Bệnh rám trái ổi: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách phòng trừ

Giới thiệu bệnh hại

Hiện nay ở Việt Nam, diện tích trồng ổi phục vụ thị trường đang ngày càng mở rộng với nhiều giống ổi khác nhau. Ổi là một loại trái cây nhiệt đới rất được ưa chuộng vì giá thành bình dân tuy nhiên lại chứa nhiều nguồn vitamin, chất xơ và dinh dưỡng cao. Quả ổi chứa nhiều vitamin C, tính mát, thường được dùng để giải nhiệt vào mùa hè. Nghề trồng ổi ngày càng phát triển đem lại nguồn lợi lớn về mặt kinh tế cho người nông dân tuy nhiên cũng là một thách thức bởi có nhiều loại sâu bệnh hại ảnh hưởng tới cây nếu không biết cách chăm sóc. Dạo gần đây nắng nóng triền miên, khí hậu không những làm ta cảm thấy khó chịu mà còn gây ra rất nhiều tác động xấu đến cho cây trồng và vật nuôi. Trong số đó, bệnh rám trái rất thường gặp ở các loại cây ăn trái nói chung và cây ổi nói riêng. Bệnh khiến cho lá và quả chịu nhiều tác động, cùng với đó là giảm phẩm chất cũng như giá trị của quả. Vậy bài viết này sẽ cung cấp cho người nông dân những thông tin cần thiết về triệu chứng, nguyên nhân và các biện pháp phòng trừ căn bệnh này trên cây ổi.

Đối tượng bệnh hại

Ngoài trái ổi, bệnh rám nắng, cháy nắng còn có thể bắt gặp trên các loại trái cây như táo, chuối, các loại rau nhiều nước như bắp cải, mướp đắng và một số cây lương thực, cây họ đậu…

Triệu chứng, dấu hiệu bệnh hại

Cháy nắng, rám nắng gây ra thiệt hại cho cây do sự kết hợp giữa ánh sáng mặt trời trực tiếp và nhiệt độ cao. Hai yếu tố này làm thay đổi độ ẩm trong các mô lá và quả của cây ổi nói riêng và các loại thực vật khác nói chung. Các tổn thương ban đầu xuất hiện ở phần ngọn và mép lá, dần lan xuống gân và cuống lá, lá bị khô héo và mềm, dần dần bị rụng, khiến quả bị rám nắng và đôi khi cũng ảnh hưởng đến phần thân cây. Bệnh cũng dẫn đến sự phát triển của các vết nứt và thối mục trên quả, vết bệnh là những vết rám nắng khiến vùng bệnh khô héo và đổi màu.

Nguyên nhân gây bệnh

Bệnh rám trái ổi và các loại trái cây khác thường do nguyên nhân chủ yếu là thời tiết nắng nóng kết hợp với ánh sáng mặt trời trực tiếp dẫn đến những ảnh hưởng cho cây. Cây chịu ảnh hưởng từ ánh nắng mặt trời trực tiếp gay gắt, bị chiếu sáng trong một thời gian quá dài mà không có các biện pháp che chắn, hạn chế ánh nắng sẽ dẫn đến hình thành bệnh hại. Tóm gọn lại, những nguyên nhân gây ra rám trái ổi có thể kể đến như sau:

– Cây bị ảnh hưởng do thời tiết, nhiệt độ cao, độ ẩm thấp và số giờ sáng chiếu quá dài trong mùa hè và các đợt nóng đỉnh điểm.

– Cây bị ảnh hưởng do ánh nắng mặt trời trực tiếp mà không có các biện pháp che chắn nhằm hạn chế các tác hại từ bức xạ.

– Trong vườn hoặc đất trồng còn thiếu độ ẩm trong những ngày nóng, dẫn đến các mô của cây bị mất nước nghiêm trọng.

