Bệnh thiếu kẽm ở cam, bưởi

Giới thiệu bệnh hại

Cây cam và cây bưởi đều là những cây trồng có giá trị cao. Tuy nhiên để vườn cây phát triển bình thường và đồng đều thì cần phải cung cấp đầy đủ dinh dưỡng từ chất vi lượng, trung lượng đến đa lượng. Hiện nay cây có múi thường xảy ra hiện tượng vàng lá mà thiếu dinh dưỡng là một trong các nguyên nhân gây nên. Chúng ta rất khó để tạo ra năng suất tối đa của cây trồng nếu không hiểu về các yêu cầu dinh dưỡng của cây đối với từng loại đất. Trong đó, nguyên tố kẽm có vai trò rất lớn trong dinh dưỡng cây trồng. Đặc biệt, kẽm kết hợp với đạm và lân giúp cây tăng trưởng tốt hơn. Do vậy, thiếu kẽm có thể làm giảm năng suất cây trồng tới 50% ngay khi không biểu hiện triệu chứng gì và chỉ khi cây thiếu kẽm nặng, triệu chứng thiếu kẽm sẽ xuất hiện chủ yếu ở các lá đã trưởng thành, thường là lá từ thứ hai và thứ ba từ trên xuống.

Theo truyền thống, hiện trạng thiếu kẽm ở cây có múi là tình trạng thiếu chất dinh dưỡng phổ biến nhất mà có thể ức chế sinh trưởng, lá cây trở nên ngắn, nhỏ dần, xoăn, đốt ngắn và biến dạng. Khá là rõ ràng rằng ngay trong giai đoạn đầu tiên, thiếu kẽm sẽ làm giảm năng suất, giảm sinh lực cây và làm cho quả cam và bưởi nhỏ, chất lượng kém hơn. 

Đối tượng gây hại

Hàm lượng P trong đất cao thường là nguyên nhân gây ra bệnh thiếu kẽm ở cây trồng, hoặc sự thiếu hụt magie và đồng cũng có thể làm giảm sự hấp thụ kẽm. Hơn nữa, việc bón một lượng lân lớn hoàn toàn có thể dẫn đến giảm nồng độ kẽm trong cành non của cây cam, bưởi.

Dấu hiệu của bệnh hại

Thông thường, khi cam, bưởi thiếu kẽm, lá cây xuất hiện các dải màu xanh lá cây không đều dọc theo gân chính và gân phụ trên nền màu vàng (sự tương phản giữa phần vàng trắng và phần xanh đậm) ở phần thịt của lá. Trong đó, số lượng tương đối của mô xanh và vàng thay đổi từ tình trạng thiếu kẽm nhẹ, trong đó chỉ có các mảng nhỏ màu vàng giữa các gân bên lớn hơn đến tình trạng chỉ có phần gốc của gân giữa có màu xanh và phần còn lại của lá có màu xanh. vàng nhạt đến trắng. Ở giai đoạn ít cấp tính, lá có kích thước gần như bình thường, trong khi ở trường hợp nặng, lá nhọn, hẹp bất thường, có xu hướng đứng thẳng và giảm kích thước rất nhiều. Nhìn chung, các lá non có xu hướng ngắn và hẹp, quá trình hình thành nụ hoa và quả bị làm chậm với số lượng  giảm mạnh và các đỉnh sinh trưởng ở đầu cành cam, bưởi bị teo và khô dần đi.

Nguyên nhân phát sinh bệnh hại

Nếu không được cung cấp đủ kẽm, sự phát triển của cây trồng có thể bị ảnh hưởng, chất lượng cây trồng giảm và những triệu chứng gây ra từ bệnh này sẽ thay đổi tùy theo từng loại cây trồng và thể hiện rõ ở những cây thiếu kẽm trầm trọng 

Những loại đất dễ xảy ra tình trạng thiếu kẽm thường có một trong những hiện tượng như tổng hàm lượng Zn thấp như loại đất cát có ít chất hữu cơ, pH trung tính hoặc kiềm, hàm lượng các loại muối cao, hàm lượng CaCO3 cao, đất phong hóa nhiều, cụ thể ở vùng nhiệt đới, đất có than bùn, đất ngập nước dài ngày

Điều kiện phát triển bệnh hại

– Ở một số trường hợp, vi khuẩn gây bệnh nằm trong mô libe của cây mẹ đã mang mầm bệnh nên khi thực hiện các biện pháp nhân giống bằng các phương pháp chiết, ghép vô tính, gốc ghép, mắt ghép ở cây cam và bưởi, từ đó cây con sẽ bị bệnh qua các mắt ghép hay cành chiết.

