Chè xanh là một trong những đặc sản vùng miền của Việt Nam. Từ xa xưa cây chè đã được ông cha ta dùng để pha nước uống, dùng để làm những bài thuốc chữa bệnh vô cùng hiệu quả. Hiện nay chè được áp dụng nhiều công nghệ cải tiến hơn để có thể đóng gói bảo quản nhưng vẫn giữ được nét đặc trưng, nguyên chất lâu nhất. Cây chè được phân bố rộng rãi khắp cả nước với rất nhiều công dụng nên được nhiều người tin dùng và lựa chọn. Chè là loại cây khá dễ trồng, dễ chăm sóc, nhưng bên cạnh đó vẫn còn có một số vấn đề phát sinh trong quá trình trồng trọt. Một loại bệnh gây cản trở quá trình phát triển cũng như chất lượng của cây là bệnh chấm xám, đốm xám trên cây chè.
Giới thiệu bệnh hại
– Bệnh có tên khoa học là Pestalozzia theae sawada. Loài nấm này thuộc họ nấm đĩa cành Melanconiaceae, bộ nấm đĩa cành Melanconiales, lớp nấm Coelomycetes, ngành phụ nấm bất toàn Deuteromycotina. Nấm bệnh thường xuất hiện quanh năm trên các nương chè. Bệnh xảy ra ảnh hưởng không nhỏ tới năng suất cây chè, dấu hiệu thường khá khó nhận biết nếu không phát hiện sớm và biết cách điều trị thì sẽ ảnh hưởng rất lớn tới kinh tế của bà con trồng chè.
Đối tượng gây hại
– Bệnh đốm xám, chấm xám là một loại bệnh xuất hiện thường xuyên thường phổ biến nhiều nhất trên cây chè, cây cà chua, cây hoa hồng,…Các loại cây này thường trồng ở những nơi có khí hậu mưa nhiều, độ ẩm cao nên rất dễ bị nấm bệnh gây hại.
Triệu chứng và dấu hiệu bệnh hại
– Bệnh khi mới bắt đầu sẽ chưa có dấu hiệu nhận biết rõ ràng, khá khó để thấy được biểu hiện của cây bị bệnh nhưng sau đó bệnh sẽ tiến triển đi từ mép lá đến giữa lá. Ban đầu sẽ xuất hiện những đốm xám, nhỏ và có màu nâu nhạt.
– Dần sau khi bệnh phát triển mạnh lên thì sẽ xuất hiện những chấm tròn to, những ô van, hình bán nguyệt, hay có thể không có hình dạng nhất định, mép vết bệnh có hình gợn sóng nâu.
– Ở trên vết bệnh sẽ có những đường gân đen, những chấm đen nhỏ. Bề mặt vết bệnh xuất hiện những đốm màu xám tro. Các vết bệnh sẽ làm lá chè có dấu hiệu khô, xơ xác.
– Khi vết bệnh lây lan rộng đến khoảng ½ lá thì lá cây sẽ bị rụng.
– Bộ phận quan trọng nhất, cần thiết nhất của cây chè là lá cây và ngọn lá. Nếu bệnh hình thành gây hại ở vùng lá sẽ làm cho năng suất cả cây chè giảm trầm trọng.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
– Bệnh đốm xám, chấm xám hại cây chè do nấm Pestalozzia theae sawada gây ra. Loài nấm này thường lưu tồn trong các cây của vườn cũ đã bị bệnh, hay dưới đất. Nguyên nhân khiến bệnh xuất hiện quanh năm là do cây chè thường trồng theo luống lớn, hoặc theo đồi với diện tích lớn, nên khi bị bệnh nếu không xử lý tốt cây bệnh đó sẽ lây lan nhanh chóng sang những cây chè bên canh, và nó sẽ tiếp nối nhau gây hại toàn bộ vườn chè.
Điều kiện phát triển bệnh hại
– Nấm bệnh đốm xám thường xuất hiện chủ yếu vào mùa mưa ẩm, với phạm vi nhiệt độ không khí từ khoảng 25-28 độ C, thường vào khoảng thời gian từ tháng 7 cho đến tháng 10 hàng năm.
– Bệnh đặc biệt phát triển mạnh mẽ vào tháng 8 và tháng 9 trên hai loại giống với nguy cơ nhiễm bệnh cao là TRI777 và 1A.
