Bệnh thiếu Mangan, ngộ độc Mangan là 1 loại gặp thường xuyên ở hầu hết các loài cây do nhiều yếu tác động. Nó ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của cây trồng. Nên bà con cần cẩn thận chú ý chăm sóc và xử lý.
Vậy bệnh thiếu Mangan, và ngộ độc Mangan sẽ gây ra tác hại như thế nào đến cây trồng, hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây để tìm ra biện pháp điều trị thích hợp.
Giới thiệu bệnh hại
Bệnh còn có tên khoa học là Manganese Deficiency và Manganese Toxicity.
Mangan là thành phần của các hệ thống men có trong cây trồng. Chất này giúp hoạt hóa một số phản ứng trao đổi chất quan trọng trong cây và có vai trò trực tiếp trong quang hợp bằng cách hỗ trợ tổng hợp chất diệp lục cho cây.
Cây mắc bệnh Thiếu Mangan hay thừa Mangan đều sẽ gây ảnh hưởng rất lớn đến sự sinh trưởng của cây.
Đối tượng gây bệnh
Thông thường Mangan là yếu tố nhạy cảm đối với các loại cây trồng như: cây cọ, cây cam, quýt, củ cải đường, cây họ đậu, cây quả hạch,…Bệnh gây hại ở hầu hết các loại cây hồ tiêu
Triệu chứng, dấu hiệu bệnh hại
Cây mắc bệnh thiếu Mangan lá cây thường sẽ xuất hiện những đốm màu xám hoặc màu vàng thẫm ở xung quanh phần rìa của lá. Bệnh thiếu Mangan sẽ thường xảy ra trên các vùng đất đá vôi, vì khi bón Mangan thì nó sẽ chuyển thành dạng không tan, do đá vôi có tính chất hút ẩm rất cao. Để giảm tình trạng này thì phải thực hiện việc acid hóa đất như ở Sắt, hoặc sử dụng Mangan Sunphat dạng dễ tan để bón cho đất thì nó sẽ dễ tan hơn so với dạng cục. Còn ngược lại ngộ độc Mangan thường xảy ra trên đất có nồng độ axit cao do Mangan đã trở thành dạng hòa tan nên dẫn đến tình trạng Mangan bị thừa (ngộ độc Mangan).
Triệu chứng thiếu Mangan không nghiêm trọng như thiếu hụt chất dinh dưỡng khác mà phụ thuộc lớn vào cây trồng. Mặc dù cây bị thiếu, thừa Mangan nhưng gân giữa của lá vẫn giữ được màu xanh, phần còn lại thì chuyển dần từ màu xanh nhạt sang đốm màu xanh ngả vàng. Sau một thời gian các tổn thương hoại tử nhỏ phát triển trên các mô đã bị úa nhất là gần ngọn lá.
Ngoài ra còn có những triệu chứng khác khi mắc bệnh như: giảm kích thước, biến dạng lá còn phần mép lá thì bị cuộn tròn. Nếu để tình trạng này kéo dài mà không khắc phục thì các đốm hoại tử màu nâu sẽ bắt đầu di chuyển lên trên bề mặt của lá, nghiêm trọng hơn thì lá sẽ chuyển sang màu nâu và khô héo và rụng. Đặc biệt chú ý không nên nhầm lẫn thiếu Mangan với thiếu Magie vì triệu chứng của chúng khá là giống nhau nhưng thiếu Magie sẽ bắt đầu phát triển với lá già.
Về hiện tượng thừa Mangan thường xuất hiện nhiều hơn so với bệnh thiếu Mangan, hầu như các loài cây đều như vậy. Bệnh thừa Mangan xuất hiện ở trên đất phèn kèm với nhiễm độc sắt và đất chua trũng yếm khí.
Nguyên nhân phát sinh bệnh hại
Trường hợp cây thiếu Mangan là trường hợp khá phổ biến, thường xảy ra ở đất cát, đất hữu cơ có độ pH > 6 và cả đất nhiệt đới phong hóa mạnh. Ngược lại thì vùng đất có tính axit cao sẽ làm gia tăng chất dinh dưỡng này.
Trường hợp sử dụng phân bón quá mức cho phép và không cân đối cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến một số chất dinh dưỡng cạnh tranh với nhau trong cây. Mangan là thành phần có vai trò rất quan trọng trong quá trình quang hợp và đồng hoá Nitrat. Cũng như Canxi, Sắt thì Mangan bất động ở trong cây, không di chuyển hay luân chuyển chất dinh dưỡng được mà hầu như đều tích tụ ở lá dưới. Đây là lý do vì sao mà các triệu chứng phát triển đầu tiên ở trên các lá non. Thông thường cây trồng khá nhạy cảm với sự thiếu hụt Mangan.
