Bệnh khô miệng cạo cao su

Giới thiệu bệnh hại

Bệnh khô miệng cạo cao su do nhiều nguyên nhân gây nên như cây bị khai thác quá mức dẫn đến cây bị kiệt quệ không thể tạo mủ, sử dụng quá nhiều chất kích thích cho cây, cạo phạm khiến hệ thống tạo mủ bị tổn thương, nước mưa chảy vào miệng cạo khiến cây bị nhiễm bệnh,…

Ban đầu khi mới bị nhiễm bệnh, chỉ một phần miệng cạo không chảy mủ và khô lại dần dần. Nếu vẫn tiếp tục khai thác thì toàn bộ miệng cạo sẽ bị khô hoàn toàn, vỏ cây chuyển sang màu nâu và bong ra từng mảng. Lúc này cây không tiếp tục cho mủ nữa. Nếu mở miệng cạo khác thì chỉ sau một thời gian ngắn miệng cạo này cũng sẽ bị khô.

Đối tượng gây hại

Đây là bệnh sinh lý thường gặp trên cây cao su.

 Dấu hiệu của bệnh hại

Lúc đầu, trên những cây đang cạo mủ bình thường xuất hiện trên miệng cạo những đoạn mủ khô, vết khô theo thời gian lan rộng khắp miệng cạo. Vỏ cây bị bệnh khô miệng cạo sẽ chuyển sang màu nâu, nứt nẻ và bong ra từng lớp. Nếu mở miệng cạo khác thì chỉ sau một thời gian ngắn miệng cạo này cũng bị khô. Trường hợp này nếu tiếp tục khai thác thì cây sẽ bị khô mủ hoàn toàn và rất khó để phục hồi.

Trường hợp thứ hai là miệng cạo chỉ bị khô từng đoạn ngắn và không có hiện tượng nứt vỏ. Nếu cho cây nghỉ một thời gian cây sẽ cho mủ trở lại.

Nguyên nhân bệnh hại

Bệnh khô miệng cạo cao su do nhiều nguyên nhân gây ra như cây bị khai thác quá mức khiến cây bị kiệt quệ, hệ thống tạo mủ của cây bị tổn thương, vô tình để nước mưa chảy vào miệng cạo khiến cây bị mắc bệnh, sử dụng thuốc kích thích không đúng cách hoặc bón phân không đúng liều lượng khiến cây mất cân bằng dinh dưỡng. Tuy bệnh không lây lan nhưng những cây trên cùng một diện tích có chế độ chăm sóc và khai thác giống nhau sẽ mắc bệnh đồng loạt.

Điều kiện phát triển bệnh hại

Bệnh khô miệng cạo cao su thường phát sinh ở những cây đã từng bị nhiễm các bệnh nấm mốc như bệnh đốm xương cá, bệnh nấm hồng, bệnh loét sọc mặt cạo,…

Cây cũng dễ mắc bệnh khi bước vào mùa mưa. Vào thời điểm này lượng ánh sáng quá ít khiến cây không thể quang hợp, cây không nhận được dưỡng chất vì thế sẽ không cho mủ.

Cạo mủ không đúng kỹ thuật, khai thác mủ quá mức, khai thác ngay cả trong mùa thay lá khiến cây bị kiệt quệ, giống cao su có sức đề kháng yếu, cạo phạm khiến tổn thương hệ thống tạo mủ. Không tưới đủ nước trong mùa khô hạn, cây bị gãy cành, rễ thiếu độ bám cũng là một trong những nguyên nhân cây không thể cho mủ.

Mức độ ảnh hưởng

Bệnh khô miệng cạo cao su là một căn bệnh phổ biến trên cây cao su. Cây mắc bệnh sẽ gây thiệt hại nặng nề về năng suất (theo thống kê của một hộ nông dân trồng cao su tại huyện Hớn Quản, Bình Phước cho biết khi cây chưa mắc bệnh khô mủ cao su, năng suất đạt 70kg/ngày, nhưng khi cây đã mắc bệnh thì chỉ còn khoảng 50kg/ngày) và cây có thể vĩnh viễn không cho mủ, buộc phải cưa bỏ và trồng mới.

Biện pháp phòng bệnh

Biện pháp giống

Nguồn cây giống khỏe mạnh là yếu tố quan trọng để cây có thể sản xuất ra một lượng mủ lớn và ổn định. Cần chọn giống dựa theo khí hậu và thổ nhưỡng của từng vùng.

Bà con có thể tham khảo giống RRIV 209 do Viện Nghiên cứu Cao su Việt Nam lai tạo từ năm 1994. Đây là một trong những giống cao su cao sản có chất lượng tốt nhất hiện nay. Giống cao su này được đánh giá là vỏ láng, dễ cạo, sản lượng mủ cao (khoảng 3 tấn/ha/năm) và mủ chảy nhanh. Giống ít nhiễm bệnh về lá như phấn trắng hay corynespora nhưng mẫn cảm với bệnh héo đen đầu.

