Bệnh thán thư là bệnh hại thường xuất hiện trên cây ăn trái, cây rau màu, đặc biệt xuất hiện nhiều ở cây chanh leo. Trong môi trường khí hậu nhiều độ ẩm, ít nắng, không thông thoáng càng làm tăng nguy cơ phát sinh bệnh hại. Khi cây trồng mắc bệnh thán thư khiến ngọn cây non bị đen và rụng dần, quả non xấu vỏ, rụng hàng loạt dẫn đến năng suất thu hoạch và lây lan dịch bệnh. Tiêu tốn khá nhiều công sức chăm sóc và điều trị bệnh.
Vậy dấu hiệu nào để bà con nhận biết cây trồng mắc bệnh thán thư và làm cách nào để phòng và điều trị bệnh hại này? Mời bà con nông dân cùng tham khảo nội dung bài viết của chúng tôi.
Giới thiệu bệnh hại
Bệnh thán thư là bệnh hại trên cây trồng gây ra bởi nấm Colletotrichum gloeosporioides hoặc nấm Cephaleuros virescens hoặc do cả 2 gây ra. Bệnh thán thư thường phát sinh và gây hại nặng trên các bộ phận lá non, cành non, quả non. Đặc biệt trong mùa mưa bệnh thán thư lây lan rất nhanh.
Cây chanh dây là giống cây mới được phát triển trồng mới quy mô lớn trong những năm gần đây, và mang lại lợi ích kinh tế đáng kể cho bà con nông dân.
Song canh tác cây chanh dây bà con cũng gặp không ít trường hợp bị bệnh do nấm và virus gây ra, làm thiệt hại mùa màng, giảm Colletotrichum gloeosporioides hoặc nấm Cephaleuros virescens năng suất và ảnh hưởng tới kinh tế.
Một trong những bệnh thường gặp (phổ biến) trên cây chanh dây là bệnh thán thư. Đặc biệt bệnh thán thư lại phát bệnh trực tiếp lên lá, thân và quả nên càng gây ảnh hưởng nghiêm trọng nếu không điều trị đúng lúc.
Đối tượng gây hại
Bệnh thán thư thường xuất hiện và gây hại phổ biến, nghiêm trọng trên nhiều loại cây ăn trái, cây rau màu như ớt, cà chua, dưa leo, chanh dây, xoài, nhãn, chuối, cây có múi… Cả những loại cây công nghiệp ngắn ngày như đậu nành, bông vải, chè, tiêu… cũng đều xuất hiện bệnh thán thư.
Triệu chứng, dấu hiệu bệnh hại
Trên lá: Lá xuất hiện những hình dạng bất định, màu nâu sẫm, kích thước vết bệnh từ 1 – 4mm.
Trên chồi non: Chồi non có màu nâu, chậm phát triển, nhanh chóng khô héo khi gặp trời nắng hoặc thối ngọn khi gặp trời mưa.
Trên hoa: Hoa của cây trồng xuất hiện những đốm đen, sau đó hoa bị rụng dần.
Trên quả: Vết bệnh là những đốm tròn có màu vàng nhạt, xung quanh vết bệnh có viền màu xanh xám, kích thước vết bệnh nhỏ từ 1 – 3mm. Khi vết bệnh lan rộng thì vết bệnh thường lan ra cả quả với mức độ lớn gần như bao phủ toàn bộ quả. Khi gặp thời tiết ẩm sẽ tạo điều kiện cho các bào tử gây bệnh phát triển mạnh, cây bị thối rửa.
Nguyên nhân gây bệnh
Với điều kiện môi trường nhiều sương mù, độ ẩm cao chính là điều kiện để bệnh thán thư xuất hiện và phát triển. Chính vì vậy mà bà con trồng chanh dây ở Sơn La thường xuyên phải đối mặt với bệnh hại này.
Đặc biệt khi cây còn trong giai đoạn ra lá non, ra hoa, quả non mà gặp điều kiện độ ẩm cao thì lại càng dễ tạo điều kiện cho nấm Colletotrichum gloeosporioides/Cephaleuros virescens sinh sôi, lây lan nhanh.
Trong những vườn cây trồng không thông thoáng, thiếu ánh nắng, nhiều cỏ và cây trồng thiếu chất dinh dưỡng, không được phun thuốc phòng trừ bệnh hại cũng chính là nguyên nhân chủ quan xuất hiện bệnh thán thư.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Bệnh thán thư khi phát bệnh trên cây trồng, cây chanh dây thì các bào tử mầm bệnh sẽ nhanh chóng lây lan nhờ gió, hoặc lan rộng từ cành này sang càng khác khi mầm bệnh phát triển trên cây mà không có biện pháp xử lý, cắt tỉa kịp thời.
Mầm bệnh cũng có thể còn tồn đọng dưới đất, các mảnh vụ của cây trồng, lây lan qua hạt giống từ mùa vụ này sang mùa vụ khác. Vì thế trong quá trình xử lý bệnh hại, bà con cần xử lý triệt để, dứt khoát, rắc vôi ở khu vực để rác thải bệnh hại giúp cho nguồn bệnh không lây lan.