Còn đối với cây bị nhiễm độc Mangan là do trồng cây ở nơi độ pH của đất < 5.6. Với đất có độ pH bình thường, chất Mangan bị các hạt keo đất giữ lại, khi trời mưa độ pH hạ xuống thấp khi ấy Mangan sẽ di động được cây hấp thụ vào tế bào với nồng độ cao, mà nếu hàm lượng Mangan từ khoảng 800 – 900 ppm trở lên trong mô lá thường độc hại, gây ảnh hưởng đến cây trồng. Thiệt hại do nhiễm độc Mangan sẽ rất nặng có thể kéo dài trong cả tuần nếu không phát hiện và xử lý kịp thời.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Mangan là thành phần rất quan trọng trong cây, Mangan có thể làm tăng cường sự nảy mầm của hạt và tăng sự hữu dụng của Canxi và Lân.
Chính vì cần đảm bảo môi trường và cung cấp chất dinh dưỡng hợp lý để cho cây phát triển bình thường, tránh cho bệnh hại có cơ hội phát triển.
Khi môi trường đất thay đổi, nước thay đổi đột ngột đặc biệt là có độ pH quá cao hoặc quá thấp thì cơ hội bệnh sinh trưởng là rất mạnh.
Lượng chất dinh dưỡng nạp vào cây không kiểm soát liều lượng có thể khiến cây dư hoặc thiếu chất Mangan, có thể gây ra sự xung đột các chất làm bệnh xuất hiện.
Mức độ ảnh hưởng
Chất Mangan được biết đến là một chất oxi hoá của thực vật, nó ảnh hưởng nhiều đến quá trình sinh hoá của cây như: Quá trình dinh dưỡng khoáng (làm nhiệm vụ hút dinh dưỡng, cố định đạm hay khử nitrat), quá trình quang hợp khử CO2, quá trình tổng hợp chất hữu cơ (bao gồm: việc tổng hợp gluxit, axit nucleic, các chất điều hòa sinh trưởng), quá trình vận chuyển, thoát hơi nước, chuyển hoá gluxit, sự phát triển, sinh trưởng và sự chịu hạn của cây trồng. Ngoài ra, Mangan còn ảnh hưởng đến sự tổng hợp của nhiều loại chất như là: men, đường bột, axit hữu cơ, hợp chất có đạm, sắc tố, auxin và vitamin.
Chính vì nó quan trọng trong quá trình phát triển của cây, nên khi cây mắc bệnh thiếu Mangan hoặc thừa Mangan đều sẽ làm giảm lượng vitamin C trong cây trồng. Điều này khiến cây không đủ dinh dưỡng để sinh trưởng và phát triển, bệnh nặng có thể khiến lá cây rụng, cây trồng thì khá yếu ớt và lá và các bộ phận khác của cây phát triển kém dẫn đến nhỏ, còi cọc.
Biện pháp phòng bệnh
Để tránh sự xuất hiện của bệnh gây hại cho cây trồng chúng ta cần có biện pháp phòng bệnh trước để giảm thiểu sự ảnh hưởng đến cây trồng.
- Thường xuyên kiểm tra độ pH của đất, điều chỉnh cho phù hợp nhằm giúp cho cây có thể hấp thụ chất dinh dưỡng để nuôi cây.
- Nên sử dụng một lớp phủ hữu cơ để giúp ổn định độ ẩm trong đất, giảm bảo cây phát triển tốt, dễ dàng hấp thụ chất dinh dưỡng.
- Không nên tưới quá nhiều nước cho cây, sẽ tốt hơn nếu tạo hệ thống thoát nước, điều này giúp cây nhận được lượng vừa đủ.
- Đặc biệt khi bón phân chỉ nên bón một lượng vừa đủ, cân đối và phù hợp là có thể giúp cây trồng phát triển khỏe mạnh và tăng năng suất cho cây trồng.
- Các đề xuất khác như: Nên kiểm nghiệm đất trước khi bắt đầu mùa vụ gieo trồng để phát huy tối đa năng suất cây trồng.
Biện pháp xử lý bệnh
Khi cây có biểu hiện mắc bệnh thì lập tức sử dụng phân hữu cơ, mùn hữu cơ hoặc phân trộn để cân bằng hàm lượng dinh dưỡng và độ pH của đất. Bởi vì chất hữu cơ giúp tăng hàm lượng mùn, tăng khả năng giữ nước và làm giảm nhẹ độ pH của đất. Bổ sung cho đất vừa đủ các loại phân bón trong thành phần có chứa Mangan (Mn). Bà con hãy tham khảo sản phẩm phân bón lá điển hình của Nghi Anh như: Eto, Eto plus, Kombi, Lớn quả,…
Phân bón lá
Phân bón lá
