Cây hồ tiêu là một trong những loại cây trồng có giá trị kinh tế cao. Việt Nam đã tham gia hội nhập vào thị trường xuất khẩu hồ tiêu vào năm 1990. Cây hồ tiêu cũng được phát triển mạnh mẽ trên nhiều quốc gia với nhiều công dụng vô cùng tốt đối với con người. Cây hồ tiêu được trồng chủ yếu để lấy quả và hạt, được chế biến và bảo quản dưới dạng khô, hạt. Nước ta đã và đang gia tăng diện tích trồng hồ tiêu 36.106ha vào năm 2001 lên đến 57.000ha vào năm 2015. Hiện nay diện tích hồ tiêu cả nước ta đang là 79.000ha. Bên cạnh những ưu điểm lớn của cây hồ tiêu vì bên cạnh đó vẫn còn không ít khó khăn đối với bà con khi trồng cây hồ tiêu. Ngoài các vấn đề sâu bệnh thường xuyên xảy ra, hay các vấn đề như cây trồng bị thừa đạm, thừa lân, kali thì một vấn đề cũng cần được đặt nghi vấn là hiện tượng đất axit (pH thấp). Hãy cùng tìm hiểu về tình trạng này.
Giới thiệu bệnh hại
– Đất axit (pH thấp) có tên khoa học là: Axit Soil Conditions. Đất chua hay axit là tình trạng đất trồng bị thay đổi tính chất hóa học, cụ thể chỉ số pH nằm dưới 6.0. Đất chua ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng và sự phát triển ổn định của cây. Độ pH đất quyết định đến sự có mặt của các chất dinh dưỡng mà cây trồng có thể hấp thụ được trong đất. Giá trị pH thấp là yếu tố giới hạn chính đối với sản xuất hồ tiêu.
Đối tượng gây hại
– Hiện tượng đất chua, đất axit là hiện tượng đất có mức pH dưới 6.0, ảnh hưởng lớn tới nhiều loại cây khác nhau như cây dứa, cây hồ tiêu,…
Triệu chứng và dấu hiệu
– Ở những vườn hồ tiêu khai thác lâu năm thường có pH từ 5.0-5.5. Đã có một thí nghiệm từ các chuyên gia cây trồng nhằm xác định độ pH 3.5;4.0;5.0 đối với sự tăng trưởng cây tiêu non, hàm lượng dinh dưỡng trong cây và đặc tính hình thái của bộ rễ. Kết quả cho thấy pH thấp hạn chế trực tiếp đến sự phát triển và chức năng của rễ, các dinh dưỡng khoáng như Mg, K, P, Bo, Mo,…không thể hoà tan vào nước mà bị giữ chặt trong đất khiến cây không thể hấp thu được, làm giảm sự phát triển cây non. Ở mức pH 5.5 cây đạt mức sinh trưởng và phát triển mạnh mẽ nhất, trong khi đó mức tăng trưởng thấp nhất xảy ra ở mức pH 3.5. Như vậy pH thấp làm giảm sự sinh trưởng của cây, khiến cây cằn cỗi, còi cọc, lá vàng từ giữa ra, gân lá đen dần ra phiến lá, quả nhỏ, xấu mã
– Đất chua chiếm xấp xỉ 30% diện tích toàn thế giới và cản trở sản xuất nông nghiệp toàn cầu. Đất chua là trở ngại đang tăng trên những hệ thống đất nông nghiệp vùng nhiệt đới. Ở những vườn hồ tiêu sản xuất lâu năm, độ pH thấp thường cây hồ tiêu sẽ phát triển kém, sâu bệnh hại nghiêm trọng, bị thiếu hụt dinh dưỡng, năng suất và chất lượng kém. Cây khi chịu tác động của độ chua đất sẽ giảm số lượng chồi non. Làm hạn chế đường kính và khối lượng rễ.
Nguyên nhân dẫn đến đất axit (pH thấp)
– Đất chua do mưa nhiều, mất lớp phủ thực vật
+ Mặt đất không được che phủ, khi mưa xuống sẽ làm rửa trôi các chất dinh dưỡng dễ tan như ion kim loại kiềm, và kiềm thổ K+, Mg+,… làm đất chua. Bên cạnh đó trong nước mưa chứa nhiều đạm gốc NH3, gốc đạm này khiến đất phải giải phóng nhiều ion H+ nên pH đất giảm nhanh.
– pH thấp do đất kém thoáng khí
+ Nếu đất trồng kém thoáng khí, các vi sinh vật giải hữu cơ trong điều kiện yếm khí sẽ sinh ra các acid hữu cơ. Các axit này có thể dễ dàng hòa tan Ca, Mg,… trong đất, làm giảm độ kiềm và hóa chua.
