Giới thiệu bệnh sâu hại
Sâu cuốn lá lớn hại lúa có tên khoa học là Parnara guttata Bremer et Grey. Chúng thuộc họ Hesperiidae và bộ Lepidoptera. Đây là loại sâu bệnh khá nguy hiểm xuất hiện trên những cánh đồng lúa ở nước ta. Sâu hại khiến cho chất lượng quang hợp của cây lúa bị giảm mạnh, lúa trở nên xơ xác, chậm phát triển, tạo đồng ngắn, đồng bị cuốn cong, gãy rập, nguy hại hơn nữa là không nở hoa, kết hạt. Khi sâu gây hại năng dẫn đến toàn bộ ruộng lúa có thể bị cắn trụi lá, lúa chín kéo dài và ảnh hưởng đến quá trình thu hoạch. Vì thế, nếu bà con không chú ý chăm sóc và phòng trừ sâu hại hiệu quả thì có thể ảnh hưởng đến năng suất và lợi nhuận.
Đặc điểm hình thái
Sau đây là chi tiết về đặc điểm sinh thái của sâu cuốn lá lớn hại lúa. Bà con hãy xem qua để hiểu hơn về các giai đoạn hình thành và đặc điểm nhận diện sớm nhất.
Ngài: Phần thân bao gồm các màu đen và màu vàng kim. Phần đầu và ngực có kích thước to bằng nhau, râu đầu của ngài mọc gần cánh mắt kép với hình gậy. Phần cánh trước đặc trưng với màu nâu tối, ở vị trí gần giữa có tổng cộng 8 chấm trắng kích thước khác nhau và xếp hình vòng cung. Phần cánh sau sẽ có màu nâu đen, đồng thời gần mép ngoài có thêm 4 đốm trắng nằm dọc thành một đường.
Trứng: Có hình dạng bán cầu, phần đỉnh bằng và phần giữa hơi lõm. Khi trứng mới đẻ thì có màu tro, dần dần có màu nâu vàng, bề mặt xuất hiện vân và khi sắp nở thì chuyển thành màu đen tím.
Sâu non: Sâu non khi mới nở có màu xanh lục, phần đầu sẽ lớn hơn phần thân. Khi nở, sâu sẽ ăn vỏ trứng sau đó bò ra đầu, mép lá nhả ra tơ và dệt thành bao để ẩn nấp ở đó. Với sâu có tuổi lớn hơn sẽ tiếp tục dệt tơ ở các lá kế bên, nhằm tạo thành một bao lớn để nằm ở trong và gặm lá lúa.
Nhộng: Có hình dáng kiểu đầu đạn, phần đầu bằng và đít nhọn có màu vàng nhạt. Đến lúc sắp vũ hóa thì nhộng chuyển sang màu đen. Đồng thời phần vòi kéo dài ra khỏi mút cánh cho tới đốt bụng thứ 2. Với những con sâu khi hóa nhộng, chúng sẽ nhả tơ và dệt kén ngay ở phía dưới khóm nằm giữa các thân cây lúa.
Sau đây là vòng đời của sâu cuốn lá lớn từ 32 ngày đến 40 ngày
– Thời gian trứng: 4 ngày.
– Thời gian sâu non: 18 ngày đến 19 ngày.
– Thời gian nhộng: 6 ngày đến 7 ngày.
– Thời gian bướm: 4 ngày đến 5 ngày.
Đối tượng gây hại
Sâu cuốn lá lớn chủ yếu gây hại trên cây lúa. Xuất hiện dày đặc trên những ruộng đồng chứa mầm bệnh và không được chăm sóc kỹ càng.
Triệu chứng gây hại
Triệu chứng gây hại cụ thể của sâu cuốn lá lớn hại lúa như sau: Sâu non bắt đầu ăn khuyết lá, thậm chí là ăn trụi toàn bộ lá lúa, điều này khiến cho khả năng sinh trưởng và phát triển của cây lúa trở nên giảm sút nghiêm trọng. Những cây lúa bị sâu hại thường có kích thước thấp nhỏ, đòng ngắn, nếu trỗ thoát thì thời gian chín của cây lúa sẽ kéo dài hoặc là đòng bị uốn cong. Bên cạnh còn khiến cây có thể bị gãy gập và không nở hoa kết hạt, khiến cây bị giảm năng suất nghiêm trọng.
Đặc điểm sinh thái
Vào buổi sáng, bướm thường đẻ trứng và đẻ rải rác ở vị trí mặt sau lá gần gân chính, trung bình mỗi lá từ 1-6 quả, đối với một bướm cái có thể đẻ tổng cộng lên đến 120 quả trứng. Bướm có thể bay đi kiếm ăn sau thời gian vũ hóa là 20 phút. Sau khi giao phối một ngày hoặc cũng có thể là hai giờ thì bướm sẽ bắt đầu đẻ trứng. Trong một năm thì sâu cuốn lá lớn phát sinh từ khoảng 6 đến 7 lứa. Sâu phát sinh mạnh vào những lúc thời tiết nóng bức và ẩm .
