Ở Việt Nam cây chè đang là một trong những mặt hàng nông sản chủ lực. Cây chè tư xa xưa đã là một thức uống vô cùng phổ biến vì có rất nhiều thành phần dinh dưỡng tốt cho sức khỏe. Cây chè theo người dân Việt Nam hàng nghìn năm về trước. Cây chè còn được ông cha ta nghiên cứu và tạo ra các bài thuốc vô cùng hiệu quả trong chữa bệnh. Các bài thuốc từ cây chè đã chữa được rất nhiều bệnh, giúp được rất nhiều người chữa bệnh. Hiện tại cây chè không chỉ được sản xuất trong nước và còn vươn tầm ra thế giới. Trong những năm qua, cây chè đã đem lại giá trị kinh tế cao cho xã hội, tạo ra nhiều cơ hội việc làm, tăng thu nhập, cải thiện cuộc sống người dân, góp phần thúc đẩy nền nông nghiệp nước nhà phát triển. Cây chè giờ đây đã trở thành một loại thức uống vô cùng nhã nhặn, đặc biệt đối với du khách trong nước cũng như ngoại quốc. Tuy nhiên, trong quá trình trồng trọt và chăm sóc bà con vẫn gặp không ít khó khăn về các bệnh hại phát sinh, làm ảnh hưởng khá lớn tới chất lượng sản phẩm. Khi làm vườn trồng trọt hay chăn nuôi thì luôn có những vấn đề phát sinh xảy ra, đặc biệt với cây trồng thì hầu như tất cả các loại cây khi trồng đều có những sâu bệnh, nấm bệnh gây hại tới cây trồng. Một trong những loại bệnh khiến các nhà vườn vô cùng lo lắng là bệnh khô cành, loét cành chè. Vấn đề này không chỉ là mối lo ngại riêng chỉ với người làm vườn, khi không đủ sản lượng, không đạt năng suất thì các chủ doanh nghiệp cũng bị giảm đi sản lượng lớn, doanh thu giảm thì nhiều người dân sẽ bị thất nghiệp, kinh tế nhà nước cũng sẽ đi xuống. Bởi vậy mà cần có những biện pháp phòng và chữa trị kịp thời để có được những thành quả tốt nhất.
Giới thiệu bệnh hại
– Bệnh có tên khoa học là Physalosphora neglecta Petch. Loài nấm này là một trong những loại nấm nguy hiểm gây hại trên cây chè. Nấm bệnh thường lưu tồn trong đất, phát triển và sinh trưởng ở vùng đất ẩm, hay chúng có thể tồn tại trong những cành, lá hay cây đã từng nhiễm bệnh. Chúng dễ dàng lây lan sang các cây khác khi gặp điều kiện thuận lợi.
Đối tượng gây hại
– Bệnh thường gây hại trên cây bưởi, cây cà phê, hoa lài,… Bệnh thường xuất hiện khá nhiều trên những cây thân cứng.
Triệu chứng dấu hiệu bệnh hại
– Ở những nương chè bị bệnh thời kỳ đầu lá chè thường mất đi độ bóng, lá hơi cụp xuống và dần chuyển sang màu xanh nhạt, lá chè xuất hiện hiện tượng khô, xám xịt, chuyển màu nhanh chóng, lá có hiện tượng mất nước nghiêm trọng và sau đó bộ lá chuyển sang màu nâu và khô nhưng vẫn lưu lại trên cây chè. Toàn bộ phần bệnh trên lá giống như những vết đốt khô như muốn vỡ tan trên lá.
– Trên cành chè xuất hiện những vết lõm xuống (nhiều nơi gọi là loét cành chè). Các cành có những vết sẹo sẽ có lớp màu trắng phủ trên toàn thân. Nhiều vết sẹo liền lại với nhau tạo nên vết nâu màu đen, rất cứng làm tắc mạch dẫn, gặp hạn cành chè sẽ bị chết khô từ phía trên vết sẹo này.
– Khi cành chè bị khô dùng con dao cắt nếu thấy phần gỗ biến nâu tức là bị bệnh khô cành. – – Những cành không bị hại thì vẫn sinh trưởng bình thường. Nếu toàn bộ cây bị bệnh thì cây chè sẽ chết.
