Giới thiệu bệnh hại
Bệnh cháy lá, chết đọt ở sầu riêng được gây ra bởi nấm Rhizoctonia solani. Đây là một loại bệnh thường xuyên gặp phải đối với bà con nông dân trồng sầu riêng. Bệnh gây ảnh hưởng đến cây trong suốt quá trình phát triển từ cây non trong vườn ươm cho đến khi cây trưởng thành. Loại bệnh này lại có rất ít biểu hiện, dấu hiệu phát bệnh gây khó khăn cho bà con nông dân trong quá trình nhận biết được cây có bị bệnh hay không. Nhưng nó lại làm ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển và năng suất cho ra quả của cây.
Đối tượng gây hại
Nấm Rhizoctonia solani gây hại lên rất nhiều loại cây trồng khác nhau như cây lúa,… và gây nên nhiều loại bệnh khác không chỉ riêng bệnh chết lá, chết đọt ở sầu riêng.
Triệu chứng, dấu hiệu của bệnh hại
Bệnh chết đọt, cháy lá ở sầu riêng do nấm Rhizoctonia solani gây ra thường gây hại cho cây con nhiều hơn so với cây trưởng thành. Bệnh lây lan nhanh chóng và thường rất khó để nhận biết cây con có bị nhiễm bệnh hay không cho đến khi cây chết.
Một số biểu hiện thường thấy khi cây bị nhiễm bệnh là phần lá non của cây có màu xanh đậm hơn so với các lá còn lại, trên mặt lá có những vết bệnh nhỏ như bị tấn công bởi côn trùng. Ban đầu sẽ là những vết nhỏ li ti nằm rải rác khắp mặt lá, dần dần vết bệnh này sẽ lớn dần và liên kết lại với nhau tạo thành một mảng lớn trên bề mặt lá cho đến khi lan hết mặt lá. Vết bệnh này sẽ lõm xuống và khô dần, xung quanh có màu vàng nhạt và được bao bọc bởi một viền màu nâu sẫm bên ngoài.
Đối với cây con, khi nhiễm bệnh lá sẽ bị rụng hết chỉ còn lại đọt cây. Điều này đã khiến cho cây không còn khả năng quang hợp dẫn đến thiếu chất dinh dưỡng cần thiết để phát triển khiến cho đọt cây bị thối đen và chết.
Đối với cây trưởng thành, nấm sẽ thường ủ bệnh và phát triển ở những cành cây có nhiều lá và tạo thành một chùm lá được liên kết với nhau như tổ của kiến vàng làm bà con nông dân khó có thể phát hiện được bệnh. Sau một thời gian nhiễm bệnh, những cành này sẽ bắt đầu bị teo nhỏ lại và lá dần dần rụng xuống.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Bệnh cháy lá, chết đọt cây ở cây sầu riêng được gây ra bởi nấm Rhizoctonia solani. Loài nấm này thường sống trong đất và gây ra nhiều loại bệnh cho các cây nông nghiệp khác nhau. Chúng dễ dàng thích nghi và phát triển trong gần như tất cả môi trường. Sợi nấm non sẽ không có màu, sợi nấm trưởng thành sẽ có màu nâu hoặc vàng nhạt. Chúng có nhiều hình dạng khác nhau và kích thước lớn nhỏ cũng khác nhau tùy theo môi trường mà chúng sinh sống. Các vết bệnh sẽ xuất hiện dưới thân cây phát triển dần lên lá cây. Ở những nơi mới xuất hiện bệnh thường sẽ có những sợi tơ trắng li ti, những vết cũ sẽ có các sợi tơ màu vàng nâu. Đôi khi cũng xuất hiện những hạch nấm màu vàng nằm rải rác trên vết bệnh.
Nấm Rhizoctonia solani thường sẽ tồn tại sẵn trong đất và có thể di chuyển theo từ nơi này sang nơi khác theo dòng nước tưới của bà con hoặc theo hướng chảy của nước mưa. Ngoài ra, nấm cũng có thể tồn tại trong rơm rạ, cây cỏ khô mà bà con nông dân dùng để phủ đất.
Khi cây bị nhiễm nấm Rhizoctonia solani, chúng sẽ xâm nhập, làm cho lá cây bị lõm xuống, khô và rụng. Điều này khiến cho cây bị mất đi diệp lục, không thể quang hợp, cũng như không thể hấp thụ được chất dinh dưỡng, dẫn đến việc cây không thể phát triển, đọt cây bị khô héo dần và chết.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Bệnh cháy lá, chết đọt thường xuất hiện trong vườn ươm cây con hoặc những cây vừa mới trồng. Điều kiện thích hợp để nấm phát triển là khi có độ ẩm cao, trong môi trường thiếu ánh nắng. Nhất là vào mùa mưa, nấm sẽ càng phát triển mạnh hơn và lây lan nhanh hơn. Ngoài ra, bệnh cũng được truyền đi bằng các tác nhân của môi trường như gió, không khí, nguồn nước và mưa.
