Dưa chuột xuất hiện trên thế giới với chức danh của một cây trồng phổ biến trong họ bầu bí. Nó là loại rau ăn quả thương mại quan trọng và được trồng lâu đời trên thế giới cũng như trở thành thực phẩm của nhiều nước. Rất nhiều nước đã trồng loại rau ăn quả này, dẫn đầu là: Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Mỹ, Hà Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Lan, Ai Cập và Tây Ban Nha… Đã từ rất lâu Việt Nam cũng hội nhập với thế giới và trồng loại cây này.
Ăn dưa chuột nhiều liệu bạn đã biết những công dụng thần thánh mà nó mang lại ?
Một điều mà ai cũng công nhận là dưa chuột ngon. Cắn một miếng dưa chuột bạn cảm nhận được ngay vị ngọt ngọt, mọng nước và giòn tan của quả dưa, ăn cực cuốn và vô cùng phù hợp trong mùa nắng cũng như là những bữa cơm có dưa ăn kèm cũng rất hợp vị. Hơn vậy, một quả dưa trông bé thế thôi nhưng lại có cực nhiều dưỡng chất. Cụ thể, trong dưa chuột có chứa hơn 90% nước. Bên cạnh đó, các loại vitamin, khoáng chất tự nhiên như vitamin C, chất xơ, vitamin B1, vitamin B2, vitamin V3, vitamin B5, vitamin B6, folic acid, vitamin C, canxi, sắt, magie, phốt pho, kali, kẽm,…cũng đều có đủ trong quả dưa chuột tí tẹo. Vậy nên ăn dưa chuột mỗi ngày sẽ là phương pháp tốt, hiệu quả và đơn giản nhất để bạn cung cấp dưỡng chất cho cơ thể. Tận dụng ưu điểm về dinh dưỡng, chị em phụ nữ còn xem dưa chuột là loại mặt nạ hữu hiệu và đáng tin dùng để làm đẹp. Chẳng những vậy, dưa chuột còn có khả năng phòng ngừa bệnh ung thư, giúp huyết áp ổn định, tốt cho sức khỏe răng miệng và hệ tiêu hóa… Tuy nhiên, việc trồng dưa chuột trên diện rộng và lâu năm, kết hợp cùng sự thay đổi khí hậu ngày một phức tạp đã làm xuất hiện nhiều bệnh hại gây bệnh cho dưa chuột. Trong đó có loại bệnh mang tên khảm lá. Vậy căn bệnh ấy là gì, hậu quả ra sao, cách trị như nào? Hôm nay chúng ta cùng nhau giải đáp những câu hỏi đó nhé.
Giới thiệu bệnh hại
Bệnh khảm là một trong hàng loạt bệnh phổ biến, có khả năng tấn công rất nhiều loại cây trồng. Ví dụ như cà chua, ớt, đậu, dưa, vừng… Nguồn gốc của bệnh chính từ virus Mosaic.
Tương tự thế, bệnh khảm lá dưa chuột tồn tại là do loại virus có tên Mosaic virus gây ra. Bệnh gây hại trực tiếp đến tất cả các bộ phận của cây khiến cây mất sức, thậm chí là chết.
Đối tượng gây hại
Mosaic virus tấn công và gây hại trực tiếp đến dưa chuột. Các bộ phận tác động cụ thể như lá, hoa, quả, thân, đọt.
Triệu chứng của bệnh hại
Bệnh khảm lá được đánh giá là khá nguy hiểm cũng như khó lường vì khi mắc bệnh trên cây có thể hiện ra hoặc ẩn triệu chứng.
Và nếu bệnh biểu hiện triệu chứng thì bà con sẽ thấy những mảng màu vàng hoặc vô số chấm lốm đốm màu xanh nhạt trên cả lá và quả. Theo sự phát triển tự nhiên, lá và nhánh đều phát triển theo chiều dài. Nhưng khi bệnh hại tấn công, lá và cuống lá bị uốn cong và kéo chúi xuống đất. Đồng thời, lá non trông hẹp, lại còn nhăn nheo. Cây dưa chậm hoặc không lớn, thân cây còi cọc, không sức sống. Hoa xuất hiện những vệt trắng trên đó. Những mảng phồng rộp hiện đầy trên quả. Khi mới phát bệnh, virus phát triển một cách có hệ thống trên các cây con mới nhú cho đến lúc kết thúc ở những lá trên cùng.
Nguyên nhân của bệnh hại
Như đã tìm hiểu từ đầu, bệnh khảm lá có nguồn gốc từ Mosaic virus. Loại virus này là nỗi ám ảnh của muôn loài cây, cũng như của người trồng cây. Bởi nó có thể được mang, lan truyền rất nhanh và cực rộng với hơn 60 loài rầy rệp khác nhau. Phương thức lan truyền của bệnh cũng rất nhiều, phải gọi là đa dạng và phức tạp, như lây qua hạt, qua các mô ghép bị nhiễm bệnh hoặc bằng phương thức cơ học (tay của người làm vườn và các dụng cụ làm vườn có nhiễm mầm bệnh).