– Toàn bộ cây chè khi ở mức độ bị bệnh toàn thân thì gần như cây chè sẽ rất khó để tiếp tục phát triển, song song với đó các lá chè cũng bị khô dần theo, không còn đảm bảo chất lượng để có thể sử dụng được nữa.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
– Bệnh phát sinh do loại nấm có tên Physalosphora neglecta Petch. Loại nấm bệnh này đã xuất hiện khá lâu, gây hại trên nhiều loại cây. Chúng phát triển vô cùng mạnh mẽ khi gặp điều kiện thuận lợi.
Điều kiện phát sinh bệnh hại
– Bệnh phát sinh chủ yếu ở những vùng chè thấp dưới 500m. Bởi những vùng chè thấp thì độ ẩm khá cao, nấm bệnh dễ dàng phát triển hơn.
Bệnh thường phát sinh vào mùa hạ, nhiệt độ cao, không khí khô, mùa đông bệnh sẽ giảm hơn.
– Cả cành non và cành già đều bị nhiễm bệnh, cành non phát bệnh nhanh hơn cành già (sau 3 ngày có thể phát bệnh), cành già sẽ phát bệnh chậm hơn (từ 14 đến 30 ngày). Bởi có hiện tượng này là do cành non đang trong quá trình phát triển cây đang mềm, yếu hơn nên tạo điều kiện cho nấm bệnh tiến sâu làm tổn hại nặng hơn.
Mức độ ảnh hưởng
– Cây chè là một trong những loại nông sản trồng lấy cành lá để dùng. Bởi vậy khi bệnh xuất hiện làm tổn hại đến cành hay lá chè thì đã mất đi 80% khả năng có thể thu hoạch được.
– Cây khi mới nhiễm bệnh sẽ tấn công dần dần từ những cành to đến cành bé, chúng làm cây bị tắc nghẽn mạch, không thể hấp thụ được dưỡng chất, làm cây héo khô, còi cọc.
– Bệnh nặng hơn sẽ làm cây bị chết. Như vậy thì kinh tế bà con cũng bị giảm dần.
Biện pháp phòng bệnh khô cành, loét cành chè
– Đầu tiên khi chọn giống hoặc gốc chè cần chọn những nơi đảm bảo rằng gốc chè không bị bệnh. Nên lựa chọn những nơi uy tín, giống chè hay gốc chè ban đầu chính là yếu tố tiên quyết giúp cho mầm bệnh khó phát sinh nhất.
– Cày, xới ruộng, làm cỏ sạch sẽ, vệ sinh vườn trước khi tiến hành trồng. Sử dụng phần chuồng, ủ hoai mục để bón lót trước.
– Trồng chè với mật độ cây phù hợp, khoảng cách phù hợp để trong quá trình làm cỏ được dễ dàng, tạo không gian thoáng cho cây để cây dễ dàng hấp thu dưỡng chất, các cây cạnh nhau sẽ không hấp thụ dưỡng chất của nhau. Khi các cây đủ điều kiện hấp thu dưỡng chất, quang hợp đủ thì sẽ nâng cao được khả năng kháng bệnh, cây chè cũng sẽ phát triển mạnh mẽ hơn.
– Điều tra theo phương pháp 5 điểm chéo góc, mỗi điểm ngắt 10-20 búp quan sát bệnh, tính tỉ lệ búp bị bệnh.
Biện pháp xử lý bệnh hại
– Khi thấy bệnh khô cành xuất hiện trên nương chè, dùng dao, hay kéo cắt hết những cành bị bệnh phía dưới và những vết loét. Các cành bị bệnh sau khi cắt bỏ cần phải được tiêu hủy, vứt bỏ để đảm bảo rằng sẽ không có nấm bệnh tồn tại trong cành cây. Bởi khi cành bệnh không được xử lý tốt thì nấm bệnh vẫn còn khả năng sinh tồn và phát triển.
– Nếu nương chè bị nặng thì tiến hành đốn toàn bộ diện tích (vết đón nên chọn dưới vết loét), thu dọn toàn bộ các cành bị bệnh và đốt.
– Mùa hè khi gặp khô hạn, ở nơi có điều kiện cần tưới nước cho nương chè. Bón giảm lượng đạm, tăng lượng vi sinh và kali.
– Sau khi cắt bỏ, đốn thì sử dụng một số thuốc trừ bệnh của Nghi Anh như Kibul, Nazosi,…
Thuốc trừ bệnh
