1-2 mm.
Điều kiện phát triển bệnh hại.
Bệnh gây hại ở tất cả các giai đoạn sinh trưởng của cây lạc, ở thời kỳ ra hoa, hình thành củ là thời điểm bệnh thường xuất hiện gây hại nặng nhất. Ở điều kiện nhiệt độ không khí cao 35 – 370C, ẩm ướt bệnh dễ phát sinh gây hại. Trong điều kiện nhiệt độ không khí 27 – 30C sợi nấm và bào tử phát triển mạnh. Bệnh phát sinh và lây lan mạnh trong điều kiện có các trận mưa rồi lại nắng gắt kéo dài. Lạc gieo trồng vụ xuân thường bị hại nặng hơn lạc vụ thu.
Ở điều kiện nhiệt độ tương đối cao, ẩm ướt, cây sinh trưởng kém sợi nấm và bào tử phát triển tốt. Trên đất trồng độc canh, đất cát thô bệnh xuất hiện và gây hại nặng hơn. Trên đất có nhiều mùn hữu cơ, tàn dư cây chưa hoai mục thường bị bệnh hại nặng hơn
Mức độ ảnh hưởng
Bệnh hại thường xuất hiện trong suốt quá trình sinh trưởng của cây. Nấm gây hại cho các tia củ lạc trong đất, làm tóp củ, thối củ, mốc hạt, mất khả năng nảy mầm hoặc khi gieo mầm sẽ mọc yếu. Cây bị bệnh sẽ làm suy giảm sức sống ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng phát triển sinh trưởng sinh thực làm năng suất thu hoạch giảm, chất lượng nông sản bị ảnh hưởng. Nếu cây bị bệnh nặng cây sẽ bị héo và chết, gây thiệt hại năng suất vụ mùa của bà con nông dân.
Biện pháp phòng bệnh
Thực hiện các biện pháp canh tác thích hợp để đạt hiệu quả phòng bệnh tối ưu
– Sử dụng giống chọn lọc, có sức kháng sâu bệnh tốt hoặc xử lý hạt giống cẩn thận trước khi gieo trồng
– Luân canh các cây đậu với các loại cây trồng khác như cây lúa, bắp…
– Sử dụng phân hữu cơ đã qua ủ hoai để bón lót cho đậu.
– Đất trồng lạc nên là những vùng đất dễ thoát nước như loại đất thịt pha cát.
– Cày bừa kỹ làm đất tơi xốp trước khi gieo trồng.
– Trong quá trình chăm sóc, canh tác chú ý tránh gây vết thương ở phần gốc thân, rễ và cành lạc khi vun gốc
– Bón phân đầy đủ, hợp lý và cân đối các yếu tố N, P, K.
– Vệ sinh đồng ruộng, thu dọn cỏ dại, cây bệnh đem đốt hoặc đào hố sâu để chôn vùi mầm bệnh
– Cần thường xuyên thăm vườn, kiểm tra đồng ruộng, quan sát kỹ triệu chứng bệnh và diễn biến phát triển của bệnh để có biện pháp điều trị bệnh kịp thời
Biện pháp xử lý bệnh
Khi sớm phát hiện ra bệnh cần nhổ bỏ cây bệnh, rồi tưới nước vôi bột 4% vào đất nơi gốc cây bệnh, để hạn chế sự lây lan của mầm bệnh. Đốt tiêu huỷ xác cây bệnh còn lại trên ruộng, hoặc vùi sâu hơn 10 cm. Có thể dùng một số loại thuốc trừ nấm để phun đều cho tán cây và quanh gốc, phun hai lần cách nhau 5 – 7 ngày. Bà con hãy tham khảo sản phẩm trừ bệnh điển hình của Nghi Anh như: Kibul, Nazosi, Sunfur,…
Thuốc trừ bệnh 
Câu hỏi thường gặp
Bệnh nấm héo rũ phát sinh, phát triển ở giai đoạn nào trên cây lạc?
Cây bệnh có đặc điểm như thế nào?
Xử lý bệnh bằng cách nào?
