Sâu cuốn lá nhỏ

Giới thiệu bệnh sâu hại

Sâu cuốn lá nhỏ khi gây hại sẽ khiến cho lúa bị hạt lép, ảnh hưởng rất tiêu cực đến năng suất lúa và kinh tế của bà con nông dân. Sâu cuốn lá nhỏ có tên khoa học là Cnaphalocrocis medinalis, thuộc họ ngài sáng – Pyralidae và thuộc bộ cánh vảy – Lepidoptera.

Sâu cuốn lá nhỏ sẽ nhả tơ, sau đó kết hai mép lá lại theo chiều dọc sao cho thành dạng ống. Điều này có thể giúp cho chúng dễ ẩn náu và gây hại cho lá của lúa. Sâu cuốn lá nhỏ sẽ ăn hết phần thịt có màu xanh của lá và chừa lại lớp biểu bì. Việc này sẽ khiến cho lá lúa mất đi chất diệp lục vốn có. Khiến cho lá không thể quang hợp dẫn đến quá trình sinh trưởng kém. Sâu hại trong thời gian lúa trổ đòng thì sẽ khiến hạt bị lép lửng. Đồng thời, khi sâu tấn công trên diện rộng sẽ khiến đồng ruộng trở nên xơ xác.

Đặc điểm hình thái

Sau đây là đặc điểm hình thái của sâu cuốn lá nhỏ hại lúa mà bà con nên biết để phát hiện kịp thời.

Ngài: Phần mép trước ở cánh trước sâu cuốn lá nhỏ có màu nâu vàng. Đồng thời còn có thêm hai vệt xiên có màu nâu đen từ phần mép cánh chạy dài xuống 2/3 cánh.  

Trứng: Có hình dạng bầu dục và có vân mạng lưới với kích thước rất nhỏ. Trứng xuất hiện từng quả ở vị trí mặt trên và mặt dưới lá lúa. Lúc trứng mới đẻ sẽ có màu hơi đục và khi gần nở thì chuyển thành màu ngà vàng.

Sâu non: Sâu non cuốn lá nhỏ có 5 tuổi, khi mới mở thì có màu trắng trong, phần đầu có màu nâu đen. Khi lớn cơ thể của sâu dần chuyển thành màu xanh lá mạ với màu vàng, phần đầu thì màu nâu sáng.

Nhộng: Có màu vàng nâu đậm, bà con sẽ thường thấy trong những lá bị cuốn.

Vòng đời sâu cuốn lá nhỏ hại lúa từ 28 ngày đến 36 ngày. 

• Thời gian sâu đẻ trứng:  6 ngày đến 7 ngày.
• Sâu non: 14 ngày đến 16 ngày.
• Nhộng: 6 ngày đến 7 ngày.
• Trưởng thành sống: 2 ngày đến 6 ngày.

Đối tượng gây hại

Sâu cuốn lá nhỏ thường gây hại trên cây lúa, mang đến thiệt hại nặng về năng suất của hạt lúa.

Triệu chứng gây hại

Bà con nên biết được chính xác triệu chứng gây hại của sâu cuốn lá nhỏ. Có như vậy bà con mới phân biệt được loại bệnh và phòng trừ được sâu bệnh một cách hiệu quả nhất. Đối với sâu cuốn lá nhỏ hại lúa sẽ có những triệu chứng cụ thể như sau

Ở phần lá lúa bị cuốn, sâu non sẽ ăn biểu bì mặt trên và cũng như diệp lục lá. Sâu ăn dọc theo gân lá lúa và tạo thành những vệt có màu trắng dài. Những vệt này có thể được nối liền với nhau và liên kết thành từng mảng. Việc này khiến cho diện tích quang hợp của lá lúa bị giảm đáng kể, đặc biệt là trên những lá đòng hoặc là lá công năng, khiến cho năng suất cây lúa bị giảm đi rõ rệt.

Đặc điểm sinh thái

Dưới đây là những đặc điểm sinh thái của sâu cuốn lá nhỏ hại lúa. Bà con hãy cùng xem qua để biết được thời gian hoạt động và điều kiện phát triển của chúng.

Ngài trưởng thành sẽ chỉ hoạt động và đẻ trứng vào ban đêm. Vào ban ngày chúng sẽ ẩn nấp, sâu cuốn lá nhỏ hại lúa có xu tính mạnh đối với ánh sáng, đặc điểm là con cái sẽ thường mạnh hơn con đực. Ngài có xu hướng lựa chọn những đồng ruộng lúa xanh tươi tốt để đẻ trứng. Với mỗi con cái có thể đẻ lên đến trên 100 quả trứng và nằm rải rác khắp nơi trên lá lúa. 

Sâu non cuốn lá nhỏ hại lúa có 5 tuổi: 

• Tuổi 1 thì chúng rất linh hoạt và mạnh mẽ, sâu có thể bò khắp trên mặt lá lúa. Bên cạnh đó, chúng còn có thể chui vào phần lá nõn, mặt trong của bẹ lá hoặc là bao lá cũ. 
• Tuổi 2, 3 trở đi thì chúng bắt đầu nhả tơ nhằm để khâu 2 mép lá cuốn thành tổ. Sâu sẽ nằm trong tổ vừa tạo thành để gây hại cho cây lúa. 

