Giới thiệu bệnh
Xoài là một trong số những cây nông nghiệp được được bà con nông dân tin tưởng chọn để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, đây cũng là một loại cây tương đối nhạy cảm khi trong quá trình trồng từ lúc ươm mầm cho đến khi ra quả, cây đều dễ bị nhiễm các bệnh khác nhau. Những bệnh này đa phần sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của cây, tỷ lệ cho ra quả và chất lượng của quả. Bệnh thường gặp nhất là Thán thư được gây ra bởi nấm Colletotrichum spp, loại bệnh này sẽ tạo nên những đốm đen trên quả xoài và lá cây, nó cũng gây ảnh hưởng cho cả hoa xoài và thường làm cho thân cây khô héo.
Đối tượng gây hại
Nấm Colletotrichum spp có môi trường sống rất đa dạng, chúng có thể xâm nhập và gây bệnh cho nhiều loại cây như xoài, bơ, cam, bưới, đu đủ, cà chua,… và nhiều loại cây khác. Một loài nấm Colletotrichum spp có thể gây hại cho nhiều loại cây trồng và một loại cây trồng cũng có thể bị bệnh bởi nhiều loài nấm Colletotrichum spp khác nhau.
Triệu chứng/dấu hiệu bệnh hại
Bệnh thán thư ban đầu thường gây nên những đốm đen nhỏ li ti ở những nơi bị nhiễm bệnh. Nó có thể xâm nhập và gây hại trên tất cả các bộ phận của cây và mỗi bộ phận sẽ có dấu hiệu nhiễm bệnh khác nhau.
Đối với lá cây, bệnh thường sẽ thâm nhập vào lá non nhiều hơn so với lá già, nhất là ở giai đoạn lá có màu đồng thiếc đến giai đoạn màu xanh nhạt. Ban đầu, nó sẽ làm xuất hiện những đốm đen nhỏ li ti trên mặt lá, dần dần các đốm đen này sẽ liên kết lại với nhau tạo thành một mảng lớn màu nâu nhạt. Các vết bệnh thường thấy sẽ có tâm màu vàng nhạt hoặc nâu nhạt đi kèm với viền màu nâu sẫm hơn bên ngoài. Khi bệnh phát triển nặng, các tế bào ở giữa vết bệnh sẽ từ từ khô lại và tạo nên lỗ thủng lớn bằng kích thước của vết bệnh. Khi đó, lá sẽ bắt đầu biến dạng vặn vẹo hoặc xoắn cong sau đó là héo và rụng.
Đối với thân cây, bệnh cũng xâm nhập vào các cành non là chủ yếu. Lúc đầu vẫn là xuất hiện những đốm nhỏ nhưng lại có màu nâu vàng, sau khi phát triển sẽ liên kết với nhau tạo thành mảng lớn màu nâu sẫm. Khi trời mưa ẩm ướt, các vết bệnh sẽ phát triển nhanh hơn và lan rộng hơn. Nhưng ngược lại, khi trời khô ráo, các vết bệnh sẽ khô lại làm cành cây không thể tiếp nhận chất dinh dưỡng và bắt đầu héo.
Đối với hoa, bệnh sẽ gây nên những đốm đen nằm rải rác khắp các cánh hoa. Khi thời tiết ẩm nó bắt đầu phát triển và liên kết với nhau khiến cho cả cành hoa bị đen và rụng. Bệnh càng phát triển mạnh sẽ khiến hoa bị rụng nhiều hơn, các cành hoa khô héo không thể thụ phấn và chết dần theo thời gian.
Đối với quả, bệnh sẽ xâm nhập vào cuống quả, sau đó lan dần từ từ xuống quả và gây rụng. Khi bị nhiễm bệnh trên quả sẽ xuất hiện nhiều đốm đen nhỏ dần dần lan rộng thành các vết bệnh lớn hơn có màu nâu đậm hoặc đen, không rõ hình dạng. Trên các vết bệnh này thường sẽ xuất hiện các bào tử nấm nhỏ có màu hồng khi thời tiết có mưa kéo dài hoặc ẩm ướt. Khi mưa, các bào tử này sẽ trôi theo nước mưa xuống phần đuôi của trái và động lại khiến trái bị bệnh ở cả 2 đầu.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Bệnh thán thư ở xoài là do nấm Colletotrichum spp thuộc loài Colletotrichum gloeosporioides gây ra. Loại nấm này có môi trường sống rất rộng lớn. Khi xâm nhập vào cây chủ, chúng sẽ tạo ra các lông gai tròn, có hình dạng hơi dài và thường không đều nhau, có màu nâu và thường phồng ở gốc và thon ở đỉnh.
Bào tử thường sẽ được sinh ra trên lông gai, có dạng hình trụ với hai đầu hơi cong, đôi khi hơi nhọn, không có màu, không có vách ngăn.
