Một loài cây có tên khoa học là Psidium guajava, thuộc họ Đào kim nương, có nguồn gốc từ Brazil, bạn biết loài cây ấy không? Gợi ý thêm nhé! Xuất phát điểm của loài cây ấy tại Việt Nam là những cây hoang dại. Sau đó, nó được trồng rộng rãi trong sân của mỗi nhà và đặc biệt nhiều ở vùng nông thôn. Dần dần với sự phát triển của khoa học kỹ thuật cùng các ứng dụng sinh học, loài cây ấy qua quá trình lai tạo giống và trở thành cây ăn quả được đưa đi phủ đầy trên những mảnh vườn. Cây có quả khi còn non, vỏ màu xanh mà lúc chín cũng vậy. Phần ruột quả rất đặc và có hạt, thường có 2 loại là ruột trắng và hồng. Nhưng dù là ruột gì thì quả vẫn rất giòn, ngọt ngọt, chua chua và có vị dịu mát. Đặc biệt, nó gắn liền với tuổi thơ của trẻ em ở nông thôn. Bạn đã đoán được chưa nào? Vâng, đó chính là cây ổi. Chuyên gia dinh dưỡng cũng có lời khuyên “Mỗi ngày ăn một trái ổi thì cả năm không cần gặp bác sĩ”. Ổi vừa ngon, bổ lại mang giá trị trong nền kinh tế nông nghiệp thế nên việc trồng ổi với diện tích, số lượng lớn tại nước ta hiện nay là điều dễ lý giải. Nhưng sau quá trình canh tác, nuôi trồng kết hợp với nhiều biến đổi môi trường, cây ổi dần trở nên “nhạy cảm” và phát sinh ra nhiều loại bệnh ảnh hưởng đến phẩm chất và năng suất cây trồng. Trong số đó, có bệnh sương mai hại ổi.
Giới thiệu bệnh hại
Bệnh sương mai (Downy mildew) là bệnh do nấm có tên khoa học là Peronospora parasitica gây ra. Phải nói loại nấm này có sức công phá rất mạnh vì nó làm cây bị ảnh hưởng gần như toàn bộ, bao gồm cả lá, thân, quả. Tuy nhiên, bệnh gây hại nhiều nhất ở phần lá.
Bệnh sương mai trên ổi phát sinh từ nấm Phytophthora parasitica.Như đã nói, bệnh này khá nghiêm trọng vì nó gây hậu quả trên diện rộng. Tuy nhiên, bệnh không làm cây chết hàng loạt nhưng sẽ khiến gây thối lá, thối thân, cây còi cọc và năng suất kém hoặc cũng có thể là không có năng suất.
Đối tượng gây bệnh
Bệnh sương mai hại ổi xuất hiện trên cây ổi và tập trung chủ yếu tại phần lá và quả.
Triệu chứng bệnh sương mai ở cây ổi
Đối với lá, khi bệnh ở giai đoạn đầu, bề trên mặt lá rất bình thường, vẫn xanh tốt và vì vậy người trồng muốn phát hiện bệnh cần lưu ý quan sát kĩ càng các mặt. Bệnh sương mai trong giai đoạn đầu sẽ tạo những phấn trắng từ ít đến nhiều dần rồi dày đặc giống như bệnh mốc trắng. Sau thời gian các phấn trắng ấy phát triển mạnh và tạo thành những vết thâm bên dưới, phía trên sẽ có màu nâu loang như vết dầu. Lưu ý, bệnh này xuất hiện ở viền lá trước, dần dần mới lan vào trong phiến lá. Giai đoạn bệnh nặng, các vết bệnh chuyển sang màu nâu đen, chúng liên kết với nhau làm lá cháy và rụng.
Đối với quả, những quả bệnh sẽ có đốm nâu tròn. Các vết bệnh ấy sẽ không có một hình dạng, kích thước như lúc chớm bệnh. Ngược lại, nó luôn lớn dần. Bệnh càng phát triển, vết bệnh sẽ càng lớn. Đến cuối cùng, quả sẽ chuyển sang màu nâu toàn bộ. Đồng nghĩa với việc quả bị thối nhũn, có mùi hôi chua và tự rụng khỏi cành.
Nguyên nhân gây ra bệnh sương mai cây ổi
Bệnh sương mai hại ổi là hậu quả của loài nấm có tên Phytophthora parasitica. Đây là loại nấm sống dưới đất và ưa ẩm ướt. Chính vì thế, bệnh sương mai hay phát triển và lây lan cực mạnh vào mùa mưa, đặc biệt là ở giai đoạn giữa và cuối mùa mưa.
Điều kiện phát sinh bệnh
Bệnh sương mai hại ổi phát triển trong điều kiện nhiều mưa tương ứng với đặc tính của loài nấm gây bệnh. Và phát triển nhiều với điều kiện thời tiết nóng kết hợp cùng mưa nhiều. Nhiệt độ thích hợp cho nấm bệnh hoạt động là 25-30 độ C, pH ở ngưỡng 6-7. Đặc biệt, vườn cây rậm rạp, các chùm trái khuất trong tán lá rất thuận lợi để bệnh hại xâm nhập và tấn công mạnh. Các dấu tích được gây ra từ trước trên trái như vết chích hút của sâu cũng là cơ hội lớn cho nấm bệnh hoành hành. Khí hậu ẩm thấp sẽ làm xuất hiện lớp tơ màu trắng trên chính vết bệnh.