Sâu cuốn lá nhỏ hại lúa còn có khả năng di chuyển ra khỏi bao cũ và phá hại những lá mới. Trung bình với mỗi con sâu non có thể phá hại từ 5 đến 9 lá lúa. Thời gian di chuyển của chúng thường là vào buổi chiều, trong khoảng thời gian từ 6 giờ đến 9 giờ tối. Đối với những ngày trời mưa hoặc râm mát, sâu cuốn lá nhỏ hại lúa có thể di chuyển bất cứ thời gian nào trong ngày. Những con sâu non đẩy sức sẽ chuyển màu vàng hồng và chui ra khỏi bao, sau đó chúng bò xuống gốc lúa và bẹ lá. Tiếp theo, chúng sẽ dệt kén mỏng và hoá nhộng, hoặc là chúng cũng có thể hoá nhộng ngay trong bao cũ của sâu.

Thiên địch

Đối với sâu cuốn lá nhỏ gây hại cho cây lúa cũng có khá nhiều các loài thiên địch, từ các loài ong như ong mắt đỏ Trichogramma sp., nhện, chuồn chuồn ăn bướm, bọ cánh cứng ăn ấu trùng,…

Biện pháp phòng bệnh

Các biện pháp phòng bệnh chính là cách tốt nhất để bà con giảm được nguy cơ đối mặt với sâu cuốn lá nhỏ gây hại cho cây lúa. Từ đó, giúp bà con giảm được nỗi lo về bệnh hại ảnh hưởng đến năng suất của cây lúa. Sau đây là các biện pháp phòng bệnh sâu cuốn lá nhỏ hại lúa mà bà con nên quan tâm. 

Biện pháp canh tác

Bà con nên chú ý đến việc làm đất cho ruộng lúa. Làm sạch những khu vực có cỏ dại để đảm bảo ruộng lúa được sạch sẽ và thông thoáng, không chứa các mầm bệnh gây hại. Đồng thời bà con cũng nên điều chỉnh mật độ cấy sao cho phù hợp, việc này sẽ hạn chế được những ấu trùng, trứng có trong cỏ dại và đất. Ngoài ra, bà con nên cân nhắc việc sử dụng phân bón cũng như các chất dinh dưỡng cần thiết cho lúa ngay từ lúc ban đầu. Chú ý bón phân cân đối, hợp lý nhằm để cây lúa có được điều kiện phát triển khỏe mạnh. Bên cạnh đó cũng có thể hạn chế được tối đa thiệt hại do sâu cuốn lá nhỏ gây ra cho cây lúa. 

Biện pháp sinh học

Đây là cách bà con sẽ sử dụng những loài thiên địch của sâu cuốn lá nhỏ hại lúa. Việc này có tác dụng diệt đi sâu hại hiệu quả, một số loài thiên địch của sâu cuốn lá nhỏ có thể kể đến như ong mắt đỏ (Trichogramma spp.), các loại bọ cánh cứng ăn ấu trùng, nhện, chuồn chuồn ăn bướm, các loại nấm, virus,… 

Biện pháp xử lý bệnh

Khi trong ruộng xuất hiện mầm sâu hại thì bà con nên áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp để đạt hiệu quả cao

Bà con hãy sử dụng các loại thuốc trị sâu bệnh thực hiện phun khi sâu còn ở tuổi 1 và 2. Đối với những sâu đã lớn thì cần phá bao lá trước khi phun để mang đến hiệu quả tốt hơn.

Tình trạng phát dục của sâu cuốn lá nhỏ tùy vào sự sinh trưởng, phát triển của từng trà lúa. Trên cánh đồng với nhiều trà lúa cấy ở các thời vụ khác nhau thì trứng sâu cuốn lá nhỏ cũng sẽ nở rộ ở các thời kỳ khác nhau. Những ruộng được cấy trước thì nhanh tốt, ruộng thừa đạm thì lá trở nên xanh đen. Đối với ruộng gần khu dân cư, quốc lộ thì vào trời tối sẽ có nhiều ánh sáng nên lượng ngài cao hơn và trứng sâu gây hại cũng nở sớm hơn.

Bà con hãy phun thuốc khi ngài bớt đi từ 2 ngày đến 3 ngày, chú ý thăm đồng 2 ngày/ lần. Khi lúa bắt đầu xuôi trái, sâu cuốn lá nhỏ sẽ không gây hại nữa mặc dù trước đó mật độ ngài xuất hiện khá dày đặc. Bên cạnh đó, bà con hãy phun trừ sâu cuốn lá nhỏ trên diện tích ruộng có mật độ sâu non đạt ngưỡng phòng trừ. Khoảng từ 50 con/m2 trở lên trong giai đoạn đẻ nhánh, và từ 20 con/m2 trở lên trong giai đoạn làm đòng.

Một số sản phẩm trừ sâu điển hình của Nghi Anh có thể tham khảo như Đục quả

Câu hỏi thường gặp