Bệnh sâu cuốn búp trắng là bệnh hại thường xuất hiện ở cây nông nghiệp rau màu, đặc biệt là khoai lang. Cây trồng bị bệnh sẽ sinh trưởng và phát triển kém, năng suất cây trồng, chất lượng cây trồng thấp. Vậy nên để phòng trừ bệnh sâu cuốn búp trắng cho cây trồng thì bà con cần tìm hiểu về các đặc điểm của bệnh hại và các phương pháp điều trị bệnh. Trong bài viết này nông nghiệp Nghi Anh sẽ cung cấp cho bà con những thông tin hữu ích về loại bệnh sâu cuốn búp trắng trên cây khoai lang.
Giới thiệu bệnh sâu hại
Sâu cuốn búp trắng có tên khoa học là Alucita niveodactyla. Đây là sâu gây hại cho cây trồng nông nghiệp, rau màu. Sâu cuốn búp trắng sinh trưởng và phát triển rất nhanh, từ lúc đẻ trứng đến khi tạo kén chỉ trong vòng 25 đến 30 ngày. Đây là sâu bệnh gây hại khó kiểm soát vì khả năng sinh trưởng nhanh, tốc độ tàn phá cây nhanh chóng. Với bệnh hại do sâu cuốn búp trắng gây ra, bà con nông dân cần các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hại kịp thời.
Đặc điểm hình thái
Trứng sâu cuốn búp trắng do bướm gây hại đẻ trứng lên lá cây khoai lang. Bướm gây hại thân nhỏ, cánh dài tầm 10 – 12mm, sải cánh từ 15 – 18mm. Lớp canhs trên màu trắng bạc và có 3 nhánh. Cách trên sải dài, cánh dưới chia 2 nhánh tựa như lông chim, chân của bướm nhỏ dài và có nhiều gai nhỏ.
Trứng sau khi nở thành sâu nhỏ. Sâu non nhỏ mình dẹt, nhiều lông ngắn, có màu trắng xen lẫn xanh lá, kích thước rất nhỏ tầm 15mm.
Nhộng của sâu cuốn búp trắng là nhộng màng, nhỏ, có màu xanh lá thường dính trên lá cây khoai lang.
Bướm gây hại thường hoạt động và đẻ trứng vào ban đêm. Trứng hình tròn, đục, rải rác trên những búp lá non của cây khoai. Một con bướm có thể đẻ tới 100 – 200 trứng. Vậy nên khi trứng nở thành sâu sẽ tàn phá các búp non của khoai nặng nề.
Vòng đời của sâu cuốn búp trắng từ khi trứng sâu đến khi tạo kén khoảng 25 đến 30 ngày. Từ 3 đến 5 ngày đầu, trứng nở thành sâu, 15 đến 20 ngày sau là sâu non sinh trưởng và bắt đầu gây hại cho cây, 5 đến 10 ngày tiếp theo sâu non tạo thành kén xanh và tiếp tục với vòng đời trở thành bướm.
Sâu non mới nở sống ở những ngọn lá khoai, bắt đầu nhả tơ và cuộn lá khoai làm đôi, sinh trưởng trong đó. Sâu non ăn lá khoai non và thải phân đen bên trong. Khi sâu ăn hết lá cũng là lúc sâu đủ lớn để tạo kén thành nhộng.
Như vậy vòng đời sinh trưởng và phát triển của sâu cuốn búp trắng hại trên lá khoai rất ngắn, chỉ vẻn vẹn trong vòng 1 tháng nên bà con nông dân cần chú ý, khi phát hiện bệnh hại cần nhanh chóng tìm cách phòng trừ bệnh hại.
Đối tượng gây hại
Sâu cuốn búp trắng thường xuất hiện trên nhiều loại cây trồng nông nghiệp và các giống cây rau màu: khoai, sắn, cà chua, dưa leo, rau muống, cây thuộc họ bìm bìm…
Sâu cuốn búp trắng là sâu bệnh hại phổ biến trên cây nông nghiệp ngắn ngày, xuất hiện nhiều hơn ở các cây trồng họ dây leo như rau muống, khoai. Bệnh hại do sâu cuốn búp trắng gây ra bao phủ ở diện tích lớn và rất khó để kiểm soát do sâu bệnh sinh trưởng và phát triển rất nhanh, dày đặc.