Mức độ ảnh hưởng của bệnh
Khi mắc bệnh sương mai, cây ổi sẽ còi cọc, chậm phát triển hoặc không thể phát triển, có nhiều cây bị ảnh hưởng nặng có thể sẽ chết. Mức gây hại cụ thể sẽ là lá bị vàng khi xuất hiện nhiều đốm, dần dần sẽ có các vùng cháy màu nâu trên lá, mô tế bào lá bị rách. Thông thường, quả ít bị tấn công nhưng nếu có sẽ bị nhỏ và vị nhạt, nặng hơn thì thối cả quả. Đây là căn bệnh nan giải đối với các nhà vườn bởi không những cây ổi mà tất cả các loại cây trong giai đoạn sinh trưởng đều mắc phải. Bệnh diễn ra trên diện tích vườn lớn sẽ gây thiệt hại nặng nề đối với kinh tế của người trồng vì chất lượng và năng suất ổi sẽ cực kỳ thấp. Chẳng những vậy, nó còn là một trong những nguyên nhân khiến người nông dân buộc phải dùng thuốc bảo vệ thực vật. Như thế đồng nghĩa với việc bệnh sương mai trên cây ổi cũng góp phần ảnh hưởng đến sức khỏe của con người.
Biện pháp phòng bệnh
Ông bà ta có câu “Nhà sạch thì mát, bát sạch ngon cơm”. Và trong trồng trọt vẫn áp dụng công thức ấy. Việc đầu tiên cần làm để bảo vệ vườn ổi khỏi bệnh sương mai là giữ vườn sạch sẽ. Thường xuyên dọn cỏ, cây cối không cần thiết trong vườn nhằm tránh sự tranh giành chất dinh dưỡng của ổi vừa tạo không gian thoáng đãng. Chưa hết, bà con cần lưu ý cắt tỉa cành ổi theo chu kỳ sinh trưởng để cây có dinh dưỡng nuôi quả và quan trọng là nó sẽ không tạo môi trường cho nấm xâm nhập và sinh sôi. Luôn luôn coi trọng việc cung cấp chất dinh dưỡng cho cây, cụ thể là việc bón phân cân đối và hợp lý. Khi trồng ổi phải lựa chọn loại đất tốt, có độ PH từ 4.5 – 8.0 (thích hợp nhất ở pH 5.0 – 6.5). Trong quá trình trồng, chăm sóc và thu hoạch cần phải để tâm đến vấn đề cải tạo đất, tránh tình trạng sử dụng đất quá mức dẫn đến việc tạo nên các mầm bệnh nguy hại cho cây trồng. Phải luôn cung cấp đủ nước để cây phát triển đạt được năng suất. Bên cạnh đó, đặc biệt chú ý đến hệ thống thoát nước trong mùa mưa lũ. Tình trạng nước không thoát kịp sẽ vừa làm cây bị ngập úng, thối rễ và nhiều hệ lụy, cụ thể ở đây thì nó sẽ là cơ hội để nấm gây bệnh sương mai tấn công ổi một cách mạnh mẽ. Thiết kế hệ thống thoát nước tối ưu cho vườn sẽ là mương phụ rộng 0.3 – 0.4 m; sâu 0.3 – 0.4m, mương chính rộng 0.5- 0.8m; sâu 0.5 – 0.8m. Nhà vườn cần canh chừng để tạo khoảng cách cho cây trong vườn ngay từ khi trồng đến khi cây trưởng thành, khoảng cách cây trung bình sẽ là 3.5 – 4 x 2 – 2.5m. Song song với các biện pháp trên để kết hợp hiệu quả bà con luôn phải lưu tâm, để ý và không ngừng quan sát theo dõi từng cây một, chú ý kỹ xem tình trạng của cây mỗi ngày, mỗi giai đoạn, thời kỳ đang như thế nào để có thể nắm bắt tình hình và có biện pháp ứng phó kịp thời. Bởi bệnh phát triển rất nhanh và nếu chuyển nặng sẽ cực kỳ khó trị đồng nghĩa với việc cây sẽ không cho kết quả tốt hoặc năng suất giảm tột độ.
Biện pháp xử lý bệnh
Nếu cây đã mắc bệnh, bà con nên thu gom lá và quả bị bệnh để tiêu hủy nhằm tránh sự lây lan. Tham khảo sử dụng một số thuốc chứa các hoạt chất Metalaxyl, Benomyl, Mancozeb, Azoxystrobin+Difenoconazole,… như Kibul, Nazosi,… để đánh trực tiếp vào nấm gây bệnh, bệnh nặng thì phun lần 2 sau 5-7 ngày.
Thuốc trừ bệnh
Câu hỏi thường gặp
Bệnh sương mai phát sinh, phát triển ở giai đoạn nào trên cây ổi?
Vết bệnh có hình dạng như thế nào?
Trị bệnh bằng cách nào?
