Hiện nay, nho là một loại nông sản có tiềm năng kinh tế khá cao, nhu cầu của con người tăng thì nhu cầu trồng cũng tăng lên, nhưng việc trồng nho không đơn giản. Nho là một loại cây trồng bị nhiều bệnh hại từ nấm, trong đó có bệnh phấn trắng. Những ai trồng nho đều biết bệnh phấn trắng gây hại nho thường sẽ xuất hiện trong mùa vụ đông xuân, nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự sinh trưởng, phát triển và đặc biệt là đến chất lượng của nho, ảnh hưởng mùa vụ. Hôm nay mời bà con cùng tìm hiểu rõ hơn về nguyên nhân, đặc điểm và các biện pháp phòng trừ bệnh phấn trắng trên cây nho.
Giới thiệu bệnh hại
Tên khoa học: Powdery mildew (Bệnh phấn trắng hại nho)
Bệnh phấn trắng hại nho là do loài nấm Uncinula Necator (hay gọi là bệnh nấm xám hoặc bệnh bột xám) gây bệnh, thường xuất hiện và gây hại phổ biến trong các vụ đông – xuân.
Nấm Uncinula Necator là một loại nấm hay có thể nói là một loại ký sinh chuyên biệt. Các sợi nấm tập trung khá dày đặc trên bề mặt lá tạo thành vòi hút xâm nhập vào từng tế bào vật chủ để hút các chất dinh dưỡng. Hạch nấm thẳng góc với sợi nấm, không phân nhánh và không có màu. Bào tử có dạng hình trứng đơn bào, không có màu, kích thước khoảng từ 5-7 micromet
Bệnh phấn trắng nho (bệnh nấm xám hay bệnh bột xám) không chỉ ảnh hưởng đến một bộ phận của cây mà còn ảnh hưởng đến nhiều bộ phận khác. Chẳng hạn như bệnh sẽ gây hại trên lá tạo thành lớp phấn trắng trên toàn bộ mặt lá, ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình quang hợp của cây, làm rụng lá, khiến cây chậm lớn, làm giảm năng suất đáng kể khoảng 20-50%, có thể nhiều hơn phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng và tỷ lệ nhiễm trùng của bệnh hại này.
Đây là một loại bệnh hại không đơn giản vì vậy bà con cần chăm sóc cây trồng cẩn thận.
Đối tượng gây bệnh
Bệnh phấn trắng thường gây bệnh hại ở nho và phổ biến ở hầu hết các loại cây trong trồng như bầu bí, dưa hấu, dưa chuột, dưa lưới, cây ăn quả như xoài
Triệu chứng, dấu hiệu của bệnh hại
– Thường nấm sẽ tấn công vào các bộ phận của cây như cành, lá bánh tẻ, lá già và quả. Do đó cần kiểm tra tỉ mỉ từng chi tiết để phát hiện dấu hiệu của bệnh.
– Trên cành và lá nho thấy vết bệnh lúc đầu xuất hiện với các đốm mốc màu trắng xám nhạt (thường có đường kính từ 2 – 10 mm), và sau đó chuyển sang màu xám tro, trên đó có các hạt nhỏ màu đen. Còn khi quả bị bệnh có thể thấy rõ các vết màu trắng hơi xám của bào tử nấm, khi chùi lớp bào tử bên ngoài đi nó sẽ lộ rõ vết bệnh màu xám tro ở phía trong, về sau thường có thẹo hoặc quả bị khô rút dần.
– Vết bệnh trên lá phát triển liên kết với nhau làm lá cháy khô thành từng mảng lớn, bệnh nặng thì lá nho bị cháy hết và có thể rụng.
– Thời gian sau bệnh sẽ ảnh hưởng đến cả hoa và quả, đặc biệt là giàn nho bị mốc và có mùi. Tuy nhiên ở một số giống có tán lá thưa thớt, các triệu chứng chỉ giới hạn trong phạm vi lá chuyển sang màu xám hoặc tím.
– Bệnh sẽ đặc biệt nghiêm trọng trong giai đoạn quả từ khi đậu được khoảng 5 đến 7 ngày cho tới khi quả chín. Chúng sẽ làm quả bị nứt nên phải cắt tỉa, dẫn tới năng suất giảm.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
– Bệnh phấn trắng hại nho là do loài nấm Uncinula Necator.
– Được biết, bệnh phấn trắng hại nho (bệnh nấm xám hay bệnh bột xám) xuất hiện đầu tiên ở Mỹ sau đó xuất hiện ở nước Anh. Nhưng ngày nay, căn bệnh nấm trắng này không chỉ gây hại ở vài vùng đặc trưng mà đã gây hại tất cả các vùng trồng nho trên thế giới, kể cả những nơi chưa bao giờ bị ảnh hưởng thì hiện nay bệnh phấn trắng dần bắt đầu xuất hiện.
– Tuy bệnh gây hại mạnh ở điều kiện độ ẩm cao, nhưng các bào tử nấm lại phát tán mạnh ở điều kiện thời tiết khô hanh. Bệnh này tồn tại ngay cả trong hạt giống, các tàn dư của cây bị bệnh và thường chúng phát tán theo gió vì vậy bà con cần hết sức thận trọng trong việc lựa chọn giống và dọn dẹp tàn dư trước khi đem trồng.
