Thiếu sắt ở hồ tiêu

Giới thiệu bệnh hại

Sắt là một trong 16 nguyên tố vi lượng quan trọng đối với cây trồng. Theo nghiên cứu khoa học của Đại học Florida (Mỹ), hầu hết các cây đều cần một lượng nhỏ sắt trong quá trình sinh trưởng, ước tính 1 ha cây trồng cần khoảng 600g sắt trong một năm. Cây hấp thụ sắt để tạo ra chất diệp lục, hỗ trợ quang hợp, cố định đạm, vận chuyển oxy và duy trì hoạt động của các loại enzyme. Nếu không có sắt, cây trồng dễ rơi vào trạng thái nhiễm clo, khiến cây trở nên ốm yếu, lá vàng vọt, đỉnh lá bị cháy xém.

Cây thiếu sắt sẽ bị vàng lá do thiếu diệp lục, gân lá vẫn còn xanh và không có đốm. Nếu thiếu sắt trầm trọng, toàn bộ thịt và gân lá đều chuyển sang vàng và cuối cùng thành màu trắng nhợt. Hiện tượng thiếu sắt xảy ra ở các cành và lá non trước, sau đó mới chuyển dần sang các lá già hơn.

Thiếu sắt thường gặp ở đất có độ pH cao do bón nhiều vôi, khô hạn, lạm dụng phân lân, mất cân đối dinh dưỡng, đất chứa nhiều khí CO2 và những khu vực có nhiệt độ thấp.

Đối tượng gây hại

Tình trạng có thể xuất hiện ở tất cả các nhóm cây trồng khi lượng nguyên tố sắt cần thiết bị thiếu hụt. Tuy nhiên biểu hiện rõ rệt nhất thể hiện trên cây hồ tiêu

Dấu hiệu của bệnh hại

Thiếu sắt dẫn đến cây bị vàng lá, chậm phát triển. Các lá non sẽ bị ảnh hưởng trước tiên, phần thịt lá chuyển sang vàng, gân lá, đỉnh và mép lá vẫn giữ được màu xanh một thời gian rồi mới úa dần. Nếu bị nặng sẽ làm lá bị mất màu hoàn toàn, lá bị hoại tử, cây không thể ra hoa và tạo trái.

Nguyên nhân phát sinh bệnh hại

Hồ tiêu thiếu sắt là do độ pH trong môi trường đất quá cao, đất chứa nhiều kẽm và mangan ngăn cản cây hấp thụ sắt, nhiệt độ vùng rễ thấp, hệ thống rễ bị tổn thương hoặc môi trường đất hiếm khí.

Điều kiện phát triển bệnh hại

Hàm lượng sắt trong đất khá cao, thường chiếm khoảng 10% và tồn tại dưới dạng các hợp chất oxit, hidroxit, photphat và silicat. Cây thiếu sắt không phải do đất không đủ sắt mà vì môi trường không thích hợp để cây hấp thụ sắt.

Môi trường đất kiềm và chứa nhiều canxi sẽ ngăn cản cây dung nạp sắt. Đất kiềm chứa –OH, chúng liên kết chặt với ion sắt làm cho cây khó sử dụng sắt có trong đất. Mặt khác, đây là môi trường gây ức chế lợi khuẩn phân giải chất hữu cơ phát triển, làm chậm quá trình chuyển hoá các ion khoáng từ xác động vật, trong đó có các ion sắt.

Sử dụng phân bón không cân đối là một trong những nguyên nhân chủ quan dẫn đến tình trạng thiếu sắt ở cây trồng. Bón cho đất quá nhiều phân vô cơ sẽ khiến đất bị cứng và thoái hoá; làm cho cây lười phát triển bộ rễ, gây mất cân bằng sinh thái và tiêu diệt một số vi sinh vật có lợi trong đất. Ngoài ra, nếu bón quá nhiều phân lân, cây sẽ hấp thu photpho thay vì sắt.

Bộ rễ kém phát triển hoặc đã bị thối. Nguyên nhân của tình trạng này là do rễ bị ngâm trong nước lâu ngày, rễ bị tuyến trùng gây tổn thương, môi trường đất chứa nhiều sét khiến rễ chậm phát triển, sử dụng ít phân hữu cơ khiến rễ lười phát triển, đất hiếm khí làm thối rễ,…

Mức độ ảnh hưởng

Thiếu sắt khiến hồ tiêu không có đủ diệp lục để quang hợp, lá vàng trắng và lần lượt rụng, cây không ra hoa và tạo trái, cây ốm yếu vì quá trình tổng hợp các chất dinh dưỡng gặp khó khăn. Nếu không cung cấp sắt kịp thời, lá hồ tiêu sẽ mất màu hoàn toàn và bị hoại tử khiến cây không đủ dưỡng chất và dần dần chết.

