Sâu đục thân mình hồng cây cà phê

Giới thiệu sâu đục thân mình hồng

Sâu đục thân mình hồng khi tấn công cây trồng rất khó nhận biết và khi có triệu chứng rõ rệt thì khó khắc phục kịp thời. Bài viết dưới đây sẽ chia sẻ rõ hơn về loài sâu này để người nông dân có biện pháp đối phó phù hợp.

Sâu đục thân mình hồng là giai đoạn ấu trùng của một loài bướm có tên khoa học là Zeuzera coffeara. Con trưởng thành có hình dáng con bướm, thường đẻ trứng tập trung thành dải ở chồi non, nụ hoa.

Đây là một trong những loài sâu hại chủ yếu trên cây cà phê. Chúng hoạt động quanh năm và phát triển mạnh ở những khu vực nhiệt độ cao và nhiều ánh sáng. Sâu đục thân này khá phổ biến ở Thái Bình, Cà Mau khi thường xuyên gây hại và làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng và năng suất của cây trồng.

 Chúng có thể lây lan nhanh từ cành này qua cành khác, từ cây này qua cây khác khiến vườn cây bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Đặc điểm hình thái

Trong năm, sâu đục thân mình hồng phát sinh 5-6 đợt, vòng đời: trứng 4-6 ngày, sâu non 21-29 ngày, nhộng 10-11 ngày, trưởng thành 4-6 ngày; mùa đông vòng đời sâu dài hơn. 

 Con trưởng thành là loài bướm trắng có hình dạng giống con cú mèo, trên thân xuất hiện nhiều chấm nhỏ màu xanh biếc, đôi khi có cả màu xanh đen, kích thước thân thường có chiều dài khoảng từ 20 đến 30 mm. Lông của chúng thường có màu đỏ hoặc phủ bằng lớp lông màu trắng. Mỗi con bướm ngài cái có thể đẻ khoảng 70-100 trứng.

Sâu non thường có chiều dài từ 30 đến 50 mm với thân mình có màu hồng. Những chú nhộng con có chiều dài trong khoảng từ 15 đến 34 mm.

Đối tượng gây hại:

Sâu đục thân mình hồng thường gây hại phổ biến nhiều ở cây cà phê chè, cà phê vối. 

Chúng còn phá hại mầm mía, gây hại cho các cây có múi thuộc họ quýt như cam, chanh, quýt, bưởi, cây cảnh như đào, mai… cây công nghiệp như cao su, điều, lộc vừng.

Triệu chứng gây hại:

Khi mới nở, sâu đục thân tập trung và gặm bên trong lá, khi 2-3 tuổi thì phân tán, đục vào ngọn và phá hại điểm sinh trưởng làm ngọn bị héo và chết.

Chúng có thể phá hại từ cây này sang cây khác hoặc cành này sang cành khác, gây ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển của cây, thậm chí gây chết cây. 

Loài sâu này thường gây hại ở cây có tán không cân đối, những vườn không có cây che bóng. Dấu hiệu nhận biết cây bị sâu hại:

– Lá cây bị vàng héo, thêm nhiều chồi mọc trên thân cây.

– Có những đường lằn nổi lên theo vòng trên thân cây, vỏ bị nứt nẻ, có những lỗ đục đường kính 2-3 mm.

– Khi cây bị sâu hại nặng sẽ dễ bị gãy tại nơi bị đục. Sau khi nở, ấu trùng đục vào bên trong cành, đùn phân và mùn gỗ ra ngoài, do cành bị sâu tấn công sẽ gãy hoặc chết khô.

– Khi chẻ dọc thân cây thấy có đường rãnh sâu đục, sẽ phát hiện ra những con sâu non màu trắng ngà, không có chân, toàn thân gồm nhiều đốt.

Đặc điểm sinh thái:

Loài sâu đục thân mình hồng này có thể gây hại quanh năm, trong đó thời điểm bùng phát mạnh nhất thường vào tháng 1 – tháng 2 và những tháng đầu mùa mưa khoảng tháng 4 tháng 5.

Ở giai đoạn sâu non và nhộng loài sâu đục thân mình hồng này đều ẩn nấp trong thân cây chỉ đến khi trưởng thành mới bay ra ngoài và tìm những cây rậm rạp để đẻ trứng. 

Bướm cái của loài này thường hay đẻ trứng vào vỏ cây, đẻ thành ổ. Một con trưởng thành có thể đẻ từ 400 đến 2000 quả trứng. Sau khoảng 14 đến 16 ngày trứng sẽ nở ra sâu non tuy chúng rất nhỏ nhưng lại có khả năng di chuyển linh hoạt và có thể đục được cả những cành tăm hay đốt non của cây cà phê.