Triệu chứng gây hại
Bướm bắt đầu đẻ trứng trên lá khoai, tập trung đẻ trứng nhiều trên những lá non. Khi sâu con nở ra chúng nhả tơ màu trắng gấp lá lại làm đôi và sinh sống trong đó. Những con sâu ăn lá non của khoai để sinh trưởng và phát triển. Vùng lá khoai bị sâu hại lá thủng lỗ nhỏ li ti, có phân màu đen trên bề mặt lá. Khi sâu hại ăn lá khoai, chúng chỉ ăn phần lá non, chừa lại phần gân lá. Sâu tàn phá rất nhanh, trên một diện tích rộng chỉ cần 1 đến 2 tuần là lá cây trơ trụi. Khi cây khoai bị hại phần lá, khiến cây không có chất diệp lục để tổng hợp tinh bột cho cây nên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của hệ thống tuyến rễ cây, cây sinh trưởng kém, khả năng tạo củ kém, không đạt năng suất.
Đặc điểm sinh thái
Vòng đời của sâu cuốn búp trắng rất ngắn, sâu cuốn búp trắng chúng hoạt động chủ yếu vào ban đêm, ban ngày ẩn nấp. Sâu cuốn búp trắng có khả năng di chuyển ra khỏi vùng cuốn lá cũ để gây hại trên lá mới sau khi ăn hết lá non, thời gian di chuyển và phá hại bắt đầu vào buổi chiều từ 18 giờ đến 21 giờ tối.
Bệnh hại do sâu cuốn búp trắng gây ra phát sinh mạnh vào mùa mưa, hoặc khi trời râm mát, vào khoảng tháng 6 đến tháng 8, giai đoạn mùa mưa là thời điểm sâu hại phát triển mạnh. Tùy thuộc vào điều kiện tự nhiên của mỗi khu vực, nên thời gian mùa mưa khác nhau, bà con cần lưu ý điều này.
Thiên địch
Thiên địch của sâu cuốn búp trắng là ong mắt đỏ Trichogramma, dế nhảy, và ruồi xám. Đây là những thiên địch chọn sâu cuốn búp trắng làm thức ăn, nên khi trong khu vực trồng cây xuất hiện một số loại côn trùng này rất tốt. Trong đó với ruộng trồng khoai, loài thiên địch tốt nhất là ruồi xám. Ruồi xám đẻ trứng trên trứng sâu cuốn búp trắng, ăn trứng sâu cuốn búp trắng để sinh trưởng và phát triển. Trứng của ruồi xám không gây hại đến lá cây khoai nên đây là thiên địch chống lại sâu cuốn búp trắng gây hại.
Biện pháp phòng bệnh
Với bệnh hại do sâu cuốn búp trắng gây ra, biện pháp phòng bệnh nhờ canh tác, kỹ thuật rất được lưu ý. Một vài phương pháp canh tác bà con nông dân cần chú ý để phòng trừ bệnh hại như sau:
- Vệ sinh đồng ruộng, làm sạch cỏ dại. Vì các vùng cỏ dại thường là nơi trú ngụ cho bướm và sâu bệnh.
- Ngắt lá bị sâu hại, tập hợp lá bệnh đem đốt hoặc chôn lấp.
- Điều chỉnh mật độ trồng cây phù hợp, tạo luống với khoảng cách hợp lý để ngăn cản sự lan truyền bệnh hại cũng như thuận tiện cho quá trình chăm sóc.
- Bổ sung chất dinh dưỡng hợp lý cho cây để cây sinh trưởng và phát triển tốt, tăng cường sức đề kháng chống chọi với bệnh hại.
- Phun thuốc phòng bệnh cho cây khi cây chưa có dấu hiệu bệnh hại để ngăn cản sự đẻ trứng của các loại bướm.
Biện pháp xử lý bệnh
Khi mật độ sâu hại đã lên quá cao, bà con nông dân nên sử dụng thuốc trừ sâu. Phun khi sâu ở khoảng 15 – 20 ngày tuổi (mật độ khoảng 10 – 20 con/m2) để vừa đạt hiệu quả vừa tiết kiệm chi phí.
Dưới đây là một số loại thuốc hóa học dùng để trừ bệnh sâu của Nghi Anh mà bà con có thể tham khảo: Sumo, Đục quả,…
Thuốc trừ sâu
