Giới thiệu bệnh hại
Sầu riêng là một loại trái cây được rất nhiều người yêu thích và mang đến lợi ích kinh tế khá lớn cho bà con sau mỗi vụ mùa. Tuy nhiên, cây sầu riêng cũng phải đối mặt với khá nhiều bệnh hại nguy hiểm, trong đó có bệnh thối trái. Đây là một loại bệnh do nấm Phytophthora palmivora gây ra, tác động lên các bộ phận trên cây và gây thối trái nghiêm trọng. Bệnh này xuất hiện nhiều ở các vườn sầu riêng tại khu vực phía Nam của nước ta, nơi có nhiệt độ nóng ẩm và mưa nhiều.
Đối tượng gây hại
Ngoài sầu riêng, bệnh thối trái còn gây hại trên nhiều cây trồng khác như mít, ổi, xoài, vú sữa,…
Triệu chứng, dấu hiệu của bệnh hại
Bệnh thối trái trên cây sầu riêng gây hại trên mọi giai đoạn phát triển của trái, kể cả sau khi thu hoạch. Khi bệnh xuất hiện sẽ có những dấu hiệu và triệu chứng cụ thể như sau.
Trên thân cây: Khi nấm bệnh gây thối trái bắt đầu tấn công, trên phần thân cây sẽ xuất hiện các đốm sậm màu và hơi ướt. Tiếp theo đó, vết bệnh sẽ dần dần chuyển sang màu nâu đỏ, phần vỏ cây có dấu hiệu bị nứt và chảy ứa ra các giọt nhựa trong màu vàng, đối với phần gỗ ở tại vị trí vết bệnh cũng chuyển hóa sang màu nâu.
Trên lá: Bệnh khi xuất hiện trên lá sẽ làm cháy lá sầu riêng, gây ra hiên lá vàng héo và rụng dần. Đôi khi bệnh còn có thể gây hại đối với các cành cao ở phía trên.
Trên trái: Khi nấm tấn công và gây hại trên trái sẽ làm trái bị thối hàng loạt. Bệnh này thường xuất hiện ngay ở phần đít của trái sầu riêng, lúc đầu là những đốm nhỏ màu nâu đen rồi lan rộng ra và chuyển thành màu xám đen. Bệnh sẽ phát triển thành từng lõm lan rộng ra và ăn sâu vào phần thịt trái sầu riêng, khiến thịt trái bị nhũn thối và có mùi hôi chua rất khó chịu. Khi thời tiết ẩm thấp, trên những vết bệnh sẽ tạo thành những tơ nấm màu trắng. Loại bệnh này sẽ làm trái bị nhỏ, chín sớm, đối với bệnh nặng có thể gây thối cả trái và lây lan sang các cây khác trong vườn.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Nguyên nhân chủ yếu gây nên bệnh thối trái trên cây sầu riêng là do nấm Phytophthora palmivora. Chúng gây thiệt hại trên khá nhiều bộ phận của cây sầu riêng, trên thân thì nấm bệnh sẽ tấn công gần gốc, cách mặt đất lên khoảng từ 1m.
Nấm bệnh hình thành do cây giống yếu, bị nhiễm nhiều bệnh và không có khả năng chống chọi lại với các tác nhân gây hại.
Các vườn cây sầu riêng rậm rạp, không được cắt tỉa thường xuyên, thiếu độ thông thoáng cũng là nguyên nhân khiến nấm bệnh có thể sinh sôi và phát triển. Từ những vết bệnh nhỏ ban đầu của sợi nấm, dần dần sẽ sản sinh ra rất nhiều bào tử. Sau đó sẽ lây lan rất nhanh trong điều kiện thời tiết có gió, mưa hoặc lũ lụt. Nguồn nước tưới trong vườn sầu riêng cũng là một yếu tố quan trọng khiến nấm phát sinh và lây lan. Nấm tồn động chủ yếu ở trong đất, trong nước cũng như trong các bộ phận bị bệnh hại của cây sầu riêng.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Bệnh thối trái trên cây sầu riêng sẽ sinh sôi và phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nóng và có lượng mưa nhiều. Đối với những vườn cây rậm rạp, đất ẩm thấp đọng nước và nhất là các chùm trái nằm trong tán chính là khu vực để nấm bệnh dễ phát triển và gây hại nặng nề. Bên cạnh đó, các vết đục của sâu đục trái cũng chính là điều kiện thuận lợi để cho nấm bệnh có cơ hội được xâm nhập và phát tán bệnh.
