Các loại cây trồng có múi như cam, quýt, bưởi, chanh… là những loại cây ăn quả mang lại giá trị kinh tế cao. Đây là những loại cây trồng không chỉ được tiêu thụ trong nước mà còn mang giá trị xuất khẩu lớn. Để các loại cây ăn quả này sinh trưởng và phát triển tốt, bà con nông dân cần cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng cho cây cũng như tìm hiểu về những bệnh hại hay gặp ở cây để tìm biện pháp phòng chống, điều trị. Một trong những bệnh hại thường gặp ở cây có múi là bệnh thiếu đạm, thừa đạm. Vậy nguyên nhân nào gây ra bệnh hại này và phương pháp điều trị bệnh như thế nào? Mời bà con cùng theo dõi nội dung bài viết dưới đây.
Giới thiệu bệnh hại
Đạm (Nitơ) là một trong những thành phần quan trọng của sự sinh trưởng và phát triển của tất cả các loại cây. Đây là một trong 3 nguyên tố vi lượng quan trọng N – P – K. Các chất dinh dưỡng này được cây hấp thu dưới dạng ion khoáng, cung chất chất dinh dưỡng, nuôi dưỡng các bộ phận của cây trồng.
Đạm là vi lượng rất quan trọng đối với cây trồng. Đạm giúp cây tổng hợp protein, tham gia và quá trình cấu tạo nên màng tế bào thực vật và cấu tạo nên chất diệp lục. Mà chất diệp lục là yếu tố chính ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của cây. Vậy nên đạm là nguyên tố vi lượng thiết yếu cho sự phát triển của các cơ quan trên cây. Đạm còn là vi lượng gần như quyết định đến chất lượng và năng suất của các loại cây trồng, đặc biệt là cây lấy hạt, rau ăn lá.
Bệnh thiếu đạm, thừa đạm trên cây có múi là bệnh hại do cây bị thiếu chất Nitơ và thừa chất Nitơ ở cây. Sự thiếu hụt đạm khiến cây mất màu xanh tự nhiên, lá cây dễ bị rụng, cây sinh trưởng kém, dễ rụng quả non. Khi cây thừa nitơ thì lại khiến cây dễ mẫn cảm với dịch bệnh và điều kiện ngoại cảnh. Vậy nên thiếu hay dư thừa chất dinh dưỡng cây đều là những điều không cần thiết. Cần cân đối chất dinh dưỡng để cây mau lớn, khỏe mạnh.
Đối tượng gây hại
Bệnh thiếu đạm, thừa đạm trên cây có múi là bệnh hại phát sinh do mất cân bằng dinh dưỡng, không phải là bệnh hại cho virus hay sâu bệnh gây hại. Vì thế bệnh hại này không lây lan trên diện rộng. Bà con hoàn toàn yên tâm chăm sóc cây, bổ sung, cân đối chất dinh dưỡng cho cây trồng là cây sinh trưởng khỏe mạnh.
Đối tượng mắc các bệnh hại thiếu hụt đạm, thừa đạm phát sinh trên rất nhiều các loại cây, không chỉ riêng cây có múi, cây ăn quả. Tuy nhiên trong bài viết này chúng tôi chỉ đề cập bệnh hại trên cây có múi như cam, quýt, chanh, bưởi. Vì đây là những loại cây ăn trái điển hình.
Triệu chứng, dấu hiệu của bệnh hại
Khi cây thiếu hụt đạm xuất hiện các biểu hiện như cây còi cọc, toàn thân cây và lá cây vàng úa, cây sinh trưởng kém, hấp thu chất dinh dưỡng kém và khả năng kháng sâu bệnh cũng kém.
Khi cây quá dư thừa đạm cũng sẽ xuất hiện các biểu hiện như làm mất cân bằng chất dinh dưỡng trong cây, cây dư thừa đạm thì sẽ thiếu hụt các chất dinh dưỡng khác như kali, photpho. Ở mức độ nhẹ, cây dư thừa đạm có dấu hiệu phát triển nhanh quá mức bình thường, nhiều nhánh cây dễ đổ gãy, làm cho cây chậm ra hoa, kết trái. Khi lượng đạm dư thừa quá nhiều thì cây bị ngộ độc dẫn tới cây mất khả năng sinh trưởng, cây chết dần. Khi cây thừa đạm đồng thời cây phải huy động lượng cacbon đủ nhiều để trung hòa lượng đạm làm khả năng hình thành chất xơ của cây trồng cũng giảm theo.
Một số biểu hiện của cây bị ngộ độc đạm: cây vàng và rủ xuống; hệ thống tuyến rễ dễ bị tổn thương, quá tải dẫn đến ngừng hoạt động cung cấp nước và vận chuyển chất dinh dưỡng nuôi cây. Dần dần cây sẽ sinh trưởng kém, chết dần.