Điều kiện phát triển của bệnh hại
Virus gây bệnh khảm ở dưa chuột sinh trưởng và phát triển mạnh trong điều kiện thời tiết nắng nóng, khô hanh. Tuy nhiên, nó vẫn tồn tại và sinh sống được qua mùa đông trong các rễ, hạt, hoa của các loài cây hoa dại lâu năm nhưng chủ yếu vẫn là kí sinh trong các loại cây trồng chính ở ruộng vườn. Ruộng vườn khô hạn là cơ hội gia tăng mật độ các loài sâu chích hút một cách chóng mặt hay nó đồng nghĩa với việc tạo điều kiện lý tưởng để bệnh phát triển. Trong tự nhiên, virus còn hiện hữu ở nhiều loại cây ký chủ như cỏ, cây hoang dại,… vì thế nguồn bệnh rất dồi dào…
Mức độ ảnh hưởng
Phải nói bệnh khảm ở dưa chuột là một trong số các loại bệnh có mức độ đe dọa cao, ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe và năng suất của cây trồng, làm cây dưa chuột còi cọc, kém phát triển bởi nó có thể tấn công đến mọi bộ phận của cây. Bệnh hại xuất hiện trên diện rộng làm thiệt hại nặng nề đến phẩm chất cây và kinh tế của người trồng. Dưa chuột cũng là món ăn khoái khẩu của nhiều người và nhiều vùng. Bởi lẽ, việc dưa chuột bị mắc bệnh, giảm năng suất gây ra thiếu lượng cung cho thị trường. Từ đó, giá dưa chuột tăng mạnh, ảnh hưởng đến người mua. Chẳng những thế, khi dưa bị bệnh buộc người trồng phải xử lý bằng các biện pháp hiệu quả nhất có thể, trong đó có cách dùng thuốc bảo vệ thực vật. Nhưng sử dụng phương pháp hóa học trên diện tích lớn, số lượng dưa chứa thuốc bảo vệ thực vật lớn đồng nghĩa với sức khỏe của người tiêu dùng đang bị đe dọa nghiêm trọng.
Biện pháp phòng ngừa
Để phòng ngừa căn bệnh đáng gờm mang tên khảm lá, bà con cần lưu ý và chú trọng trong quá trình trồng dưa chuột. Nên thay đổi giống cây trồng ở mỗi vụ và vận động các chủ ruộng xung quanh cùng thực hiện kế hoạch ấy nhằm cắt đi nguồn cung cấp thức ăn, vật chủ của virus. Làm chuẩn bị đất trồng, làm sạch ruộng vườn là khâu vô cùng quan trọng. Làm đất kỹ, tiêu huỷ các mầm bệnh cũ của những mùa trước và thu gom hết tất cả cỏ dại, hoa dại,… để triệt tiêu hang ổ, môi trường trú ẩn của virus. Tiếp đó, cần phải chọn giống cây trồng thật cẩn thận, nên chọn giống khoẻ và có sức đề kháng cao, không được dùng giống ở những ruộng bị bệnh.Trong quá trình cây sinh trưởng cần bón phân đầy đủ, cân đối và tăng cường thêm lượng phân chuồng hoai mục giúp tăng khả năng chống chịu được bệnh hại cho ruộng dưa sinh trưởng tốt. Lưu ý vệ sinh tay chân, dụng cụ làm dưa trước và sau mỗi lần cắt tỉa cành, chẳng hạn như: dao, kéo. Và đã đề cập bên trên thì các loại côn trùng: rệp dưa, bù lạch,… là môi trường trung gian lây truyền bệnh cho nên cần xử lý chúng bằng các biện pháp tối ưu nhất có thể. Một trong số cách được áp dụng đó là phun thuốc phòng ngừa bù lạch, rệp dưa ngay từ khi ruộng dưa còn nhỏ.
Biện pháp xử lý bệnh hại
Khi phát hiện ruộng dưa mắc bệnh, cần nhổ bỏ và tiêu hủy cây bệnh để tránh lây lan. Đồng thời bà con có thể sử dụng một số sản phẩm phổ tác động rộng, có tác dụng tiêu diệt các loại côn trùng chích hút ngăn chặn sự môi giới truyền virus của chúng. Bà con hãy tham khảo các sản phẩm trừ sâu sinh học của Nghi Anh như: Sumo, Chim én, Bay rầy, Lửng mật,…
Thuốc trừ sâu