– Ở các vùng trồng nhiều chè như miền trung, Tây Nguyên,… thường có khí hậu nóng ẩm, mưa bão nhiều nên rất dễ dàng phát sinh ra bệnh. Mặc dù các vùng đất ở những khu vực này là đất đỏ bazan, đất phù hợp cho việc trồng chè nhưng khí hậu và độ ẩm lại khiến cây chè thường xuyên bị bệnh đốm xám.
Mức độ ảnh hưởng
– Bệnh đốm xám, chấm xám trên cây chè là một loại bệnh khó phát hiện nên nếu không nhận biết sớm thì sẽ để lại hậu quả vô cùng lớn, gây ảnh hưởng lớn tới quá trình sản xuất cũng như năng suất của cây chè.
– Bệnh ban đầu sẽ xuất hiện ở mức nhẹ nhưng do dấu hiệu nhận biết khó nên bệnh sẽ tồn tại trong cơ thể cây khá lâu, đến khi có dấu hiệu cơ bản thì cây đã ở mức độ khá nặng.
– Bệnh sẽ lây lan rộng dần và làm lá cây rụng. Nếu như không xử lý kịp thời thì bệnh sẽ lan nhanh ra các cây lân cận và cả khu vườn khiến cả vườn chè bị bệnh, lúc này rất khó xử lý
-Sẽ gây thiệt hại lớn tới chất lượng cây chè, không đạt năng suất, kinh tế bà con cũng bị thất thu rất nhiều.
Biện pháp phòng ngừa bệnh hại
– Đầu tiên nên sử dụng phương pháp điều tra để tính được tỉ lệ lá bị bệnh bằng biện pháp 5 điểm chéo góc, mỗi điểm ngắt 10-20 lá bánh tẻ để tính tỷ lệ lá nhiễm bệnh.
– Sử dụng các biện pháp, các kỹ thuật canh tác chăm sóc nương chè cho cây sinh trưởng, phát triển khỏe mạnh sẽ giảm đi được phần lớn sự xâm nhiễm gây hại của bệnh đốm xám, chấm xám.
– Cần thường xuyên thăm vườn, để có thể nhanh chóng phát hiện ra bệnh hại trên cây.
– Vệ sinh vườn chè như diệt cỏ dại, những lá chè rụng, những cây chè bị bệnh nên ngắt bỏ đi hoặc tiêu hủy để tránh lây lan. Đặc biệt sau khi đốn chè hàng năm thì cần cày vùi lá, cành chè vào trong đất.
– Mật độ trồng cây phải ở mức hợp lý, thường xuyên vệ sinh, làm sạch cỏ vườn, tỉa cành để đảm bảo khu vườn luôn sạch và thoáng. Đảm bảo cho cả vườn cây đủ tiếp cận và quang hợp tốt.
– Bón phân hợp lý theo quy định trên bao bì, chú ý về thời gian quy định đối với các loại phân, thuốc để tránh tác dụng ngược.
– Phun phòng định kỳ bằng chế phẩm sinh học
Biện pháp xử lý bệnh đốm xám, chấm xám cây chè
– Sau khi bà con thực hiện biện pháp điều tra 5 điểm với 10-20 lá xong, nếu xác định được những lá và cây bị bệnh thì cần khoanh vùng những lá cây bệnh đó. Bà con sẽ tiến hành tính tỷ lệ bệnh. Tiếp theo bà con cần cho cắt tỉa tất cả các lá bị bệnh, mang đi xử lý ngay lập tức để tránh lây lan sang nhiều cây khác.
– Sử dụng các biện pháp chăm sóc cây chè của các nhà vườn thông thường như vệ sinh lại khu vườn, tỉa cành hợp lý, ép xanh, sau khi đốn chè thì vùi lá vào trong đất để tạo thành phân hữu cơ tự nhiên cho đất, đảm bảo cho cây chè phát triển tự nhiên.
– Tiếp theo bà con có thể tham khảo sử dụng thêm một số sản phẩm có tác dụng trừ bệnh của Nghi Anh như Kibul, Nazosi, Sunfur,…để ngăn chặn sự phát triển của bệnh
Thuốc trừ bệnh
