Bọ trĩ hại rau màu

Giới thiệu bệnh sâu hại

Bọ trĩ hay còn được biết đến tên gọi khác là bù lạch, rầy lửa. Chúng thuộc bộ cánh tơ, đồng thời là một loài bọ của họ Thripidae. Có tên khoa học là Stenchaetothrips biformis. Đây là loài côn trùng nhỏ mập giống như một chiếc kim khâu và chúng có thể ăn nhiều loại cây khác nhau. Thường gặp nhất vẫn là ở cây lúa. 

Bọ trĩ sẽ chích hút nhựa cây để sinh sôi và phát triển, đem đến khá nhiều thiệt hại cho rau màu. Ảnh hưởng không nhỏ trong hoạt động trồng trọt và năng suất của cây trồng.

Bọ trĩ xuất hiện nhiều tại một số quốc gia và khu vực trên thế giới như Afghanistan, Ấn Độ, Miến Điện, Campuchia, Triều Tiên, Indonesia, Lào, Malaysia, miền Nam của Nhật, Philippines, Sri Lanka, Thái Lan và Việt Nam.

Đặc điểm hình thái

Bọ trĩ trưởng thành có kích thước nhỏ và dài khoảng từ 1–2 mm. Chúng có màu đen và râu đầu dài, chiếm đến 1/3 thân, 2 đuôi cánh hẹp và cánh trước ngay phần giữa thì thắt lại. Đến khi trưởng thành thì sẽ đẻ trứng rải rác ngay trong mô lá.

Đối với trứng khi mới đẻ sẽ có màu trắng sữa và khi gần nở thì chuyển sang vàng nhạt. Con non sau khi nở khá giống thành trùng nhưng có màu vàng nhạt và không cánh. Bọ trĩ sau khi nở có thể sống đến 3 tuần, chúng hoạt động liên tục cả ngày lẫn đêm. Vào ban ngày thì chúng hoạt động khá nhanh nhẹn. Khi bị tác động thì chúng sẽ lẩn tránh sang lá khác hay giả chết và rơi xuống đất.

Đây là loài sinh sản đơn tính, bọ trĩ cái có thể đẻ từ 20 – 40 trứng. Đồng thời chúng sẽ có vòng đời sinh sản là khoảng 20 ngày. Trứng bọ trĩ nở sẽ phụ thuộc rất nhiều vào nhiệt độ của môi trường:

15°C: 40 – 44 ngày

20°C: 20 – 22 ngày

25°C: 16 – 18 ngày

30°C – 35°C: 10 – 14 ngày

Sau đây là vòng đời bọ trĩ

Trứng: 2 – 3 ngày

Ấu trùng tuổi 1: 3 – 4 ngày

Ấu trùng tuổi 2: 4 – 6 ngày

Ấu trùng tuổi 3: 6 – 8 ngày

Thành Trùng: 10 – 14 ngày

Đối tượng gây hại

Bọ trĩ gây hại trên một số loại cây khác như cây bắp, mía, cây họ đậu, cây họ bầu bí, rau xanh, bắp cải, hành tây, cây cảnh, hoa, măng tây,…

Triệu chứng gây hại

Sau đây là triệu chứng gây hại của bọ trĩ trên cây trồng. Tại vị trí gây hại sẽ xuất hiện các vết lốm đốm màu bạc và các mảng trắng nhỏ. Hiện tượng này xuất hiện vì bọ trĩ hút những tế bào thực vật từ nhiều loại hoa, quả và cây lâu năm. Khi bệnh hại tiến triển nặng nề thì lá có thể bị biến dạng và cuộn lại. Đồng thời thân cây cũng trở nên lùn và cằn cọc. Khi chích hút nhựa cây sẽ khiến cho lá non, ngọn non bị khô nhựa và quăn queo dẫn đến việc rụng lá suy cây. Bọ trĩ tác động đến mọi giai đoạn phát triển của cây trồng như giai đoạn ra hoa, giai đoạn cây con, giai đoạn phát triển sinh dưỡng.

Đặc điểm sinh thái

Vào những ngày thời tiết mưa lớn chính là điều kiện bất lợi cho bọ trĩ sinh sôi và phát triển. Bọ trĩ sẽ gây hại mạnh đối với những ruộng vườn thiếu nước, khu vườn càng khô thì bọ trĩ lại càng có cơ hội tấn công khiến cho đầu lá lúa bị quăn và chuyển sang màu vàng. Bên cạnh đó, chúng lại khá sợ ánh sáng trực tiếp nên khi hoạt động vào ban ngày thì chúng sẽ tập trung ở mặt dưới lá. Lúc trời mát thì chúng sẽ bò ra. 

Thiên địch

Thiên địch của bọ trĩ có thể kể đến là những loài bắt mồi như các loại bọ rùa, bọ cướp biển, bọ xít,… chúng sẽ ăn và tiêu diệt các loài bù lạch gây hại.

Biện pháp phòng bệnh

Sau đây là các biện pháp để bà con có thể phòng được bọ trĩ gây hại cho lúa.

Chăm sóc vệ sinh sạch sẽ vườn rau màu, loại bỏ những loại cỏ dại mà bọ trĩ có thể ẩn nấp. Đồng thời, bất kỳ mảnh vụn thực vật nào xung quanh vườn cũng nên được loại bỏ để tránh mầm bệnh gây hại.

Để bù lạch không thể gây hại cho rau màu bà con có thể phòng tránh bằng việc dùng những bẫy dính. Việc này sẽ giúp giảm được số lượng bọ trĩ trên vườn rau.

Bà con có thể trồng xung quanh các loại hoa để thu hút côn trùng và những kẻ săn mồi tự nhiên của bọ trĩ như bọ cướp biển, bọ hung và bọ rùa.

Biện pháp xử lý bệnh

– Tiêu diệt bọ trĩ bằng wasabi: Wasabi có vị cay cực mạnh tương tự như mù tạt sẽ giúp trị được bọ trĩ khá hiệu quả. 

– Cách trị bọ trĩ bằng hoa vạn thọ: Đây là loài hoa dễ trồng và thu hút được bọ trĩ. Do đó bà con có thể trồng hoa vạn thọ kết hợp với vườn rau màu bị bọ trĩ gây hại. Khi hoa vạn thọ nở bọ trĩ sẽ tới ăn hoa và bà con chỉ cần ngắt bỏ hoa là có thể tiêu diệt được bọ trĩ gây hại.

– Cách tiêu diệt bọ trĩ tận gốc bằng thuốc lào: Đây là cách khá hữu hữu hiệu, bà con có thể thực hiện chi tiết như sau: 

– Dùng dầu khuynh diệp trị bọ trĩ: Pha dầu khuynh diệp cùn với nước theo tỷ lệ 10 giọt và 1 lít nước và tiến hành phun

– Cách tiêu diệt bọ trĩ bằng chanh: Chanh là một nguyên liệu khá dễ tìm đối với bà con nông dân, pha nước cốt chanh và 2 lít nước phun khi cây đang bệnh

– Cách xử lý bọ trĩ bằng oxy già: Đây là chất có tính sát khuẩn vô cùng tốt, nên sẽ khiến cho trứng bọ trĩ khó có thể phát triển

– Hoặc bà con có thể phun một số loại thuốc có tác dụng tiêu diệt bọ trĩ, bà con có thể tham khảo một số sản phẩm điển hình của Nghi Anh như Báo đốm, Tia sét, Bay rầy, Đục quả, Lửng mật,…

Câu hỏi thường gặp