– Đất không được trả lại đủ các chất dinh dưỡng bị lấy đi
+ Trong quá trình sinh trưởng và phát triển cây trồng đã lấy đi một lượng lớn các chất kiềm trong đất như K+, Na+,… Tuy nhiên lượng chất kiềm bị mất đi này không được trả lại hoặc trả lại không đủ cho đất. Vì đa phần các tàn dư thực vật sau mùa vụ đều thải đi, mang ra khỏi vườn. Sau thời gian dài như vậy đất sẽ hóa chua.
– Đất chua do sử dụng phân hóa học quá mức
+ Đa phần các loại phân vô cơ tổng hợp đều có pH rất thấp, giao động trong khoảng 3.0-5.0 Cho nên khi được bón thường xuyên sẽ khiến đất thay đổi.
Biện pháp cải tạo đất chua, ổn định pH đất
– Bón vôi
+ Vôi là loại vật chất dùng để nâng độ pH, giảm chua cho đất trồng phổ biến nhất. Một số loại vôi thường được nhà vườn sử dụng như bột đá vôi (CaCO3), vôi nung (CaO), vôi dolomite (CaMg(CO3)2). Tùy thuộc vào độ chua của đất mà bà con nên lựa chọn loại vôi phù hợp. Khuyến cáo bà con nên dùng vôi dolomite, vì bột đá dolomite vừa bổ sung canxi, vừa bổ sung magie cho đất và không gây nóng cho cây.
+ Lưu ý khi bón vôi:
+ Nên bón vôi sau mùa thu hoạch và trước mùa mưa
+ Không nên bón vôi đối với những vùng đất sét nặng, ít chất hữu cơ sẽ làm đất càng chai cứng.
+ Khi bón vôi vào đất sẽ phản ứng hóa học tạo ra CaSO4, là chất thạch cao làm chai cứng đất và rễ.
+ Vôi là chất có khả năng sát khuẩn nên khi bón vôi vào sẽ làm tiêu diệt đi các vi sinh vật có lợi và có hại cho đất.
+ Hầu hết các loại phân bón hóa học đều kỵ vôi, do đó không nên trộn chung phân với vôi bón cùng.
+ Đặc biệt không nên trộn vôi và axit humic với nhau, khi kết hợp chúng sẽ tạo thành humat canxi không tan trong nước, cây không thể hấp thụ.
+ Việc bón vôi nâng pH không có tính ổn định nên qúy bà con cần kết hợp thêm các biện pháp khác.
– Bổ sung hữu cơ
+ Tại sao nên bổ sung hữu cơ cho đất, bởi vì đây chính là biện pháp tar lại chất kiềm đã bị cây trồng lấy đi.
+ Việc bổ sung hữu cơ cho đất sẽ giúp đất tơi xốp, màu mỡ, thoáng khí, giúp giữ nước, sinh dưỡng tốt hơn. cải tạo tình trạng đất chua. Các kim loại kiềm và kiềm thổ sẽ được giữ lại trong đất không bị rửa trôi, pH đất không bị ảnh hưởng.
+ Và nếu bổ sung hữu cơ cho đất sẽ tăng cường được sự hoạt động của vi sinh vật, giúp phân giải các chất dinh dưỡng cho cây trồng hấp thu và bảo vệ cây.
+ Nên bổ sung các loại hữu cơ sau: phân chuồng, phân xanh,… hoặc bằng các vật liệu như bã thực vật, thân chuối, bèo…
– Nuôi dưỡng thảm cỏ che phủ
+ Cần nuôi trồng thảm cỏ để giúp chống rửa trôi, xói mòn đất. Các chất ion kiềm, chất hữu cơ, dinh dưỡng sẽ không bị mất đi. Có lớp che phủ giúp nước mưa thấm xuống lâu hơn. hạn chế bốc thoát hơi nước khi thời tiết đang nóng. Bên cạnh đó lượng mùn hữu cơ từ cắt tỉa cỏ sẽ giúp đất tơi xốp hơn, phì nhiêu, pH ổn định hơn.
+ Bà con nên chọn các loại cỏ lạc dại, xuyến chỉ để làm thảm cỏ.
– Hạn chế việc lạm dụng phân hóa học
+ Việc bón quá nhiều phân hóa học trong thời gian dài với số lượng nhiều sẽ làm đất chua. Do vậy bà con nên lựa chọn phân hữu cơ bón cho đất.
Tuy nhiên bà con cũng có thể tham khảo dòng phân bón lá của Nghi Anh như Humate, là sản phẩm có tác dụng hạ phèn, cải tạo đất rất tốt,…
