Trong vấn đề trồng trọt thì không thể không gặp các trường bệnh tật này nọ. Cà chua là một loại cây trồng khá dễ trồng, nhưng cây lại thường hay mắc các bệnh như thối xám cây (mốc lá); đốm xám, hay mốc sương,…và còn nhiều hiện tượng khác, bà con cần chăm sóc cẩn thận để không ảnh hưởng đến chất lượng của cà chua. Hôm nay, bên mình sẽ giới thiệu và đưa ra biện pháp khắc phục cho hiện tượng bệnh thối xám cây cà chua (mốc lá).
Hình ảnh trên đây có phải là hiện tượng bà con đang gặp phải? Hiện tượng này khá quen thuộc đối với cây trồng không chỉ gặp ở cây cà chua mà còn nhiều loại cây khác như: ớt, khoai tây, nho… Những người dân đang đau đầu không biết cây mắc bệnh như thế này thì làm sao mà thu hoạch được. Ngoài ra nó cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến một số lượng lớn các loài thực vật khác, cả sân vườn và cây cảnh. Bà con có thể yên tâm khi đọc bài viết này bên mình sẽ chia sẻ những kinh nghiệm để khắc phục tình trạng này một cách hiệu quả nhất.
Giới thiệu bệnh hại
Bệnh thối xám cây cà chua hay còn được gọi là bệnh mốc lá, đây là bệnh thường hay gặp ở cây cà chua, không chỉ ở Việt Nam mà còn nhiều nước khác cũng gặp tình trạng này.
Bệnh này do 1 loài nấm truyền Botrytis Cinerea Pers gây nên. Nó hình thành một vết nấm mốc nhỏ sau đó lan rộng ra toàn lá và các bộ phận khác của cây dẫn đến chết lá và rụng.
Bệnh mốc lá này phát triển mạnh trong môi trường ẩm ướt và lây lan khá nhanh.
Đối tượng gây hại
Đây là bệnh hại không chỉ xảy ra ở cây cà chua mà còn xảy ra ở nhiều loại cây khác như: cây ớt, nho, khoai tây, dâu tây…
..
Triệu chứng của bệnh hại
Lúc đầu, vết bệnh ở lá là vết nấm mọc thành đám màu xám nhạt, mờ, và lõm ở phía dưới mặt lá. Còn ở trên lá non, vết bệnh ban đầu thì nhỏ sau đó tăng nhanh và to hơn, làm xuất hiện các quầng vàng ở xung quanh, mô bị nhiễm bệnh ở mặt trên và mặt dưới của lá đều bị chết và có thể rụng.
Đặc biệt, trong điều kiện thời tiết ẩm ướt thì nấm tạo ra nhiều bào tử phân sinh, khi đưa vào kính hiển vi có thể thấy bào tử nấm phía trên mặt lá, và vết bệnh tỏa ra trên lá non. Nó không bị hạn chế bởi gân lá và còn có khả năng làm rách lá.
Ngoài ra, bệnh thối xám (mốc lá) này không chỉ diễn ra ở lá mà nó còn lây lan đến các bộ phận khác của cây cà chua (thân, hoa, quả), không chăm sóc kĩ lưỡng thì có khả năng cây cà chua bị bệnh nặng và chết cây.
- Ở thân: Cành vết bệnh lúc ban đầu chỉ là một chấm nhỏ, màu nâu đen sau đó lan rộng ra gây thắt thân cành, vết này có màu xám vàng. Phần thân và cành phía trên vết bệnh sẽ bị lây bệnh, nó sẽ bị héo dần và khô tóp, có thể rụng.
- Ở hoa:bệnh này sẽ xuất hiện trước ở đài hoa sau đó lan rộng ra cuống hoa làm cho hoa chết khô, và bị rụng.
- Ở quả: bước đầu nó chỉ là vết đốm lông nhỏ, mờ nhạt màu xám rồi dần lan rộng ra dần đường kính rộng cỡ 1.5 – 3cm, bệnh này thường xuất hiện ở vai của quả cà chua, tức là gần núm quả, hoặc từ núm quả ở thời kỳ già. Mô quả sẽ dần bị thối mềm, trên vết bệnh sẽ xuất hiện lớp nấm mốc xám, mịn, nhung, màu đen, đó là sợi nấm, cành bào tử và bào tử phân sinh. Thường bệnh này xuất hiện ở thân, lá, hoa nên khi quả tiếp xúc sẽ bị lây bệnh vào quả và khiến quả bị rụng.
Để khắc phục được tình trạng mốc lá xảy ra, cần biết rõ nguyên nhân để tìm cách khắc phục cho hợp lý, đúng thuốc đúng bệnh.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Bệnh thối xám cây cà chua (mốc lá) do những nguyên nhân sau gây nên:
- Bệnh thối xám là bệnh do các loài nấm truyền Botrytis Cinerea Pers gây nên, nó thuộc dòng họ Moniliaceae, bộ Moniliales bởi 1 lớp Nấm bất toàn gây nên.
- Rõ hơn về loại nấm này là: Cành bào tử phân sinh non, có vách ngăn, màu trong suốt hoặc là có màu xám, còn ở phía trên đầu cành phân nhánh không theo quy luật, các tế bào ở đỉnh cành sẽ hơi bị phình, từ cành bào tử hình thành bào tử phân sinh khá giống như chùm nho. Còn bào tử phân sinh đơn bào thì có màu nâu nhạt, hình trứng, với kích thước 9.7 – 11.1 x 7.2 – 8 μm.
- Bệnh này có các sợi nấm màu xám, đường kính không đều nhau, nằm trong khoảng 10 – 20 μm. Và trên bề mặt của mô bệnh thì hình thành khá nhiều bào tử phân sinh.