Mức độ ảnh hưởng của bệnh
Rhizoctonia solani gây bệnh chết đọt, cháy lá ở sầu riêng có khả năng lây lan nhanh chóng nhưng lại có rất ít biểu hiện phát bệnh và rất khó để nhận biết được cây có bị nhiễm bệnh hay không. Thêm vào đó, loài nấm này lại có thể dễ dàng thích nghi và phát triển trong những môi trường cơ bản nên có thể coi đây là một loại bệnh rất nguy hiểm cho cây sầu riêng. Chúng chủ yếu gây hại cho cây con hoặc cây đang trong quá trình trưởng thành, làm rụng lá dẫn đến chết cây. Điều này khiến cho bà con nông dân gặp nhiều khó khăn trong quá trình trồng trọt, gây ảnh hưởng nặng nề đến kinh tế của bà con.
Biện pháp phòng bệnh
Bà con nên chọn những loại hạt giống sạch, khỏe mạnh, có khả năng kháng bệnh để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh cho cây. Có thể làm sạch hạt giống bằng các loại dung dịch đang có trên thị trường theo sự hướng dẫn trên bao bì hoặc sự chỉ định của chuyên gia.
Đất trồng nên được dọn dẹp, xử lý sạch sẽ các tàn dư còn sót lại của vụ mùa trước. Nên trải bột vôi từ 15 ngày trước khi bắt đầu gieo trồng. Cần kiểm tra và bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây để cây có môi trường sống khỏe mạnh. Nên chọn những nơi đất cao, thoáng mát, dễ dàng thoát nước và không cho nước đi qua những nơi khác để tránh tình trạng nấm di chuyển theo dòng nước xâm nhập vào cây.
Mật độ cây trồng nên vừa phải, không trồng quá sát nhau có thể tạo độ ẩm cao và tạo nhiều bóng râm sẽ tạo cơ hội cho nấm phát triển. Đồng thời cũng không nên tưới nước quá nhiều, chỉ nên tưới lượng nước vừa đủ tránh làm đất ẩm trong thời gian dài. Thường xuyên cắt tỉa các cành cây dư thừa, tạo độ thông thoáng cho cây. Chú ý tránh làm cây bị thương vì đây có thể là cơ hội để nấm xâm nhập vào cây và phát tán bệnh.
Đối với cỏ khô và rơm rạ được sử dụng trong vườn ươm, bà con nên chọn nơi sạch sẽ, nắng to để phơi, tránh tình trạng rơm rạ bị ẩm ướt có thể gây úng rễ hoặc là nơi lý tưởng để các mầm bệnh sinh sống và phát triển.
Bà con cũng có thể sử dụng các loại phân bón hữu cơ vi sinh có chứa nấm Trichoderma hoặc Amino để bổ sung thêm chất dinh dưỡng cho cây. Tránh sử dụng phân tươi để bón cây vì phân tươi chứa nhiều loại vi khuẩn độc hại, có thể làm cây bị nhiễm thêm các loại bệnh khác.
Biện pháp xử lý bệnh
Khi phát hiện có cây non bị bệnh trong vườn, cần cắt bỏ và đem đi tiêu hủy ngay bằng cách đốt hoặc chôn sâu để giảm tình trạng lây lan giữa các cây. Sử dụng các thuốc hóa học để phun lên khu vực cây bị nhiễm bệnh nhằm làm sạch đất và ngăn chặn tình trạng lây lan. Hoặc bà con cũng có thể thay thế thuốc bằng bột vôi để làm sạch đất.
Đối với các cây đã trưởng thành, khi thấy cây phát bệnh, bà con có thể sử dụng một số thuốc như Kibul, Nazosi,… để phun. Khi cây đã khỏe mạnh có thể bổ sung các sản phẩm có tác dụng cung cấp dinh dưỡng phục hồi cho cây như Humate, Hero, Tonik, Ado,…
Thuốc trừ bệnh 
Phân bón lá
Phân bón lá 
Câu hỏi thường gặp
Bệnh cháy lá, chết đọt phát sinh, phát triển ở giai đoạn nào trên cây sầu riêng?
Vết bệnh có đặc điểm như thế nào?
Xử lý bằng cách nào?
