Tuyến trùng nốt sưng trên cây cà chua

Giới thiệu bệnh hại

Bệnh tuyến trùng nốt sưng trên cây cà chua do tuyến trùng Meloidogyne incognita gây ra. Bệnh xảy ra quanh năm tại các vùng có khí hậu cận nhiệt và nhiệt đới.

Tuyến trùng đã nằm sẵn trong những mô tế bào của cây hay tồn tại trong đất. Khi đã xâm nhập thành công vào cây, chúng bắt đầu bơm độc tố vào rễ cây, khiến rễ bị nghẽn mạch, một số chỗ trên rễ bị phình to. Cây bị cằn cỗi, lùn đi thấy rõ và lá xoắn lại, dần chuyển thành màu vàng.

Đối tượng gây hại

Bệnh gây hại trên nhiều loại cây trồng, chủ yếu là trên các loại rau màu như cà chua, cà rốt, xà lách, hành tây, dưa chuột,…

Dấu hiệu của bệnh hại

Tuyến trùng Meloidogyne incognita chỉ tấn công phần rễ của cây. Chùm rễ bị tuyến trùng tấn công nổi lên những nốt sưng phồng to bằng hạt đậu xanh, chúng nối tiếp nhau tạo thành một chuỗi hoặc là những nốt riêng biệt. Ban đầu, những nốt sưng có màu trắng, sau đó to hơn và chuyển thành màu nâu, cuối cùng là bị nát ra, rễ cũng chuyển màu đen và bắt đầu có mùi hôi. Khi cây bị bệnh tuyến trùng nốt sưng, cây còi cọc không lớn được, vàng lá và chết.

Nguyên nhân phát sinh bệnh hại

Bệnh do tuyến trùng Meloidogyne incognita gây ra. Chúng là một loại giun tròn có kích cỡ siêu nhỏ, khó có thể nhìn thấy bằng mắt thường. Tuyến trùng cái đẻ trứng vào trong đất hoặc ngay bên trong những mô thực vật (hạt giống, rễ cây), mỗi lần đẻ khoảng 1000 trứng. Sau khi trứng nở, tuyến trùng có thể tồn tại trong đất từ 1- 2 năm. Khi gặp điều kiện thích hợp, tuyến trùng sẽ chui vào phần đỉnh của rễ non và làm tổ trong rễ cây. Chúng sẽ sử dụng kim chích để hút các chất dinh dưỡng, đồng thời tiết ra các enzyme có thể phân huỷ mô của rễ. Quá trình này khiến rễ cây hình thành các nốt sưng, rễ bị tắc mạch không thể vận chuyển nước và chất dinh dưỡng đi nuôi cây. Từ đó, cây bị suy dinh dưỡng, héo úa, rụng lá và chết sớm.

Điều kiện phát triển bệnh hại

Tuyến trùng gây bệnh nốt sưng trên cây cà chua sinh trưởng phụ thuộc nhiều vào độ ẩm của đất trồng, kết cấu và độ chua của đất. Độ ẩm đất đạt 40% là môi trường lý tưởng để tuyến trùng nốt sưng phát triển. Chúng hoàn toàn có thể sống trong nước trong khoảng thời gian ngắn nhưng không thể tồn tại trong đất khô. Những mảnh đất chứa nhiều sét, thoát nước kém, đất chua thì mật độ tuyến trùng cao hơn hẳn so với những mảnh đất khác. Cây trồng với mật độ quá dày, bộ rễ đan vào nhau tạo điều kiện cho tuyến trùng dễ lây lan.

Mức độ ảnh hưởng

Tuyến trùng tấn công trực tiếp vào bộ rễ của cà chua ngăn cho cây không thể tiếp tục hấp thụ nước và các chất dinh dưỡng. Cây bị tấn công nặng nề sẽ úa vàng, không thể ra hoa đậu quả. Không những hại rễ mà tuyến trùng còn mở đường cho một số loại nấm và vi khuẩn có cơ hội tấn công cây. Hơn nữa, bệnh gây hại ở trong đất nên rất khó phát hiện, tốc độ lây lan lại nhanh. Do đó thiệt hại về năng suất có thể lên đến 70%.