– Sự xâm nhập của một số sâu bệnh hại khác đôi khi cũng là nguyên nhân khiến sức đề kháng của cây bị yếu đi, khó có sức chống chịu trước các điều kiện khắc nghiệt của thời tiết

Điều kiện phát triển bệnh hại

Các tổn thương trên cây ổi do cháy nắng thưởng phổ biến ở vùng có ánh sáng mặt trời và bức xạ cao, nhiệt độ không khí cao và độ ẩm thấp. Độ cao cũng là một yếu tố ảnh hưởng lớn đến bệnh hại vì càng lên cao chỉ số bức xạ cực tím (tia UV) càng lớn, các triệu chứng có thể thấy trên lá, quả và vỏ cây. Tỷ lệ và mức độ nghiêm trọng của bệnh cũng phụ thuộc vào các yếu tố như giống cây trồng, giai đoạn sinh trưởng và độ ẩm của đất. Cháy rám nắng đặc biệt nghiêm trọng khi số giờ nắng cao trong thời kỳ quả chín. Thay đổi thời tiết rất quan trọng, do đó thiệt hại có thể xảy ra khi thời tiết nắng nóng đột ngột xuất hiện ngay sau những đợt thời tiết mát mẻ ôn hoà.

Mức độ ảnh hưởng

Như đã kể trên, bệnh rám nắng trên cây ổi gây ra tác hại nặng nề nhất trên lá và quả của cây. Trong khi đây là hai bộ phận quan trong nhất và quyết định giá trị của trái cây thành phẩm. Lá ổi nhiễm bệnh gây héo và rụng lá, đồng nghĩa với việc hạn chế quang hợp và cung cấp dinh dưỡng cho cây, từ đó dẫn đến quả cũng bị ảnh hưởng. Quả ổi khi bị rám nắng, phần vết bệnh bị thâm lại, sẫm màu không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn ảnh hưởng đến vị ngon của quả. Những quả bị bệnh thường bị giảm độ ngọt, đặc biệt vết bệnh có vị đắng chát, hầu như không ăn được. Gây ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nông sản, năng suất mùa vụ cũng như hiệu quả kinh tế của bà con

Biện pháp phòng bệnh

Bệnh rám trái là một bệnh khá phổ biến đối với các loại cây ăn trái khi mùa hè tới, cây rất dễ mắc bệnh nếu không được chăm sóc đúng cách và gây ra những hậu quả ảnh hưởng tới năng suất cây trồng. Tuy nhiên người nông dân có thể áp dụng rất nhiều phương pháp sau đây để hạn chế ảnh hưởng của bệnh:

– Sử dụng các giống có khả năng chịu nắng tốt hơn

– Đảm bảo tưới tiêu phù hợp với nhu cầu của cây trồng. Chú ý tưới cây vào buổi sáng và tưới trước những đợt nắng nóng cao điểm để tránh cây bị nắng nóng và thiếu nước.

– Tránh cắt tỉa quá mức và tước lá cây vào mùa hè

– Cải thiện độ thông thoáng giữa các tán cây, tránh để cây cạnh tranh nhau về không gian phát triển

– Lắp đặt hệ thống làm mát hoặc phun nước cho cây, che lưới làm mát hoặc bao trái vào giai đoạn bắt đầu chín

– Trồng xen canh các cây giữa khoảng trống của các cây ổi để tăng khả năng giữ nước của đất (VD: ngô, đậu, lạc…)

Hình 3: Một số biện pháp hạn chế bệnh rám trái

Vào giai đoạn kinh doanh (giai đoạn cây bắt đầu cho ra trái và có hiệu quả kinh tế), bà con nông dân có thể chia làm một số giai đoạn để bón phân cho cây với những liều lượng khác nhau:

– Vào năm thứ hai: Bón phân 4 lần/năm

– Năm thứ ba trở đi: Vào thời điểm này khi cây đã cho quả ổn định ta có thể bón phân với liều lượng và số lần nhiều hơn

– Bón thúc: Trước khi cây ra hoa cần chú ý bón phân và cắt tỉa cành cho cây, bón rải quanh gốc cây và vun đất vào gốc.

– Bón nuôi quả: Sau khi bón thúc trước khi cây ra hoa 30 đến 45 ngày thì tiến hành bón phân lần tiếp theo để nuôi quả, sau đó bón mỗi lần cách nhau 15 ngày cho đến khi quả chín. Giữa mỗi lần bón phân có thể xen kẽ bấm ngọn để kích thích cây ra chồi, kết hợp với cắt tỉa cành hợp lý để tạo không gian phát triển cho cây, hạn chế các loại sâu bệnh khác, đồng thời tăng khả năng ra hoa, đậu quả cho cây.