Biện pháp phòng bệnh

Biện pháp sinh học

Tăng cường chức năng cho rễ bằng chế phẩm sinh học kích rễ Seasol. Đây là chế phẩm sinh học được chiết xuất từ tảo bẹ nâu hoàn toàn an toàn với môi trường. Bên cạnh tác dụng kích thích rễ tăng trưởng, chế phẩm còn có khả năng giải độc đất nếu sử dụng phân bón hoá học quá liều, nâng cao chất lượng nông sản, giúp cây tăng sức chịu hạn và chịu nóng. Cách dùng: Pha 40ml chế phẩm cùng với 20 lít nước, định kỳ tưới đều quanh gốc hồ tiêu vào thời kì ra hoa và sau thu hoạch.

Dự tính qua điều tra phân tích các yếu tố tác động

Sử dụng vôi bột để cải tạo đất một cách hợp lý. Mặc dù bón vôi bột có tác dụng bổ sung thêm khoáng chất, rửa mặn, khử chua, diệt những vi sinh vật gây hại cho rễ cây như tuyến trùng, nấm mốc hay vi khuẩn. Tuy nhiên, môi trường chứa quá nhiều canxi sẽ làm cây khó hấp thụ sắt.

Trước khi trồng, cuốc lật đất và phơi nắng từ 2 – 3 ngày, sau đó trộn đều vôi bột với đất, 1ha đất cần khoảng 200kg. Các năm tiếp theo căn cứ vào độ pH của đất để dùng vôi. Nếu đất chua hãy dùng 50kg/ha, cứ 2 năm bón 1 lần. Nếu đất trồng hồ tiêu là đất kiềm thì nên dừng việc bón vôi.

Trồng tiêu với mật độ hợp lý giúp cây có đủ không gian và ánh sáng để sinh trưởng. Khoảng cách thông thường là 2.5×2.5, mật độ 1.200 – 1500 nọc/ha, phần gốc tiêu phải nổi cao để không bị ngập úng vào mùa mưa. Tạo đường đi trong vườn tiêu cách gốc tối thiểu 50cm để phần đất quanh gốc không bị nén chặt lại khiến rễ không phát triển được.

Tạo hệ thống rãnh thoát nước dựa theo địa hình. Đối với những vườn có độ dốc cao, nên tạo rãnh có độ nghiêng vừa phải để chống xói mòn, rửa trôi lớp đất màu. Khu vực đất bằng phẳng cần tạo rãnh hạ thấp so với mực nước ngầm để đảm bảo lớp đất mặt luôn thoáng khí. Đầu mùa mưa nên nạo vét kênh mương để đảm bảo vườn không bị đọng nước.

Biện pháp canh tác

Luôn giữ cho đất quanh gốc được ẩm ướt. Chỉ nên tưới nhẹ xung quanh gốc, có thể áp dụng các biện pháp tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa để tiết kiệm nước cũng như giữ cho cây luôn đủ ẩm. Nên tưới nhiều lần trong ngày để cây không bị sốc nhiệt, sốc nước. Vào mùa khô, dùng rơm rạ, xơ dừa để phủ gốc hạn chế nước bốc hơi.

Sử dụng phân bón hợp lý, ưu tiên sử dụng phân hữu cơ và phân bón lá, các loại phân vô cơ chỉ nên dùng sau khi thu hoạch. Lượng phân bón sử dụng phụ thuộc vào tình trạng của đất, thông thường mỗi gốc hồ tiêu cần 15 – 20kg phân hữu cơ; 0.2 – 0.3kg NPK Hà Lan 17-7-17. Khi bón phân cần xới nhẹ, tạo rãnh sâu cỡ 5 – 7cm, cách gốc 30 – 40cm, rải phân xuống rãnh và lấp kín. Không được bón trực tiếp vào gốc ngoại trừ những loại phân chuyên kích thích rễ hoặc xử lý nấm bệnh

Tăng cường bảo vệ bộ rễ khỏi các tác nhân gây hại. Biện pháp đơn giản nhất là ủ nấm đối kháng với các loại phân hữu cơ (phần chuồng, phân xanh, phân trùn quế) trước khi bón cho cây. Loại nấm này có tác dụng ức chế quá trình sinh sản của các vi sinh vật gây hại có trong đất như tuyến trùng, nấm mốc,… Bà con hạn chế đi lại trong vườn tiêu khi đất còn ướt vì việc này sẽ khiến làm đất cứng, bộ rễ khó phát triển, ảnh hưởng đến quá trình cây hấp thu dinh dưỡng.

Thường xuyên xới xáo và làm cỏ để đất được thoáng khí và tơi xốp. Việc này giúp cây phát triển hệ rễ và dễ dàng hấp thu sắt có trong đất.

Biện pháp xử lý bệnh

Ngay sau khi bà con đã xác định hồ tiêu bị thiếu sắt, hãy tăng lượng sắt cho cây bằng cách sử dụng sắt Chelate. Đây là hợp chất ổn định có dạng bột mịn tan nhanh trong nước, giúp cây dễ dàng hấp thu. Có phổ pH rộng nên có thể sử dụng ở mọi điều kiện đất. Hướng dẫn sử dụng: Hoà 15g với 200 lít nước, phun trực tiếp qua lá, phun nhắc lại sau 7 ngày.

Câu hỏi thường gặp