Loài nấm này chủ yếu sẽ xâm nhập vào các mô đã chết hoặc bị tổn thương của cây. Khi muốn nảy mầm chúng bắt buộc phải ở nơi có độ ẩm cao. Tuy nhiên, chúng vẫn có thể xâm nhập vào cây ở điều kiện khô hơn khi xâm nhập vào các mô già hoặc bị tổn thương.
Loài nấm này thường tồn tại trong hạt giống, trên cây đã nhiễm bệnh hoặc trên tàn dư của cây. Ngoài ra, bệnh cũng có thể lây lan qua mưa hoặc trong hoạt động tưới nước.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Nấm gây bệnh thán thư yêu thích thời tiết hoặc môi trường sống có độ ẩm tương đối cao đến gần 95%. Ngoài ra chúng cũng cần rất nhiều nước trong thời gian phát triển. Nhiệt độ thích hợp để chúng phát triển là 25 đến 28 độ C và độ pH từ 5.8 đến 6.5. Khi độ ẩm gần bằng hoặc thấp hơn 60 độ C, chúng có thể sống từ 1 đến 2 tuần để chờ điều kiện thời tiết phù hợp mà nảy mầm.
Nấm có thể xuất hiện ở bất cứ tháng nào trong năm. Bệnh gây hại mạnh nhất lúc cây còn ở vườn ươm và khi cây đang trong thời gian ra hoa. Đây là hai thời gian cây yếu và rất dễ bị nhiễm bệnh.
Mức độ ảnh hưởng
Mức độ ảnh hưởng của nấm gây ra cũng không nhỏ khi nó có thể xuất hiện bất cứ thời điểm nào trong năm và thường phát triển mạnh vào lúc cây còn non yếu. Điều này làm ảnh hưởng lớn đến vụ mùa của ngành nông nghiệp và gây thiệt hại nặng nề về mặt kinh tế của bà con nông dân.
Biện pháp phòng bệnh
Với hạt giống, nên chọn những hạt sạch, có khả năng kháng bệnh. Nên sử lý hạt giống trước với các dung dịch hóa học có trên thị trường trước khi trồng nhằm giảm tỷ lệ mắc bệnh của cây. Hoặc chọn mua cây giống khỏe mạnh ở cơ sở uy tín
Với đất trồng, nên xử lý đất với bột vôi 15 ngày trước khi bắt đầu vụ mùa mới. Đồng thời nên kiểm tra và bổ sung chất dinh dưỡng cần thiết cho đất để cây có thể phát triển một cách khỏe mạnh. Bà con cũng nên chú ý cơ chế thoát nước của đất trồng, tránh ứ đọng nước để hạn chế tình trạng phát triển của nấm. Đồng thời, nên xử lý và tiêu hủy những cây đã bị nhiễm bệnh một cách sạch sẽ tránh sót lại tàn tích có thể gây bệnh cho cây khác.
Bà con nên thường xuyên cắt tỉa cành, tạo không gian thoáng mát và chú ý khoảng cách của từng cây tránh trồng quá sát nhau, quá dày đặt có thể tạo nên bầu không khí ẩm giúp nấm phát triển. Tránh làm tổn thương cây để ngăn chặn việc nấm có thể xâm nhập qua vết thương. Ngoài ra, không nên sử dụng phân tươi dùng để bón phân nhằm giảm tỷ lệ cây bị mắc các bệnh khác.
Bà con có thể sử dụng thuốc Mancozeb nồng độ 200g phun định kỳ 2 tuần/ lần trong thời gian cây ra hoa. Khi trời mưa có thể kết hợp thuốc Mancozeb với Prochloraz để tránh làm giảm hiệu quả của thuốc. Sau khi cây đã ra hoa có thể phun Mancozeb định kỳ mỗi tháng 1 lần và dừng dùng thuốc trước khi thu hoạch 14 ngày. Ngoài ra, sau khi thu hoạch quả trong vòng 24 giờ có thể pha Benomyl với nước nóng để ngâm trong 5 phút để tiêu diệt nấm còn sót lại trên quả.
Biện pháp xử lý bệnh
Khi phát hiện cây bị nhiễm bệnh bà con có thể chọn sử dụng các loại thuốc có gốc đồng như Mancozeb, Propilen… nên dùng thuốc khi mới phát hiện bệnh và phun từ 2 đến 3 lần, mỗi lần cách nhau từ 7 đến 10 ngày để thuốc có thể phát huy hết tác dụng. Nếu sau 2 đến 3 lần phun bệnh không có dấu hiệu suy giảm bà con có thể tiếp tục sử dụng thuốc dựa theo sự hướng dẫn trên bao bì hoặc của các chuyên gia. Bà con hãy tham khảo sản phẩm trừ nấm của Nghi Anh: Kibul
Thuốc trừ bệnh 
Sau khi cây khỏi bệnh cần phải phục hồi cho cây, bà con hãy cân nhắc Tonik, Ado
Phân bón lá 
Câu hỏi thường gặp
Bệnh thán thư phát sinh, phát triển ở giai đoạn nào trên cây xoài?
Vết bệnh có hình dạng như thế nào?
Trị bệnh bằng cách nào?