Theo như các nhà nghiên cứu kiểm chứng, để lớp bệnh trên lá bằng kính hiển vi thì thấy được cành bào tử phân sinh mọc thành cụm, mỗi cụm cỡ 2 – 5 cành hoặc có thể nhiều hơn, những cành này mọc tỏa ra. Cành bào tử có màu nâu nhạt, có vách ngăn hơi cong và kích cỡ của bào tử phân sinh là 25 – 70 x 3.5 – 5 micromet có dạng hình chùy hoặc là hình trụ dài, thẳng hoặc hơi cong. Nó có rất nhiều vách ngăn.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Trong môi trường ẩm ướt thì bệnh thối xám càng sinh sôi, phát triển mạnh mẽ hơn trong môi trường khô ráo, thoáng mát.
Với nhiệt độ ở mức 18 – 23o C thì rất thích hợp cho các tế bào nấm phát triển mạnh. Còn trên nhiệt độ 24oC thì sự nảy mầm của bào phân tử sẽ bị giảm.
Các bào tử nấm mốc này được lan truyền nhờ gió, nước, nên lúc tiếp xúc với cây và gặp điều kiện thích hợp, bào tử sẽ bắt đầu nảy mầm và xâm nhập vào mô bào. Bệnh mốc lá thường bắt đầu từ lá già ở giai đoạn cây trưởng thành có tán lá dày đặc. Trong điều kiện thời tiết mát, ở nhiệt độ 9 – 240C với độ ẩm lớn hơn 91% thì bệnh sẽ bắt đầu phát tán.
Với nấm Botrytis Cinerea, đây là 1 loại nấm ký sinh yếu, nấm có thể hình thành các giác bám, xuyên trực tiếp vào mô bào của cây hoặc xâm nhập qua vết thương cơ giới (do cách chăm sóc hoặc có thể do côn trùng gây ra…). Đối với ở miền Bắc đặc biệt vào khoảng tháng 2, tháng 3 khi thời tiết mà mát, có mưa phùn thì đây là điều kiện cực thích hợp để bệnh phát sinh, phát triển trên cà chua.
Bệnh còn tồn lưu trên tàn tích cây bị bệnh có nghĩa là các bào tử truyền lan trong không khí, rơi trên lá cây cà chua, sự xâm nhập và lây nhiễm xảy ra nhanh nhưng dấu hiệu được thể hiện bị chậm sau 2 tuần, bệnh liên tục xuất hiện ở phía dưới gốc, đặc biệt bệnh sẽ tiến triển mạnh khi trời ấm và ẩm ở những tháng 4, tháng 5 trên cây cà chua xuân hè và tháng 9, tháng 10 trên cà chua vụ đông. Bà con chú ý đến một vài loại giống cà chua như CJN1767, R71, PT4675B…cũng sẽ bị nhiễm bệnh tương đối nặng giống như vậy, nên khi trồng cần chăm sóc kỹ lưỡng hơn để tránh nguồn bệnh lây lan đến các bộ phận của cây.
Mức độ ảnh hưởng
Bệnh thối xám này không giết chết cây ngay lập tức mà xâm hại từ từ khiến chết cây. Vết mốc lá từ nhỏ đến vết lớn chỉ ở lá, nếu không phát hiện và ngăn chặn nó sẽ lây lan dần ra các bộ phận khác của cây như quả, khi quả bị bệnh có thể hư hoặc rụng, dẫn đến không có sản phẩm thu hoạch, mùa vụ bị thiệt hại. Nên người dân cần cẩn thận đề phòng tránh ảnh hưởng đến năng suất thu hoạch.
Biện pháp phòng bệnh
Để khắc phục những nguyên nhân này thì người dân cần thực hiện những việc sau để đảm bảo cây cà chua được phát triển tốt nhất :
Chọn trồng giống cây cà chua kháng bệnh
Dựng giàn, trước khi trồng và sau khi trồng cần dọn dẹp sạch các tàn tích cây bị bệnh, dọn dẹp vệ sinh ruộng đồng để đảm bảo môi trường an toàn cho cây phát triển.
Thường xuyên kiểm tra thật kỹ từng bộ phận của cây cà chua.
Biện pháp xử lý bệnh hại
Cắt tỉa bỏ lá già, cành nhỏ ở gốc, tăng độ thông thoáng trong luống cho cây cà chua, điều này có công dụng làm giảm mức độ phát sinh bệnh cho cây cà chua và tránh lây lan các mầm bệnh.
Còn nếu không kịp ngăn chặn bệnh này phát sinh thì bà con cũng không cần quá lo lắng, vì hiện nay đã có những loại thuốc phun để giảm mầm bệnh cho cây. Có thể sử dụng ngay những loại thuốc sau đây của Nghi Anh như: Kibul (chứa Mancozeb), Nazosi (chứa Azoxytrobin + Difenoconazole) để phun trị bệnh và hỗ trợ phục hồi sinh trưởng cho cây
Thuốc trừ bệnh
Bà con có thể tham khảo giống cà chua Arka F1, được biết đây là giống cà chua có nguồn gốc từ Ấn Độ, là giống cà chua sinh trưởng khá tốt,lại có khả năng chống chịu lại thời tiết khắc nghiệt, đặc biệt là các loại sâu bệnh rất tốt, mà còn có thể trồng được quanh năm.
Câu hỏi thường gặp
Bệnh thối xám phát sinh, phát triển ở giai đoạn nào trên cây cà chua?
Vết bệnh có đặc điểm như thế nào?
Xử lý bệnh bằng cách nào?
