Giới thiệu sâu bệnh hại
Bệnh sùng trắng là một loại bệnh rất khó để phát hiện ở cây trồng. Gây ra những thiệt hại to lớn cho người nông dân. Bài viết hôm nay sẽ cho chúng ta biết rõ về căn bệnh này.
Sùng trắng có tên khoa học là Phyllophaga spp. Chúng gây hại cho cây qua các giai đoạn trưởng thành. Cắn phá làm cho cây trồng bị chết, mất sức, kém phát triển. Gần đây khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long ghi nhận rất nhiều tình trạng cây trồng bị hao hụt do loài sùng trắng này gây ra. Chúng gây hại cho các loại cây ăn quả, mía,… đặc biệt ghi nhận trên cây sắn (khoai mì).
Sùng trắng khi trưởng thành được gọi là bọ hung. Nói đến bọ hung thì có ba loại: Bọ hung xanh (Anomata), bọ hung đen (Allisson Tum impressicolle), bọ hung nâu (Holotrichia sinensis). Bọ hung được biết thuộc loại bọ cánh cứng. Khi trưởng thành có hai chiếc râu ngắn nhưng cực kì sắc bén. Nên có thể được gọi là hung thần đối với các loài cây.
Đặc điểm hình thái
Chúng ta cùng sơ lược về đặc điểm hình thái của sùng trắng, để có một biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Sau đây là đặc điểm hình thái của sùng trắng:
Vòng đời của sùng trắng gồm có bốn giai đoạn như sau: Trứng, sâu non, nhộng cuối cùng là giai đoạn trưởng thành.
- Giai đoạn trứng có đặc điểm như sau: Trứng màu trắng có dạng hình bầu dục, trứng nằm trong đất. Mất đến hai ba tuần thì trứng sẽ nở. Giai đoạn này sùng trắng chưa gây hại. Trường trong điều kiện thuận lợi sẽ nở từ ngày thứ chín đến ngày thứ mười lăm.
- Giai đoạn sùng trắng là sâu non: Sâu non có đặc điểm nhận dạng là có màu trắng xám đến trắng ngà. Sâu non gây hại cho cây bằng cách cắn phá bộ rễ sâu dưới đất. Sâu non thường được chia ba tuổi. Tuy chỉ mới là giai đoạn sâu non nhưng nó đã có bộ hàm khỏe để cắn phá.
- Giai đoạn sùng trắng là nhộng: Nhộng có màu đậm hơn sâu non, ngã về màu nâu vàng. Chúng nằm tại nơi có lớp đất mát. Thường trong giai đoạn này sẽ mất từ mười lăm đến hai tám ngày.
- Giai đoạn cuối, trưởng thành: Trong giai đoạn này sùng trắng đã có bộ dạng cứng rắn, có màu nâu đậm chuyển đến màu đen. Đặc điểm là ban ngày trốn sâu vào đất hoặc lá cây, thức ăn là các lá cây. Ban đêm ra
Đối tượng gây hại
Đối tượng gây hại của sùng trắng là những loại cây có rễ ăn sâu vào đất như khoai lang, khoai mì, mía, cây lâm nghiệp,… Đối với những loại cây có rễ sâu thì sùng đất sẽ cắn phá rễ. Những loại cây cứng lấy gỗ như cây lâm nghiệp thì chúng sẽ đục phá thân cây.
Triệu chứng gây hại
Triệu chứng gây hại của sùng trắng được chia làm hai phần theo giai đoạn khác nhau trong quá trình chúng trưởng thành như sau:
- Trong hình dạng là sâu non, chúng sống trong lồng đất. Sâu non cắn phá rễ cây. Làm cho cây kém phát triển, rễ yếu, gây bệnh cho cây, thậm chí là làm cây bị chết do đứt rễ thiếu chất dinh dưỡng cho cây.
- Khi là ấu trùng và trưởng thành sùng trắng cắn phá bên trong thân cây. Trường hợp trong thời kỳ gây bệnh này rất khó phát hiện cho đến khi cây bị vàng lá, chết đi thì người nông dân mới phát hiện được.
- Không chỉ cắn phá, đôi khi sùng trắng còn là vật trung gian gián tiếp lây bệnh cho cây từ các loại virus hại cây. Trường hợp này được ghi nhận ở những vườn ít dọn sạch đất cho cây trồng, tạo môi trường có nhiều virus gây bệnh cho cây.