Dự tính qua điều tra phân tích các yếu tố tác động

Đất trồng phải là đất màu, thoát nước tốt, không bị xói mòn, có hệ thống mương thoát nước và đường đi.

Mật độ trồng: 400 – 500 cây/ha tuỳ theo loại đất, khoảng cách giữa cây với cây là 3m, hàng với hàng là 7m. Mật độ trồng hợp lý giúp cho việc chăm sóc và khai thác được dễ dàng, cây có đủ không gian phát triển và tránh cho cây bị gió to quật ngã.

Thường xuyên dọn sạch cỏ rác, tuyệt đối không được đốt lá trong vườn cao su vì dễ gây cháy rừng.

Bón phân đúng cách, đúng liều lượng để cây hấp thụ tốt nhất. Năng suất mủ phụ thuộc vào năng lực sinh trưởng của cây giai đoạn kiến thiết cơ bản (6 – 8 năm đầu). Mỗi năm cần bón 2 lần vào đầu và cuối mùa mưa. Liều lượng phân bón phụ thuộc vào tuổi cây. Cách bón:

– Năm đầu tiên cho đến năm thứ tư: Tạo rãnh dạng vành khăn theo hình chiếu của tán cây, rãnh rộng 20cm và sâu 10cm. Rải đều phân vào rãnh, lấp đất phủ kín.

– Các năm tiếp theo: Làm sạch cỏ, tạo rãnh cách gốc cây 1m, rãnh sâu 5 – 8cm, rải phân rồi lấp đất.

Biện pháp canh tác

Cạo mủ đúng kỹ thuật sẽ đảm bảo năng suất mủ cao và ổn định. Bà con chỉ nên bắt đầu cạo khi chu vi thân đo cách mặt đất 1m đạt được 50cm, độ dày vỏ trên 6mm. Miệng cạo cách 1.3m so với mặt đất, và phải mở cùng một hướng trong một lô, dọc theo hàng cây và tránh hướng gió chính. Độ sâu cạo mủ cách tượng tầng từ 1 – 1.3mm, tránh cạo sát, cạo phạm làm tổn thương hệ thống tạo mủ. Nếu chẳng may cạo phạm, hãy bôi thuốc mỡ có chứa hoạt chất Ridomil để tránh các bệnh về mặt cạo và giúp vết thương mau lành. 

Một đường cạo đúng tiêu chuẩn phải có độ dốc đúng chuẩn, có lòng máng, vuông tiền, vuông hậu, không gợn sóng. Nên cạo vào khoảng 7 giờ sáng là thời điểm cây cho lượng mủ cao nhất trong ngày. Tuyệt đối không được cạo khi vỏ cây còn ướt. Cạo mủ theo đúng nhịp độ d2 hoặc d3 (không được cạo lẫn lộn d2 với d3). Cạo lần lượt, không được bỏ sót cây. Mở miệng cạo mới thường được tiến hành vào đầu mùa mưa (tháng 3 – tháng 4) hoặc cuối mùa mưa (tháng 10). Khi cây bước vào thời gian thay lá, nên ngừng cạo mủ để cây không bị mất sức.

Sử dụng chất kích thích hợp lý: Chỉ dùng chất kích thích cho vườn cao su d3, d4 hoặc vườn thanh lý tái canh. Chất kích thích được phép sử dụng là hoạt chất Ethephon. Thời gian bôi tốt nhất là từ tháng 5 – tháng 7, không bôi khi cây còn ướt hoặc trời sắp mưa. Không bôi thuốc trong mùa khô, mùa rụng lá; không được bôi những cây đang bị bệnh, cây có dấu hiệu bị khô miệng cạo hay những cây còn quá nhỏ. Bôi một lớp mỏng trên miệng cạo tái sinh tiếp giáp với miệng cạo, các lần bôi phải cách nhau ít nhất 3 tuần.

Biện pháp xử lý bệnh

Bắt buộc giảm chế độ cạo khi nhận thấy tỷ lệ cây trong vườn bị khô miệng cạo đạt 6% và ngừng cạo khi tỷ lệ cây mắc bệnh tăng lên 10%. Xác định giới hạn vùng bị khô bằng cách dùng đót chích thử phía dưới miệng cạo, cứ cách 5cm chích một lỗ theo chiều dọc. Sau đó, cạo song song với đường cạo cũ một đường sâu tận gỗ để cách ly. Nghỉ cạo 1 – 2 tháng, nếu khỏi thì cạo lại với cường độ nhẹ hơn.

Bà con có thể sử dụng dinh dưỡng đặc trị khô miệng cạo cao su để điều trị bệnh. Thuốc có tác dụng phục hồi các cây bị khô miệng cạo, ổn định sinh lý, giúp cây khỏe mạnh, nâng cao sản lượng và chất lượng mủ. 

Câu hỏi thường gặp