Cây lạc (cây đậu phộng) là loại cây trồng ngắn ngày mang lại hiệu quả kinh tế ổn định cho bà con nông dân. Giống cây trồng ngắn ngày, không cần nhiều công sức chăm sóc, dễ trồng trong các môi trường đất khác nhau. Tuy nhiên thời tiết ngày càng biến đổi, sinh ra nhiều loại bệnh hại hơn, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng, phát triển của cây và công sức chăm sóc của bà con nông dân. Trong đó phải kể đến bệnh virus hại lạc, vậy bệnh virus hại lạc là gì? Nguyên nhân nào dẫn đến bệnh virus hại lạc và có những biện pháp nào để phòng, trừ bệnh hại này? Mời bà con cùng theo dõi nội dung dưới đây.
Giới thiệu bệnh hại
Bệnh virus hại lạc (sọc lá lạc) là bệnh hại thường xuất hiện trên cây lạc. Bệnh hại mang virus gây bệnh, tác động lên lá cây khiến cây sinh trưởng và phát triển kém.
Là bệnh do virus gây ra tác động đến phần lá, gân lá trên cây lạc. Khi lá của cây có dấu hiệu bệnh hại nếu không được điều trị sẽ dẫn đến thối lá, cây chết dần. Vậy nên trong quá trình chăm sóc cây, bà con cần chủ động phòng bệnh bằng các biện pháp thủ công và sử dụng thuốc phòng bệnh cho cây. Khi phát sinh bệnh hại cần nhanh chóng xử lý để bệnh hại không lan rộng
Bệnh virus hại lạc phát sinh từ virus thuộc nhóm Potyvirus. Là những sợi virus uốn dẻo, dài khoảng 680 – 900 nm, hình dạng đối xứng xoắn ốc. Virus nhóm Potyvirus gồm các tế bào của bào tử hình sợi. Virus nhóm Potyvirus chiếm khoảng 30% các loại virus thực vật được biết đến hiện nay và đây là loại virus gây thiệt hại đáng kể cho cây trồng. Loại virus này chủ yếu phân bố ở các vùng đất nông nghiệp canh tác các loại cây họ đậu ngắn ngày như lạc, vừng, đậu tương, đậu xanh… Phân bố chủ yếu ở các quốc gia Trung Quốc, Ấn Độ, Phillipin, Việt Nam…
Đối tượng gây hại
Đối tượng gây bệnh của virus hại lạc là các giống cây họ lạc, họ đậu ngắn ngày: lạc, vừng, đậu tương, đậu xanh, đậu đũa, đậu cô ve…
Ngoài ra virus nhóm Potyvirus còn gây ra nhiều bệnh khác trên cây rau màu, cây nông nghiệp như dưa leo, bí đỏ, mướp…Đây là virus gây bệnh phổ biến trên cây trồng rau màu. Vậy nên bà con phòng bệnh thật tốt, chuẩn bị đầy đủ kiến thức cần thiết để trừ bệnh khi thấy có dấu hiệu trên cây trồng.
Triệu chứng, dấu hiệu bệnh hại
Potyvirus gây bệnh trên lá cây lạc, xuất hiện những triệu chứng ảnh hưởng tới lượng protein trong lá cây, dẫn đến lá cây có những dấu hiệu thay đổi về màu sắc. Xuất hiện những vết sọc màu xanh, vàng không đồng đều trên lá. Khi bệnh còn nhẹ, lá cây bị đốm, sọc, sần sùi. Khi virus gây bệnh trên lá nếu không phát hiện và điều trị kịp thời bệnh nặng thì gân lá bị thối.
Một số triệu chứng do virus gây ra tương tự như các triệu chứng rối loạn dinh dưỡng trên cây.
Nguyên nhân gây bệnh
Bệnh do virus lây lan qua một số loại rầy gây bệnh hại. Các loại rầy gây bệnh phát sinh trong điều kiện môi trường nhiều độ ẩm, trong đất sẵn mầm bệnh. Trong quá trình sinh trưởng và phát triển của cây, đồng thời là điều kiện tạo ra nguồn thức ăn cho các tế bào virus gây bệnh có cơ hội phát triển. Chúng sinh sôi bằng cách tác động vào hệ thống diệp lục trên lá cây, trên các tế bào gân lá. Vậy nên khi gây bệnh lên cây, lá cây thường biến đổi chứ không có dấu hiệu bị hại như sâu đục lá.