Mức độ ảnh hưởng
Bệnh thối trái trên cây sầu riêng nếu được bà con phát hiện kịp thời trong giai đoạn đầu và ở mức độ nhẹ thì vẫn có thể xử lý tốt để giảm thiệt hại, tránh được đến mức có thể những ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng trái. Tuy nhiên, khi bà con phát hiện bệnh quá trễ và bệnh đã gây hại nghiêm trọng đến phần thịt trái thì sẽ dẫn đến thiệt hại rất lớn. Lúc này trái đã bị hư hỏng hoàn toàn và không thể mang đến năng suất thu hoạch như mong muốn, thậm chí bệnh hại lúc này còn có thể lây lan sang toàn bộ vườn. Việc này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến hiệu quả kinh tế cũng như thu nhập của bà con, thậm chí là lỗ vốn nặng nề.
Biện pháp phòng bệnh
Để có thể giảm thiểu tối đa chi phí trị bệnh cũng như hạn chế những thiệt hại nghiêm trọng do nấm bệnh này gây ra. Bà con lúc này cần thực hiện các biện pháp phòng bệnh hiệu quả như sau.
Bà con hãy luôn đảm bảo vườn sầu riêng được thoát nước tốt trong mùa mưa. Trong trường hợp nếu nền đất trồng sầu riêng thấp thì bà con cần xây dựng hệ thống thoát nước tốt nhất nhằm để tránh việc vườn sầu riêng bị ngập úng hoặc có độ ẩm quá cao tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh phát triển.
Khi trồng sầu riêng bà con cần chọn cây giống khỏe mạnh, có sức đề kháng cao v có thể chống chọi lại các loại nấm hại gây bệnh trên cây sầu riêng.
Chú ý trồng cây sầu riêng với mật độ thích hợp nhằm để tạo nên sự thông thoáng cho vườn cũng như đảm bảo được dinh dưỡng cần thiết.
Trong quá trình trồng và chăm sóc cây sầu riêng, bà con nên thường xuyên vệ sinh vườn sạch sẽ và thu gom các lá rụng để nấm bệnh không có điều kiện tốt để sinh sôi.
Bà con hãy thực hiện việc bón phân cân đối giữa đạm, lân và kali. Đặc biệt, tuyệt đối không nên bón thừa đạm.
Nếu được bà con nên sử dụng loại phân chuồng đã được xử lý tốt bằng các chủng nấm có lợi như Trichoderma, sau đó bón cho cây nhằm để cung cấp chất mùn cần thiết, bổ sung thêm các loại vi sinh vật có lợi giúp để có thể cải tạo đất và tiêu diệt được các loại nấm gây hại cho cây sầu riêng.
Khi cây sầu riêng đang trong giai đoạn ra hoa và bắt đầu kết trái, bà con hãy thực hiện việc tỉa bớt những trái nhỏ không đạt tiêu chuẩn hoặc trái có những dấu hiệu sâu bệnh.
Bà con cần thường xuyên thực hiện việc kiểm tra vườn để có thể kịp thời phát hiện sớm bệnh thối trái trên cây sầu riêng
Thực hiện việc phun phòng các loại nấm bệnh định kỳ bằng nấm đối kháng, đồng thời cần tăng cường kích kháng cho cây sầu riêng để cây có được sức đề kháng tốt hơn, chống chọi được với nấm bệnh gây thối trái. Tiến hành tưới phòng nấm đất định kỳ để có thể tiêu diệt được các lợi nấm hại và giúp rễ chắc chắn, cây khỏe mạnh.
Biện pháp xử lý bệnh
Trong trường hợp khi bà con phát hiện cây sầu riêng bị nhiễm bệnh, thì hãy thực hiện ngay các biện pháp xử lý bệnh hiệu quả sau đây:
Tiến hành ngay công việc cắt tỉa và thu gom gọn gàng đối với những quả hay cành lá cây sầu riêng đã bị nhiễm bệnh. Sau đó, bà con hãy thực hiện việc mang chúng ra khỏi vườn và tiêu hủy ngay lập tức, cách này sẽ giúp bà con có thể tránh được tối đa tình trạng lây lan bệnh trên diện rộng.
Tiếp theo bà con có thể sử dụng một số sản phẩm trừ bệnh như Kibul, Nazosi,…phun ướt đẫm thân, cành lá, quả của cây sầu riêng để có thể sát khuẩn và diệt nấm một cách hiệu quả. Cứ thế sau 5-7 ngày bà con hãy thực hiện việc phun lại lần 2
Thuốc trừ bệnh