Sâu cuốn lá lớn sẽ thường có dấu hiệu phát sinh và gây hại trong giai đoạn từ khi lúa mới cấy cho tới khi lúa bắt đầu chín. Đối với những năm thời tiết xuất hiện nhiều cơn mưa, khí hậu mát mẻ thì sâu lại càng phát sinh nặng nề hơn. Được biết, sâu cuốn lá lớn là loài xuất hiện và phân bố ở tất cả các vùng trồng lúa trong nước cũng như trên thế giới. Tại Việt Nam, khu vực trung du và miền núi sẽ có những thiệt hại nặng nề hơn so với vùng đồng bằng. Đối với những ruộng có mật độ gieo trồng dày, phức tạp cũng bị sâu hại nặng nề hơn.
Thiên địch
Đối với các loài ký sinh và ăn thịt có thể khống chế và làm giảm số lượng sâu cuốn lá lớn gây hại cho cây lúa. Một số loài ong ký sinh nhỏ sẽ thường nhắm đến mục tiêu là trứng của sâu cuốn lá lớn. Còn đối với những loài ong lớn hơn cũng như những loài ruồi thuộc chi Tachinidae ký sinh ấu trùng của sâu cuốn lá lớn. Những loài ăn thịt có thể kể đến như bọ bắt mồi, nhện giăng mạng (họ Araneidae) sẽ ăn và diệt trừ sâu bướm trưởng thành.
Biện pháp phòng bệnh
Để có thể hạn chế đến mức tối đa tình trạng sâu cuốn lá lớn gây hại cho cây lúa, bà con nên chú ý áp dụng những biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Vì chỉ khi bà con áp dụng thành công các biện pháp phòng trừ thì các loài sâu hại mới không cơ hội để sinh sôi và phát triển. Dưới đây là một số biện pháp phòng bệnh hiệu quả mà bà con có thể tham khảo
Biện pháp canh tác, kỹ thuật:
Bà con nên chú ý việc vệ sinh đồng ruộng sao cho thông thoáng và sạch sẽ. Những loại cỏ dại có trên đồng ruộng cũng cần được làm sạch, loại trừ những cây lúa chết. Việc này sẽ giúp cho đồng ruộng của bà con được sạch bệnh, giảm đến mức có thể việc chứa đựng những mầm bệnh gây hại trên cánh đồng.
Điều chỉnh mật độ cấy phù hợp cũng là một tiêu chí quan trong để cây lúa giảm được nguy cơ bệnh hại. Lúc này cây lúa sẽ có được khoảng cách phù hợp để phát triển, có đầy đủ dinh dưỡng và ánh sáng thiết yếu. Từ đó khiến cho sâu bệnh không còn sinh sôi và phát triển.
Ngoài ra, bà con cũng cần chú ý bón phân cân đối, hợp lý để cây lúa có thể hấp thụ được dưỡng chất một cách đầy đủ nhất. Bên cạnh đó, Bà con cũng nên chú ý bón phân đạm vừa phải để mầm bệnh không có cơ hội xuất hiện và lây lan.
Biện pháp sinh học:
Bảo vệ các thiên địch trên đồng ruộng là cách hữu hiệu để bà con thể phòng trừ và tiêu diệt sâu bệnh.
Biện pháp xử lý bệnh
Việc phát hiện kịp thời và sử dụng các biện pháp trị bệnh sẽ khiến cho sâu hại không có nhiều điều kiện lây lan. Từ đó giúp cây giảm được những nguy hại do sâu bệnh gây ra, góp phần vào việc duy trì ổn định kinh tế cho bà con trong suốt vụ mùa.
Bà con có thể sử dụng cây quét ngang vòm của lá lúa để hất ấu trùng sâu hại xuống nước. Chúng sẽ nhanh chóng bị chết chìm và không còn lây lan gây thiệt hại cho cây lúa.
Biện pháp hóa học: Khi phát hiện bệnh bà con cần dùng các loại thuốc xử lý vào thời điểm cần thiết và thích hợp nhất là khi sâu non được tuổi 1 và tuổi 2. Nếu có điều kiện thì trước khi phun bà con có thể sử dụng cành tre để kéo trên mặt ruộng lúa. Việc này sẽ giúp làm tung tổ của sâu hại, nhờ vậy mà khi phun thuốc sẽ đạt được hiệu quả tốt hơn. Bà con có thể tham khảo một số sản phẩm trừ sâu điển hình của Nghi Anh như Sumo, Chim én, Lửng mật,…
Thuốc trừ sâu 
Câu hỏi thường gặp
Cây lúa bị sâu cuốn lá lớn gây hại có biểu hiện gì?
Thiên địch của chúng là loại nào?
Xử lý bệnh bằng cách nào?