Đặc điểm của bệnh này sẽ phát triển mạnh khi có độ ẩm cao, vì thế tạo môi trường thông thoáng, mát mẻ, cắt tỉa cảnh, xớt cỏ thường xuyên thì sẽ ít nguy cơ xuất hiện bệnh và lây bệnh.
Mức độ ảnh hưởng
Nếu không được phòng trừ cẩn thận bệnh có thể lây lan rộng, gây hại trên cả vườn chanh dây. Bệnh nặng ở giai đoạn chưa ra quả sẽ khiến cây phát triển kém, còi cọc, lá và thân biến dạng. Khi bệnh gây hại nặng ở giai đoạn nuôi trái và chuẩn bị thu hoạch sẽ làm chất lượng quả giảm sút, thối quả gây ảnh hưởng đến năng suất mùa vụ của bà con nông dân
Biện pháp phòng bệnh
Biện pháp giống
Chọn mua giống ở những địa chỉ uy tín để đảm bảo cây ở giai đoạn đầu luôn khoẻ mạnh, Giảm thiểu được nguồn bệnh phát sinh gây hại
Sử dụng chế phẩm sinh học trừ nấm gây bệnh
Trong điều trị bệnh thán thư trên cây chanh leo không thể không nhắc tới chế phẩm sinh học RV04 – Thán thư/thối trái với cơ chế tác động kép của nấm đối kháng và Enzyme, kích thích cây trồng tiêu diệt và cô lập các đốm bệnh; ngăn chặn sự lây lan của nấm bệnh và vi khuẩn.
Sử dụng những vi khuẩn đối kháng với vi khuẩn gây bệnh như Pseudomonas fluorescens, Bacillus sp…để phòng trừ bệnh hại. Hoặc sử dụng các sản phẩm chiết xuất từ cây neem, cây thạch xương bồ, sả, hoa hồng giúp phòng bệnh thán thư trên các loại cây trồng nói chung và cây chanh dây nói riêng.
Mật độ trồng cây
Tùy thuộc vào từng giống cây mà bà con tạo mật độ trồng hợp lý. Miễn sao đảm bảo yếu tố khoảng cách giữa cây với cây đủ thông thoáng để cây sinh trưởng và hấp thụ ánh sáng hợp lý nhất.
Vệ sinh vườn cây trồng
Vườn trồng cây chanh leo trồng theo giàn nên thuận lợi là dễ cắt tỉa, dọn dẹp thoáng đãng hơn những cây trồng khác. Lưu ý khi vệ sinh vườn cây bệnh cần chú ý:
– Nhanh chóng cắt, tỉa những bộ phận của cây bị bệnh như: lá, ngọn cây, cuống, quả… đem đi tiêu hủy, rắc vôi để tránh mầm bệnh lây lan.
– Thường xuyên dọn dẹp cỏ, tạo môi trường thông thoáng, có đủ nắng, không bị quá dư thừa ẩm.
– Thường xuyên kiểm tra vườn cây, xem xét, ghi nhận các dấu hiệu bị hại để kịp thời xử lý.
Tạo tán, cắt tỉa cành
Cây chanh leo phát triển rất nhanh chóng vì vậy nên khi cây còn nhỏ, bà con nên tiến hành tạo tán, tạo giàn leo hợp lý cho cây, cắt tỉa để cây hấp thụ được nhiều ánh sáng nhất. Ngoài ra cắt tỉa cảnh yếu, cành phụ còn giúp cho cây đủ nguồn dinh dưỡng nuôi cành chính, giúp cây phát triển tốt hơn và tăng sức đề kháng.
Bón phân cân đối
Trong vườn cây nên có hệ thống tưới nước đầy đủ và hệ thống thoát nước tốt để cho cây có đủ nước nhưng lại không bị dư thừa độ ẩm. Vì khi môi trường quá nhiều ẩm sẽ sinh ra bệnh hại.
Bên cạnh đó cần bón đầy đủ chất dinh dưỡng cho cây trồng, phân hóa học và phân sinh học để tăng cường dưỡng chất, cây đủ khỏe, có đủ sức đề kháng chống chọi mầm bệnh và ra quả tốt.
Biện pháp xử lý bệnh
Ngay khi phát hiện bệnh cần cắt tỉa nhổ bỏ những cây bị bệnh và đem đi tiêu huỷ để ngăn chặn tối đa nguy cơ lây lan sang cây khoẻ mạnh. Sử dụng các loại thuốc có chứa hoạt chất diệt nấm để phun đều lên tán cây bệnh, bà con có thể tham khảo một số sản phẩm trừ bệnh điển hình của Nghi Anh như: Kibul, Nazosi, Sunfur,…
Thuốc trừ bệnh
Sau khi xử lý bệnh thì bổ sung thêm phân dưỡng để giúp cây phục hồi sinh trưởng: Hero, Tonik, Ado,…
Phân bón lá
Phân bón lá