Phân biệt cây bị bệnh do thiếu đạm và thừa đạm: Đạm là vi lượng tồn tại dưới dạng ion dưới dạng NO3-, đạm rất dễ bị rửa trôi. Bón đạm phải bón cân đối tỉ lệ giữa đạm NH4+/NO3- theo tỉ lệ 1/1.
+ Thiếu đạm: Các sắc tố diệp lục bị hao hụt, cây vàng lá đậm, có xuất hiện tượng cháy lá do quang hợp diễn ra không ổn định.
+ Thừa đạm: Cây vàng lá nhưng có triệu chứng héo rũ do thiếu nước. Điều này là do chức năng của rễ hoạt động kém. Hoặc cành lá quá sum suê, xanh tốt, mọng nước nhưng cây không ra quả.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Bệnh thiếu đạm và thừa đạm trên cây có múi là do những nguyên nhân sau:
– Thiếu đạm:
+ Không cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho cây trong quá trình trồng và chăm sóc.
+ Nguồn đất trồng nghèo dinh dưỡng.
+ Khâu chọn lọc giống cây chưa tốt.
+ Điều kiện thời tiết, các tác nhân ngoại cảnh tác động đến sự hấp thu dinh dưỡng của cây.
– Thừa đạm:
+ Cung cấp quá nhiều đạm cho cây trong quá trình chăm sóc
+ Chưa cân đối chất dinh dưỡng khi chăm sóc cây trồng.
+ Nguồn đất và nguồn nước có sẵn dư thừa chất dinh dưỡng.
+ Bộ rễ của cây có thể hoạt động kém.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Bệnh thiếu đạm, thừa đạm phát sinh chủ yếu là do các yếu tố tự nhiên như nguồn nước, đất đai trồng cây và quá trình chăm sóc của bà con nông dân. Vậy nên bà con hoàn toàn có thể chủ động khắc phục tình trạng này bằng cách bổ sung đạm vào nguồn đất trồng cây để đất giàu chất dinh dưỡng hoặc bổ sung theo từng đợt trong quá trình chăm sóc cây qua các đợt bón phân, bón lót.
Mức độ ảnh hưởng
Bệnh thiếu đạm khi bệnh hại còn nhẹ thì cây vàng lá, dễ bị rụng lá. Khi cây thiếu hụt bệnh hại trầm trọng thì cây vàng úa toàn bộ lá trên cây, cây yếu, kém sinh trưởng phát triển, còi cọc, chậm lớn, lá không xanh mướt, ít lên chồi non.
Bệnh thừa đạm khi bệnh hại còn nhẹ gây rũ cây, vàng lá nhẹ, cây thiếu nước. Hoặc khi cây ra trái, đến độ chín thì trái chậm chín. Điều này ảnh hưởng đến tốc độ ra quả, ra hoa cũng như ảnh hưởng đến thời gian thu hoạch.
Biện pháp phòng bệnh
Để tránh tình trạng cây bị thiếu đạm hay thừa đạm thì bà con cần lên kế hoạch cân đối, bổ sung chất dinh dưỡng cho cây theo tình hình phát triển của cây, giúp cây hấp thụ hiệu quả, tăng năng suất cây trồng. Dưới đây là một số cách bón phân đạm đúng cách:
– Bón đạm cho cây thành nhiều đợt trong năm, khi thời tiết mát mẻ. Nên bón đạm cho cây vào các giai đoạn sinh trưởng của cây.
– Phun đạm cho cây lên lá khi thấy cây có dấu hiệu thiếu đạm. Thời gian phun tốt nhất vào buổi sáng, chiều tối khi trời còn mát.
– Kiểm soát lượng đạm cho cây bằng cách giảm lượng phân bón đạm cho cây, cùng với kiểm soát lượng nước tưới cho cây trồng.
– Thăm vườn kiểm tra thường xuyên phát hiện bệnh để có biện pháp xử lý kịp thời
Biện pháp xử lý bệnh
Điều tiết lượng dinh dưỡng trong đất và trong nguồn nước để cây ổn định lượng chất dinh dưỡng, có vậy cây mới sinh trưởng và phát triển hợp lý.
Ngoài ra trong quá trình trồng và chăm sóc cây, cân bằng 3 yếu tố vi lượng N – P – K cho cây để cây đủ sức sinh trưởng và phát triển.
Ngay khi cây có biểu hiện thừa đạm, bà con cần tưới nước thật nhiều giúp hoà loãng bớt lượng đạm trong đất và cây hút nước làm giảm hàm lượng đạm trong cây
Ngược lại khi cây biểu hiện thiếu đạm cần lập tức bổ sung lượng đạm cần thiết cho cây, biện pháp hiệu quả và nhanh chóng nhất là phun qua lá. Bà con có thể tham khảo sản phẩm của Nghi Anh chứa hàm lượng đạm cao giúp cây bù đắp phần đạm thiếu hụt như N30,…