Đặc điểm sinh thái
Sùng trắng được phát hiện gây hại cho cây bắt đầu từ tháng tư đến tháng mười một hàng năm. Nhưng thời gian sùng trắng gây hại nặng nhất được ghi nhận là tháng sáu đến tháng tám. Môi trường sống của sùng trắng thường là nơi có đất tơi xốp, nơi trồng cây hoa màu như khoai lang, khoai mì, khoai mỡ…
Thiên địch
Do loài sùng trắng trong giai đoạn là sâu chúng ở dưới mặt đất. Chúng ta phải hạn chế tác động vì ảnh hưởng đến rễ cây. Và khi chúng trưởng thành lên mặt đất thì đã có một bộ giáp cứng bảo vệ. Nên không thể sử dụng các loài chim, nhện, ong,… để xử lý. Cách tốt nhất đối phó với loài này là phòng cách nó gây bệnh, xử lý nó bằng phương pháp truyền thống và thuốc hóa học.
Biện pháp phòng bệnh
Sùng trắng không có loài thiên địch để tiêu diệt nó mà chúng ta cần có biện pháp phòng ngừa thật tốt. Để hạn chế tối ra môi trường phát triển của sùng trắng.
- Khi làm đất bắt đầu cho vụ mùa mới chúng ta phải vệ sinh đất thật kỹ. Bằng cách cày sâu, dọn sạch các loại cỏ trên đất.
- Định kỳ từ hai tháng vun đất cho cây. Làm cho ấu trùng không có môi trường phát triển.
- Phân chuồng (phân trâu bò) tươi chưa qua xử lý, tuyệt đối không được sử dụng. Vì nó sẽ tạo môi trường tốt cho sùng trắng, thu hút chúng đến nhiều hơn.
- Nông dân có thể chọn cách trồng khoai lang vào ruộng. Để thu hút loài sùng trắng đến khoai lang, hạn chế ảnh hưởng đến những loại cây khác trong vườn.
Biện pháp xử lý
Để xử lý sùng trắng chúng ta có hai biện một. Một là biện pháp truyền thống bảo vệ môi trường một cách triệt để. Hai là dùng thuốc hóa học, ngăn chặn sùng một cách tuyệt đối. Nhưng có hậu quả là sẽ ảnh hưởng đến loài thực phẩm đang trồng, gây hại cho môi trường. Chúng ta cần cân đo đong đếm thật kỹ trước khi thực hiện.
Kinh nghiệm truyền thống
không gây hại đến môi trường và cây trồng Khi giải quyết loài sùng trắng theo kinh nghiệm truyền thống sẽ hạn chế ảnh hưởng xấu đến môi trường một cách tối đa. Các biện pháp truyền thống đó là:
– Diệt sùng trắng bằng cách bẫy mồi với phân hữu cơ (phân trâu, phân bò). Bởi vì sùng trắng nằm sâu trong đất, chúng ta không thể tác động đến nó bằng bắt bới vì sẽ làm ảnh hưởng rất lớn đến rễ cây. Điểm yếu của sùng trắng là rất nhạy với phân trâu bò nên chúng ta có thể dùng phân trâu bò để dẫn dụ nó ra. Biện pháp này được thực hiện bằng cách bỏ đất trộn với phân trâu bò đặt vào dĩa. Để mặt dĩa ngang bằng với mặt đất. Việc còn lại là đợi sùng trắng bò vào và tiêu diệt nó.
– Diệt trùng bằng thực vật – cây dã quỳ: Sùng trắng có một đặc điểm là rất sợ mùi hương của cây dã quỳ. Chỉ cần dùng cây dã quỳ chúng sẽ rời khỏi đất trồng của bà con. Thực hiện bằng cách: Đối với vùng đất nhỏ chúng ta có thể trộn cây dã quỳ cùng với đất trồng hoặc đào một ít đất lên bỏ dã quỳ xuống. Đối với những nơi trồng cây với diện tích lớn thì có thể trồng thật nhiều cây dã quỳ xung quanh.
Biện pháp hóa học
Ngoài biện pháp diệt sùng trắng bằng những phương pháp thủ công chúng ta có thể sử dụng thuốc hóa học. Tuy nhiên thuốc hóa học sẽ ảnh hưởng đến thực phẩm cho người tiêu dùng. Vì thế khi sử dụng thuốc hóa học cần có liều lượng vừa phải, tuyệt đối không làm dụng.
Sùng trắng cũng là một loại sâu đục thân vì vậy bà con có thể sử dụng các loại thuốc trừ sâu phù hợp để tiêu diệt chúng. Bà con hãy tham khảo sản phẩm điển hình của Nghi Anh như Đục quả,…
