Giới thiệu bệnh hại
Bệnh sẹo quả trên bông vải có tên khoa học là Xanthomonas campestris pv. Malvacearum
Đây là một bệnh hại rất phổ biến trên cây bông. Bệnh sẹo quả bông vải mặc dù chưa quá nguy hiểm nhưng nếu không xử lý kịp thời thì sẽ ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và năng suất của cây, để càng lâu thì bệnh càng nặng thì càng ảnh hưởng đến chất lượng bông. Đôi khi nếu bệnh trên diện rộng tấn công sớm và tiến triển nặng thì có thể gây thất thu với quả bông.
Đối tượng gây hại
Nấm gây bệnh thuộc họ Xanthomonas campestris pv. gây rất nhiều bệnh hại trên các cây trồng khác nữa như cây ăn quả có múi, cây rau, cây ăn quả khác,…
Dấu hiệu của bệnh hại
Triệu chứng bệnh sẹo quả có thể nhận thấy rõ trên tai nụ và quả là những đốm bệnh hình tròn hoặc bất định, có kích thước khoảng 2 – 6 mm, quan sát xung quanh thì có những viền màu nâu hoặc nâu đỏ, ở giữa thì sẽ khô bạc màu hoặc nâu nhạt hơn bên ngoài.
Qua quan sát biểu hiện trên quả thì phần nhiễm bệnh thường có 2 loại:
– Phần sẹo bông có đốm hình tròn hoặc oval, kích thước khoảng 1 – 3 mm, phẫn giữa hơi lõm xuống, màu nâu hoặc nâu đen tùy tình trạng bệnh.
– Biểu hiện thứ hai của phần bị bệnh là sẹo quả, ban đầu vết bệnh chỉ hơi cao hơn và nổi lên so với bề mặt vỏ quả, kích thước 1 – 2 mm nhưng càng về sau thì vết bệnh sùi lên cao hẳn 1 – 2 mm so với bề mặt vỏ quả và có kích thước khá lớn 5 – 6 mm, màu lá khô.
Khi bệnh tiến triển mạnh hơn, vết bệnh ăn sâu vào vỏ quả sẽ làm cho xơ bị dính, quả bông không thể nở được và thối dẫn đến giảm năng suất bông giảm.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Nguyên nhân chủ yếu gây nên bệnh sẹo quả bông vải là do nấm Xanthomonas campestris pv. Malvacearum gây ra. Trên kính hiển vi ta quan sát các tản nấm có màu xám hoặc nâu sẫm. Các sợi nấm thuộc dạng nấm đa bào, có nhiều hình dạng có thể tròn hoặc sợi, phân bố sát nhau.
Bào tử gây nên bệnh sẹo quả bông vải phân sinh nảy mầm thuận lợi ở nhiệt độ 25 – 30 độ,cụ thể là 28 độ. Nấm hình tạo ra sẹo bông không nảy mầm ở nhiệt độ 10 độ C và đối với khoảng nhiệt độ trên 35 độ hoặc độ ẩm không khí thấp thì nấm nảy mầm kém.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Tại nhiệt độ thích hợp nhất là 25 – 30 độ C bào tử nấm có thể nảy mầm. Nhiệt độ 25-30 độ C là điều kiện tốt nhất cho nấm hình thành bào tử hạ và xâm nhập qua lỗ khí để lây bệnh trên quả non của cây bông. Ở nhiệt độ dưới 10 độ C, nhiệt độ lạnh nên nấm gây sẹo quả bông không thể hình thành. Trong điều kiện môi trường thích hợp, bào tử nấm nảy mầm xâm nhập ký chủ đến khi hình thành.
Đối với các tác nhân khác thì nhiệt độ tối ưu của đất khoảng 28 độ C, nhiệt độ không khí cao 30 – 40 độ C, độ ẩm tương đối quanh 85%, do bà con gieo sớm, hoặc mật độ cây quá mau, tỉa cành, ngắt lá muộn, khi làm đất bị thiếu kali. Đặc biệt là những trận mưa sau khi trời nắng gắt thường xuất hiện vào mùa hạ tại miền Bắc hoặc mùa mưa ở miền Nam là điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển.
Mức độ ảnh hưởng
Bệnh sẹo quả bông bắt gặp ở hầu hết giống bông. Nấm sẹo quả bông hiện chưa thật sự tìm được nguyên nhân chính và khẳng định có lây lan hay không nhưng sự nảy mầm hoặc do khí hậu gây ra bệnh khiến bệnh cũng khả năng phân bố rộng. Hiện nay nấm bệnh sẹo quả bông phát triển và gây hại ở hầu hết các khu vực trồng bông nước ta đặc biệt gây hại nặng và thời gian khí hậu nóng và ẩm ướt .
Biện pháp phòng bệnh
Biện pháp giống:
Chọn cây giống khoẻ trước khi tiến hành trồng, ở những cơ sở uy tín. Ưu tiên chọn lựa các loại giống kháng bệnh cao, khả năng chống chịu bệnh tốt hoặc biểu hiện nhẹ giúp hạn chế tối những thiệt hại khi bệnh phát sinh gây hại. Chọn cây giống có sức chống chọi với bệnh sẹo bông.
Biện pháp canh tác
Vệ sinh đồng ruộng thường xuyên, thu gom tàn dư có nguy cơ lây bệnh đảm bảo không có mầm bệnh ở đất hoặc khu vực lân cận
Sử dụng nguồn giống không có mầm bệnh, hoặc có sức chống chọi bệnh cao.
Lưu ý trồng đúng khoảng cách mật độ giữa các cây bông, không trồng quá gần nhau, cự ly ngắn, luôn chú ý để vườn thông thoáng, ngăn chặn nấm phát triển.
Bón phân đầy đủ, cân đối dinh dưỡng đất trồng cho từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây bông. Bổ sung Kali cho đất. Giữ đất luôn khô ráo, thông thoáng.
Canh tác bông vải vào mùa khô để hạn chế nấm nảy mầm và hình thành nên bệnh.
Bấm ngọn cho cây bông, tỉa hết các cành đực, ngắt các lá già để cây bông thoáng đãng. Biện pháp này mất công sức và tưởng chừng như không cần thiết nhưng lại là một cách rất hiệu quả để hạn chế được bệnh sẹo quả bông vải.
Biện pháp kiểm dịch thực vật:
Thường xuyên thăm nom vườn bông nhất là khi cây mới ra quả non. Khi phát hiện ra cây nhiễm bệnh sẹo quả bông thì cần nhanh chóng loại bỏ ngay cây ra khỏi ruộng trồng hoặc phạt cành lá và nhánh quả nhiễm bệnh để ngăn chặn tình trạng lây lan trên diện rộng. Tiến hành làm sạch khu vực nhiễm bệnh sẹo quả bông vải để tránh lây lan.
Biện pháp xử lý bệnh
Khi phát hiện bệnh đầu tiên cần loại bỏ các phần bệnh, cây bệnh và đem đi tiêu huỷ tránh lây lan. Sử dụng các loại thuốc trừ bệnh có hoạt chất như Mancozeb, Azoxystrobin, Difenoconazole,… để phát huy hiệu quả trừ bệnh. Bà con có thể tham khảo sản phẩm trừ bệnh điển hình của Nghi Anh như Kibul, Nazosi, Sunfur,…
Thuốc trừ bệnh 
Câu hỏi thường gặp
Bệnh sẹo quả phát sinh, phát triển ở giai đoạn nào trên cây bông vải?
Cây bệnh có đặc điểm như thế nào?
Xử lý bệnh bằng cách nào?