Bệnh pháp phòng bệnh

Biện pháp giống

Tuyến trùng có thể nằm trong cây và hạt giống vì vậy bà con không được lấy giống từ các mảnh vườn đã bị nhiễm bệnh trước đó. Để đảm bảo giống hoàn toàn sạch bệnh, bà con hãy xử lý giống bằng cách như sau: hoà tan 10ml thuốc đặc trị tuyến trùng Brightin 4.0EC với 10 lít nước, ngâm hạt giống, rễ cây con trong khoảng 5 – 10 phút sau đó vớt ra để ráo rồi đem gieo trồng. Nếu là cây con đang ở trong bầu, phun trực tiếp dung dịch đã pha lên bầu cây.

Biện pháp sinh học

Tưới định kỳ chế phẩm sinh học EM HLC vào đất để phòng bệnh tuyến trùng nốt sưng. Thuốc có chứa hoạt chất kháng tuyến trùng từ cây ruốc cá và cây neem, có tác dụng tiêu diệt cả trứng và tuyến trùng trưởng thành. Cách dùng: hoà tan 500ml chế phẩm vào 200 – 300 lít nước, tưới đẫm quanh gốc cây.

Dự tính qua điều tra phân tích các yếu tố tác động

Trứng của tuyến trùng có thể sống trong đất từ 1 – 2 năm, do đó bà con cần luân canh cây trồng chính để giảm tối đa thiệt hại do tuyến trùng gây ra. Một số loại cây trồng ít mẫn cảm với tuyến trùng như lúa, ngô, đậu,…

Xử lý đất trước khi trồng:

–      Xới kĩ đất, sau đó phơi nóng đất dưới ánh nắng mặt trời từ 2 – 3 tuần để tiêu diệt tuyến trùng.

–        Bón vôi cho đất để giảm độ chua, lượng bón từ 20 – 25kg/sào.

Để lại một khoảng cỏ ở trong vườn để thu hút tuyến trùng, giảm bớt áp lực tấn công cho các cây trồng. Nếu cỏ cao thì cắt bớt ngọn cỏ vùi vào đất để giữ ẩm và tạo độ tơi xốp cho đất. Tùy từng địa phương sẽ có những loại cỏ mang tính bản địa, chúng đã hoàn toàn thích nghi với môi trường, có thể tiết ra những hoạt chất có tác dụng tiêu diệt các loại nấm bệnh, mang trong mình những vi sinh vật có lợi. Cỏ dại là một nhân tố quan trọng cân bằng độ pH có trong đất, chuyển hoá chất dinh dưỡng để cây trồng dễ dàng hấp thu,…Dĩ nhiên, bà con không thể để cỏ dại quá rậm rạp lấn át cây trồng.

Trồng xen kẽ một số loại cây trồng có tác dụng xua đuổi tuyến trùng như cúc vạn thọ, cỏ Stylo, dây thuốc cá,…

Bón chất hữu cơ (phân trộn hoặc phân chuồng hoai mục) vào đất cũng có tác dụng làm giảm quần thể tuyến trùng. Sự phân huỷ của các chất hữu cơ sẽ sản sinh ra các chất acid hữu cơ, nồng độ acid hữu cơ trong đất đủ lớn có thể tiêu diệt một số loại tuyến trùng. Phần chuồng nên ủ cùng với nấm đối kháng Trichoderma Bacillus để đạt hiệu quả cao nhất.

Biện pháp canh tác

Mật độ cây trồng hợp lý: Khoảng cách tối thiểu giữa các hàng là 80cm, giữa các cây là 60cm tuỳ loại giống. Với khoảng cách như này, cây sẽ có đủ không gian để sinh trưởng, tán cây không quá rậm rạp đủ nhận ánh sáng, rễ cây giữ khoảng cách nhất định để không đan vào nhau tạo điều kiện cho tuyến trùng truyền bệnh.

Biện pháp xử lý bệnh

Nếu nhận thấy cây cà chua còi cọc, chậm lớn lá vàng, hãy nhổ lên để kiểm tra. Khi đã xác định rõ tuyến trùng hại cây, bà con nhanh chóng nhổ bỏ và tiêu huỷ toàn bộ cây. Sau đó, sử dụng các loại thuốc hoá học để tiêu diệt tuyến trùng và hạn chế lây lan sang các cây khoẻ mạnh. Bà con hãy tham khảo sản phẩm của Nghi Anh như Chim én,…

Câu hỏi thường gặp