Giới thiệu bệnh hại
Bệnh thán thư bông có tên khoa học là Colletotrichum gossypii Southw
Đây là một bệnh hại rất phổ biến trên cây trồng đặc biệt là trên cây bông. Bệnh thán thư bông mặc dù chưa quá nguy hiểm nhưng nếu không xử lý kịp thời thì sẽ ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng và năng suất của cây, để càng lâu thì bệnh càng nặng thì càng ảnh hưởng đến chất lượng bông. Nếu không tìm hiểu phát hiện sớm có thể khiến cây rụng lá, sinh trưởng kém và gây ảnh hưởng đến năng suất cây trồng.
Đối tượng gây hại
Bệnh thán thư bông gây hại trên hầu hết các giống bông hiện nay và rất nhiều cây trồng khác như các loại cây ăn quả, các loại rau màu và cả cây công nghiệp,… Có thể thấy bệnh dễ dàng xâm nhập và gây hại cho cây nhất là khi cây còn non và khi mới hình thành hoa, quả.
Dấu hiệu của bệnh hại
Bệnh thán thư bông sẽ hại các bộ phận của cây và có thể gây hại trong suốt thời kỳ sinh trưởng của cây, nhưng có thể thấy thán thư bông gây hại mạnh vào giai đoạn cây con, thời kỳ cây ra hoa và hình thành quả.
– Quan sát trên thân cây con nhiễm bệnh, vết bệnh sẽ có màu đỏ nhạt sau đó mới chuyển sang nâu đậm, vết bệnh nặng hơn sẽ kéo dài gây vết nứt ở vị trí gốc thân nằm sát mặt đất.
– Đối với lá sò, phần bệnh than thư bông phát triển từ rìa mép lá lan rộng vào trong theo hình bán nguyệt. Phần bệnh có thể xuất hiện ở giữa phiến lá dạng hình tròn hoặc hình bầu dục hơi lõm có màu nâu đỏ, trên phần bệnh có các chấm đen li ti, gọi là các đĩa cành của nấm gây bệnh.
– Đối với cây đã trưởng thành, vết bệnh trên lá là các vết đốm có màu nâu hồng xuất hiện phổ biến ở dưới mặt lá. Trên quả thì thán thư bông thường có màu đỏ hình tròn.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Nguyên nhân chủ yếu gây nên bệnh là do nấm Colletotrichum gossypii Southw gây ra. Trên kính hiển vi ta quan sát các tản nấm có màu xám hoặc nâu sẫm. Các sợi nấm thuộc dạng nấm đa bào, phân nhánh, khi còn non không màu trong suốt và đến sau cùng sẽ có màu nâu hoặc xám đen.
Bào tử phân sinh nảy mầm hình thành nhiều giác bám màu nâu đậm. Bào tử thán thư bông phân sinh nảy mầm thuận lợi ở nhiệt độ 25 – 30 độ, than thư bông không nảy mầm ở nhiệt độ 10 độ và đối với khoảng nhiệt độ trên 35 độ thì nấm nảy mầm kém.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Tại nhiệt độ 10 – 30 độ C hoặc thích hợp nhất là 25 – 30 độ C bào tử nấm có thể nảy mầm. Nhiệt độ 25-30 độ C là điều kiện tốt nhất cho nấm hình thành bào tử hạ và xâm nhập qua lỗ khí để lây bệnh trên lá non và quả non của cây bông. Ở nhiệt độ dưới 10 độ C, nhiệt độ lạnh nên nấm than thư bông không thể hình thành. Trong điều kiện môi trường thích hợp, bào tử nấm nảy mầm xâm nhập ký chủ đến khi hình thành.
Lá non và quả non của bông khi mới bị nấm xâm nhập có đốm nâu đỏ. Sau đó liên kết thành mảng tạo nhánh vòng màu nâu đỏ mặt dưới của lá gây ảnh hưởng sinh trưởng phát triển của cây bông.
Mức độ ảnh hưởng
Bệnh thán thư bông bắt gặp ở hầu hết các giống bông. Nấm thán thư bông lây lan rất nhanh qua gió qua côn trùng và cả những tàn dư bệnh trên đồng ruộng hoặc giống cũ. Hiện nay nấm bệnh phát triển và gây hại ở hầu hết các khu vực trồng bông nước ta đặc biệt gây hại nặng và thời gian khí hậu ẩm ướt và lây lan qua đường gió nên mức độ nhiễm bệnh rất nhanh và rộng.
Biện pháp phòng bệnh
Biện pháp giống:
Chọn thật kỹ giống cây trước khi tiến hành trồng. Chọn cây giống khỏe mạnh tại các địa chỉ uy tín. Ưu tiên các loại giống có sức kháng bệnh cao hoặc các loại có khả năng chống chịu bệnh hoặc biểu hiện nhẹ để trồng giúp hạn chế những thiệt hại của bệnh. Chọn cây giống có sức chống chọi với bệnh thán thư bông. Xử lý hạt giống ướt bằng H2SO4 đậm đặc trong thời gian 30 – 60 phút, sau khi sơ bông cháy hết đem rửa sạch bằng nước lã hoặc xử lý bằng nước nóng 60 độ trong 30 phút để tiêu diệt nấm trên bề mặt hạt giống.
Biện pháp canh tác
Vệ sinh đồng ruộng thường xuyên, thu gom tàn dư có nguy cơ lây bệnh đảm bảo không có mầm bệnh ở đất hoặc khu vực lân cân
Sử dụng nguồn giống không có mầm bệnh, hoặc có sức chống chọi bệnh cao.
Lưu ý trồng đúng khoảng cách mật độ, không trồng quá gần nhau để vườn thông thoáng, ngăn chặn nấm phát triển
Bón phân đầy đủ, cân đối dinh dưỡng đất trồng cho từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cam chanh. Nếu cây phát triển khỏe mạnh thì sẽ hạn chế được nhiều sự phát sinh phát triển và gây hại của các đối tượng sâu bệnh hại. Nên luân canh với cây trồng khác, đặc biệt là với lúa nước.
Phòng trừ sâu đục quả. Bón phân cân đối, chăm sóc tốt, đảm bảo mật độ thích hợp, tạo độ thông thoáng trên đồng ruộng để hạn chế bệnh phát triển.
Biện pháp kiểm dịch thực vật:
Thường xuyên thăm nom vườn bông nhất là khi cây còn non. Khi phát hiện ra cây nhiễm bệnh thì cần nhanh chóng loại bỏ ngay cây ra khỏi ruộng trồng hoặc phạt cành lá nhiễm bệnh để tránh lây lan trên diện rộng. Tiến hành làm sạch khu vực nhiễm bệnh tránh lây lan.
Biện pháp xử lý bệnh
Khi phát hiện mầm bệnh thì lập tức tách cây nhiễm bệnh ra khỏi ruộng và tiêu huỷ những cây bị bệnh để tránh lây lan. Sau đó, sử dụng một số loại thuốc trừ nấm điển hình như Kibul, Nazosi, Sunfur,…
Thuốc trừ bệnh 
Các thuốc vừa có tác dụng phòng bệnh vừa giúp trị bệnh; hiệu quả sử dụng cao, rất ít độc hại với người và môi trường. Lưu ý dùng thuốc cần xem kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.
Câu hỏi thường gặp
Bệnh thán thư phát sinh, phát triển ở giai đoạn nào trên cây bông?
Cây bệnh có đặc điểm như thế nào?
Xử lý bệnh bằng cách nào?