– Loại nấm Uncinula Necator thường tồn tại qua mùa đông dưới dạng các bào tử tiềm sinh trong các mầm ngủ hoặc kẽ hở trên vỏ cây. Vào mùa xuân, các bào tử ấy phát tán theo gió đến những cây mới, thường được gọi là nhiễm nguyên phát. Sau khi phấn trắng đã phát triển ở các bộ phận của cây, nó bắt đầu tạo ra các bào tử mới phát tán xa hơn nhờ gió đẩy, thường được gọi là nhiễm thứ cấp. Độ ẩm tự do từ sương mù và sương đêm, kết hợp độ ẩm trên lá kéo dài hoặc trời nhiều mây tạo điều kiện thuận lợi để bào tử được hình thành, nhưng không phải là yếu tố cần thiết đối với quá trình lây nhiễm, nó ngược với các loại bệnh khác do nấm gây ra.
– Nếu không được phòng trừ, bệnh sẽ làm giảm sinh trưởng, phát triển của cây và giảm năng suất nho. Đặc biệt loại nấm này chỉ xuất hiện nhiều nhất ở các loài cây thuộc họ nho Vitaceae. Đây cũng là một trong những bệnh khá phổ biến và nguy hiểm trên cây nho ở nước ta và các giống nho trên toàn thế giới.
Điều kiện phát triển bệnh hại
– Nhiều vùng có nhiệt độ thích hợp sẽ khiến nấm phát triển hầu như quanh năm, chỉ trừ các tháng mưa lớn. Môi trường này làm nấm bệnh phát triển , khiến cho giàn nho bị rợp và thiếu ánh sáng, đây là cơ hội sinh trưởng và lây lan của bệnh hại.
– Nấm bệnh có nguồn gốc ôn đới vì vậy thời tiết lạnh của tháng 12 đến tháng 2 năm sau, hay trời nhiều mây âm u, nấm này thường phát sinh và gây hại nặng đến cây trồng nhiều nhất.
– Vòng đời của nấm Uncinula Necator phát triển thuận lợi trong điều kiện bức xạ ánh mặt trời ở mức từ thấp đến mức trung bình nằm trong phạm vi nhiệt độ từ 6 – 33 oC (tối ưu là khoảng từ 22 – 28 oC). Bệnh phấn trắng (bệnh nấm xám hay bệnh bột xám) suy giảm khi lá có điều kiện nhiệt độ tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng của mặt trời, hoặc có các mức nhiệt độ trên 35oC và thường xuyên mưa.
Mức độ ảnh hưởng
Bệnh phấn trắng hại nho (bệnh nấm xám hay bệnh bột xám) là một loại bệnh khá nguy hiểm. Nó ảnh hưởng hầu hết đến tất cả các bộ phận của cây. Bệnh hại này bắt đầu gây hại và phát triển từ giai đoạn cây còn non và nhỏ. Khi bệnh mới xuất hiện, vết lá ban đầu chỉ là những đốm nhỏ nhưng sau khi phát triển mạnh vết đốm bao phủ bởi một lớp bột dày như phấn trắng bao phủ toàn bộ lá. Sau khi cây nhiễm bệnh, các lá đều chuyển sang màu vàng, héo úa và bắt đầu rụng dần. Những lớp bột trắng dày trên thân cây, cành và hoa sẽ khiến bộ phận đó dần chết khô. Những cây bị nhiễm cho quả nhỏ, còi cọc và cho năng suất thấp. Còn quả bị nhiễm bệnh, quả nho cũng sẽ bị phủ một lớp bột trắng khiến sau này quả có sẹo hoặc mốc, thối khiến phải cắt bỏ làm giảm năng suất cây trồng. Nó có thể ảnh hưởng đến cả khu vực trồng nho nếu xử lý không cẩn thận các vết bệnh sẽ khiến bệnh lây lan cho lá, quả hay cành khác còn nặng hơn là ảnh hưởng đến các cây khác trong vườn, điều này ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và giảm năng suất của cây trồng.
Biện pháp phòng bệnh
Chọn giống cây trồng kháng bệnh
Không để vườn nho rậm rạp, ẩm thấp, nên tạo độ thông thoáng cho vườn nho.
Thăm vườn thường xuyên nhằm phát hiện bệnh sớm để có biện pháp phòng trừ sớm
Cần bón phân chứa các yếu tố dinh dưỡng cho cây (đặc biệt là phân đạm), tăng cường sử dụng các loại phân hữu cơ truyền thống và hữu cơ vi sinh.
Sau khi nho bắt đầu nở hoa, đậu quả nhỏ cỡ bằng hạt tiêu bà con nên tiến hành vệ sinh chùm quả; còn với trường hợp đậu quả nhiều thì nên cắt tỉa loại bỏ và duy trì chỉ còn khoảng 50 – 60 quả/chùm nhằm tạo thông thoáng cho chùm nho.
Nếu được bà con nên đẩy mạnh sử dụng hệ thống tưới tiêu để tưới cho nho, việc này vừa tiết kiệm và đảm bảo cung cấp lượng nước vừa phải cho cây, tránh ứ đọng nước.
Có rất nhiều cách để phòng trừ bệnh phấn trắng, ngoài việc sử dụng nước lưu huỳnh – vôi để phòng ngừa thì có thể sử dụng thêm một số loại thuốc lưu dẫn có khả năng phòng bệnh từ 7 – 10 ngày
Biện pháp xử lý bệnh
Khi cây nho đã xuất hiện triệu chứng bệnh, đầu tiên bà con cần loại bỏ hết phần bị bệnh và đem đi tiêu huỷ, tiếp theo nên sử dụng phối hợp một số sản phẩm có tác dụng trừ bệnh phun đều lên trên tán lá như Kibul, Nazosi,…
Thuốc trừ bệnh
Khi thực hiện phun thuốc cho cây nên phun theo định kỳ 5-7 ngày/lần, phải phun 2-3 lần liên tiếp thì thuốc mới có tác dụng hiệu quả, đảm bảo triệu chứng bệnh sẽ giảm khoảng 80-90 %