Virus gây bệnh có thể lan truyền thông qua các vật truyền trung gian như côn trùng (châu chấu), nguồn hạt giống đã bị nhiễm bệnh. Hoặc lan truyền cơ học từ cây này sang cây khác thông qua các công cụ như dao, kéo cắt cành, và nhờ gió.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Vào thời tiết thuận lợi từ 20 độ đến 35 độ C là nhiệt độ tối ưu cho sự phát triển của mầm bệnh. Nhiệt độ mát mẻ, cộng với có thêm đủ độ ẩm của nước sẽ làm tăng nguy cơ cây trồng mắc bệnh.
Mức độ ảnh hưởng
Khi cây mới bị bệnh: Xuất hiện những vết đốm, sọc nhỏ làm thay đổi màu sắc tự nhiên của lá, lá dần chuyển sang màu vàng đốm xanh loang lổ. Virus cũng tác động đến phần gân lá, phá hủy protein trong gân lá. Vậy nên khi cây nhiễm bệnh, gân lá sẽ yếu dần và làm hư hại lá cây, cây không vận chuyển được chất dinh dưỡng, dẫn đến bị thối lá.
Khi cây bị bệnh lâu ngày: Lá cây úa dần, nổi sần, teo tóp, dần dần lan rộng sang các lá khác. Lá cây bị thối dần vì không đủ diệp lục trong quá trình hấp thu chất dinh dưỡng, biến đổi chất dinh dưỡng.
Biện pháp phòng bệnh
Vậy một bệnh đặc thù hại lá trên lạc như thế này thì có phương pháp gì để phòng và điều trị bệnh? Hiện nay, có hai phương pháp chính để phòng và điều trị bệnh virus hại lạc, đó là phương pháp thủ công và phương pháp sử dụng hóa học.
- Chủ động chọn nguồn hạt giống cây trồng khỏe mạnh, hạt chắc, đã qua xử lý thuốc chống mối mọt. Chọn nguồn giống từ những cơ sở cung cấp giống cây uy tín.
- Cải tạo đất đai, xử lý đất đủ độ tơi xốp, khử trùng nguồn đất bằng cách rải vôi nếu mùa vụ có bệnh hại.
- Thường xuyên bổ sung chất dinh dưỡng cho cây thông qua phân bón hữu cơ cho chất hoặc sử dụng phân bón lá để cây hấp thu đủ chất dinh dưỡng, có sức đề kháng chống lại bệnh hại.
- Chăm sóc vườn cây, xớt cỏ, dọn dẹp cho vườn trồng khô thoáng để cây hấp thu tốt ánh sáng mặt trời.
- Khi xuất hiện mầm bệnh cần nhanh chóng sử dụng các loại thuốc điều trị hoặc loại bỏ những cây đã bị nhiễm bệnh nặng ra khỏi vườn cây.
- Trồng xem lẫn với cây ký chủ thay thế thu hút rệp bệnh, do đó làm giảm số lượng cây trồng bị nhiễm bệnh.
- Dựng hàng rào chắn nhằm hạn chế sự di chuyển của rầy ăn lá. Khoảng cách trồng giữa các luống xa nhau để không bị lây lan bệnh.
- Phòng trừ côn trùng chích hút trên cây như châu chấu, nhện, rầy nâu gây hại.
- Khử trùng các dụng cụ lao động để giảm thiểu nguồn bệnh lây lan từ cây này sang cây khác.
Biện pháp xử lý bệnh
Hiện nay phương pháp điều trị bệnh hiệu quả được ghi nhận mà chỉ có phương pháp sử dụng thuốc hóa học làm giảm tỷ lệ truyền bệnh. Khi mật độ virus gây ảnh hưởng trên diện tích rộng thì cần phải dùng thuốc hóa học có tác dụng tiếp xúc, vị độc, xông hơi; diệt trừ hiệu quả cao các loài môi giới truyền virus.
Bà con có thể tham khảo một số sản phẩm điển hình của Nghi Anh như: Sumo, Chim én, Bay rầy, Lửng mật,…Sau khi thấy xuất hiện bệnh hại là có thể bắt đầu phun thuốc được. Nên phun thuốc vào buổi sáng, hoặc chiều khi trời mát, có nắng nhẹ.
Thuốc trừ sâu