Khi sâu lớn hơn vào khoảng 3 tuổi sẽ có khả năng phá hoại cao nhất, có thể đục vào gốc cành của cây cà phê. Chúng thường chủ yếu tấn công vào cành cấp 1 và cấp 2.

Sâu non của loài này thường có 6 giai đoạn lột xác, mỗi lần lột xác sâu sẽ tiếp tục di chuyển chỗ ở và tấn công vào nhiều vị trí hơn. Khi bị sâu non tấn công có thể phát hiện thấy bên ngoài các vết đục đều có vết đùn phân ra ngoài, khiến cây dễ bị gãy ngang, cành cây sẽ bị héo rũ, và khô dần, quả trên cành sẽ bị héo và chín ép trái. 

Thiên địch:

Những loài côn trùng như kiến, ong ký sinh chính là thiên địch của sâu đục thân mình hồng. Chúng ký sinh lên trứng sâu đục thân để giảm tỷ lệ xâm nhiễm; bảo vệ thiên địch, tạo cân bằng sinh học có lợi cho cây.

Biện pháp phòng trừ

Sâu đục thân một khi đã chui vào thân cây cà phê thì các biện pháp trị sâu rất khó có hiệu quả, chính vì vậy cần chú ý đến các biện phòng là chủ yếu, nên áp dụng các biện pháp tổng hợp để trừ sâu hiệu quả nhất.

Biện pháp canh tác:

– Nên sử dụng những cây giống khỏe, đạt tiêu chuẩn, không có mầm mống sâu bệnh. Diệt trừ cây ký chủ, cỏ dại, vệ sinh đồng ruộng sau thu hoạch; sử dụng giống ít mẫn cảm với sâu hại, bón phân cân đối N-P-K.

– Cần chú ý trồng cây che bóng xung quanh vườn để tăng cường độ ánh sáng cho cây. Thường xuyên cắt tỉa cành lá cho cây để tạo cho cây một tán cân đối, cây phát triển tốt có sức kháng sâu bệnh và tạo độ che phủ cho thân cây làm cho sâu bệnh không có nơi đẻ trứng.

– Cần tiến hành cắt bỏ những đoạn cành, thân cây có sâu đục thân hại để tiêu diệt bằng cách đốt hoặc chẻ thân cây ra, thu sâu non để diệt, nhất là đối với vườn cà phê đang bị loài sâu này phá hại.

– Con trưởng thành là những con bướm ngài thường sẽ bị kích thích và thu hút bởi ánh sáng vì vậy có thể dùng bẫy đèn để bắt chúng và tiêu diệt vào đầu mùa mưa là thời điểm chúng thường đang ghép đôi và sinh sản.

– Bên cạnh đó, cần lưu ý bảo vệ các loài thiên địch như ong Apenesia sahyadrica Azevedo & Waichert ký sinh trên giai đoạn sâu non.

Biện pháp xử lý:

– Biện pháp truyền thống:

Sử dụng côn trùng như kiến, ong ký sinh lên trứng sâu đục thân để giảm tỷ lệ xâm nhiễm; bảo vệ thiên địch, tạo cân bằng sinh học có lợi cho cây. Bên cạnh đó, có thể trồng các loại cây thu hút thiên địch của sâu đục thân xung quanh vườn.

– Biện pháp hoá học:

Vào giai đoạn nhộng lột xác thành con trưởng thành nên phun các thuốc trừ sâu có tính nội hấp, thấm sâu thời điểm cuối mùa khô, bởi đây là lúc chúng đẻ trứng và gây hại nhiều nhất. Tương tự các loại sâu đục thân khác, các thuốc thường được sử dụng có hoạt chất như gốc Permethrin,… có hiệu quả tốt tiêu diệt sâu đục thân 

Khi sâu non phát sinh, dùng một trong các loại thuốc trên pha với nước để phun phòng trừ 2-3 lần. Sau khi thu hoạch xong tiến hành dọn vệ sinh vườn kết hợp trộn phân hữu cơ với thuốc trừ sâu dạng hạt bón sát gốc và lấp đất trở lại cho hiệu quả phòng ngừa sâu đục thân trong 4-5 tháng đầu rất tốt. Những tháng tiếp theo cần theo dõi diễn biến phát sinh, phát triển của loài sâu này để phun thuốc kịp thời ngay từ đầu

Bà con hãy tham khảo một số sản phẩm điển hình của Nghi Anh như Thánh sầu, Đại bàng, Đục quả,…

Câu hỏi thường gặp