– Vườn cam và bưởi với sự chăm sóc kém, đất thường xuyên bị ngập úng cũng là yếu tố tạo điều kiện thúc đẩy bệnh này phát triển mạnh.

Mức độ ảnh hưởng

Trường hợp nhẹ, bệnh thiếu kẽm xuất hiện các triệu chứng trên các cành non yếu, từ đó dẫn đến cá quả mọc trên những cành này bị giảm kích thước đáng kể, có vỏ mỏng sáng màu và bên trong quả khô hơn. 

Giai đoạn đầu thiếu kẽm nhẹ giống như giai đoạn thiếu mangan. Ở các giai đoạn này, kích thước và hình dạng của lá bình thường và các vùng lốm đốm có màu xanh lục nhạt thay vì các đốm màu vàng kem sáng. Sự thiếu hụt kẽm và mangan có thể xảy ra kết hợp và có thể được xử lý bằng cách phun kết hợp.

Ở giai đoạn bệnh tiến triển hơn, lá cây bị ảnh hưởng trên toàn bộ ngoại vi của cây, cành cam, bưởi trở nên mỏng, có khả năng chết nhanh chóng và cả những chiếc lá mới cũng hình thành nhỏ dần. Số lượng hoa và số quả bị giảm đáng kể, và quả có chất lượng kém. Các triệu chứng thiếu kẽm ở cam, bưởi có thể nghiêm trọng đến mức chúng có thể che lấp hoặc làm thay đổi tương đối các triệu chứng của sự thiếu hụt khác.

Trong một vườn cam và bưởi, những biểu hiện của bệnh thiếu kẽm có thể đồng loạt trên tất cả các cây ở một hướng hoặc trên cùng một khu với các triệu chứng giống nhau. Đáng chú ý là mức độ diễn biến của bệnh này rất chậm, có thể tồn tại trong nhiều năm và sau đó, cây mới chết tùy theo điều kiện chăm sóc.

Biện pháp phòng bệnh

Biện pháp sinh học

Bà con nên sử dụng biện pháp sinh học hữu cơ qua các loại phân bón có chứa kẽm, trong đó, Sunfat kẽm là phân bón chứa kẽm được sử dụng phổ biến nhất. Bà con có thể bón gốc hoặc phun lúc lá gần trưởng thành. Đây được coi là biện pháp cung cấp kẽm giúp cây phát triển bền vững và hiệu quả.

Biện pháp canh tác

– Bà con nên làm luống cao thoát nước tốt và tưới tiêu vừa đủ, không tưới quá nhiều

– Cần bổ sung thường xuyên các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây, ngay cả lúc cây còn nhỏ

– Thường xuyên kiểm tra các dấu hiệu thiếu kẽm ở cây cam, bưởi để có biện pháp xử lý kịp thời

Biện pháp kiểm dịch thực vật

Trong quá trình trồng và chăm sóc, bà con nên thường xuyên thăm nom vườn cam hoặc bưởi

Khi bà con có nghi ngờ tình trạng thiếu kẽm xuất hiện ở cây, có thể áp dụng cách phun kẽm qua lá để kiểm tra, với cách đó là pha kẽm và vôi vào nước với tỷ lệ 0,5% kẽm sunfat và 0,25% vôi rồi phun lên thân lá cây trồng. Nếu cây thiếu kẽm thì sau 10-15 ngày kể từ khi phun lá sẽ trở lại xanh tốt như bình thường. Để việc phun kiểm tra có kết quả, cần phun ngay ở đầu vụ.

Biện pháp xử lý bệnh

Ngay khi phát hiện những phần bị bệnh, bà con nên cắt bỏ lá, cành bị bệnh ăn sâu vào cây mẹ, còn những cây đã bị nặng nên mạnh dạn nhổ bỏ cây để tránh tình trạng lan khắp vườn. Đặc biệt, cung cấp đủ dinh dưỡng nên là một biện pháp quản lý ưu tiên cao đối với việc trồng cam và bưởi. Sử dụng phân bón lá ngay khi cần thiết để bổ sung đủ dinh dưỡng. Khi bà con biết sử dụng cân bằng các chất dinh dưỡng thực vật, có thể dễ dàng điều chỉnh sự thiếu hụt chất dinh dưỡng ở cây và hơn hết là nâng cao năng suất cây trồng, chất lượng quả khi thu hoạch, phát triển khả năng chống chịu và kháng bệnh của cây và cải thiện chất lượng môi trường.

Bà con có thể tham khảo sản phẩm điển hình chứa Zn của Nghi Anh như: Vi lượng Bo Kẽm, Lớn quả,…bổ sung ngay khi có hiện tượng thiếu hụt vi lượng trên cây

Câu hỏi thường gặp