Tuổi thơ bạn đã từng tụm năm tụm bảy với lũ trẻ trong xóm để đi trộm vài củ khoai hay ít lóng mía chưa? Nếu có, chắc hẳn bạn là người có tuổi thơ đầy kỉ niệm, thật đáng nhớ và luôn luôn muốn quay về những ngày tháng hồn nhiên, vui tươi ấy. Quả thật, mía là một cực phẩm, thức quà tuyệt hạn của lũ trẻ miền quê. Những thanh mía ú nụ, cắn vào nhai nhai vài cái liền tứa nước ngọt lịm, thanh mát cả khoang miệng. Khi lớn lên, tôi lại được mở mang kiến thức, hiểu nhiều thêm về mía, biết nó có vô vàn công dụng tuyệt vời. Tiêu biểu như: chữa vàng da, chữa lành các ổ nhiễm trùng, tốt cho người bệnh sỏi thận, tốt cho bệnh nhân tiểu đường, giàu chất dinh dưỡng, chữa các bệnh cúm và cảm lạnh, ngăn ngừa ung thư, giữ ẩm cơ thể… Và diện tích canh tác mía ở nước ta cũng rất lớn, khoảng 151.000 ha, đứng thứ tư tại Đông Nam Á. Thế nhưng việc sản xuất mía với quy mô lớn, liên tục, lâu dài, cùng những thay đổi của khí hậu đã làm phát sinh nhiều loại bệnh đáng quan ngại đối với loại cây “Thanh thuốc phục mạch” (danh xưng của mía). Trong đó có bệnh thối đỏ ruột mía. Hôm nay, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu bệnh“thối đỏ ruột mía” nhé
Giới thiệu về bệnh hại
Bệnh thối đỏ ruột mía (bệnh rượu) do nấm bệnh có tên khoa học là Colletotrichum falcatum Went. Bởi sự phát triển của nấm bệnh làm chuyển hóa đường trên mía thành rượu nên còn gọi là bệnh rượu. Hầu hết mọi đồng mía đều sẽ gặp phải căn bệnh này. Như vậy có nghĩa là dù ở bất cứ đâu, dù là loại mía nào chỉ cần có sự hiện diện của mía tức có bệnh rượu xuất hiện.
Đối tượng gây bệnh
Bệnh thối đỏ ruột (bệnh rượu) là bệnh đặc trưng của họ nhà mía. Nó gây hại đến tất cả các bộ phận của cây như thân lóng, mầm mía, lá và bẹ lá.
Triệu chứng của bệnh thối đỏ mía (bệnh rượu)
Khi mía mắc bệnh có rất nhiều dấu hiệu để nhận biết. Cụ thể, trên thân sẽ có vết bệnh. Ban đầu nó chỉ là một điểm nhỏ, màu nhạt. Trong thời gian ngắn, vết bệnh ấy lan rộng, kéo dài dọc theo lóng rồi tạo thành mảng lớn có màu đỏ rất giống với máu nên được gọi là màu đỏ huyết. Về sau thân mía sẽ thối lên men dẫn đến ruột mía rỗng, có mùi rượu, vị nhạt và chua. Khi bệnh nặng, vỏ ngoài mất đi sắc bóng vốn có. Thay vào đó, nó dần teo tóp lại, lá ngọn bị vàng héo hoặc cả cây sẽ chết khô, mía gốc có sức tái sinh kém.
Chẳng những vậy, biểu hiện của bệnh thể hiện trên lá sẽ rất rõ rệt và dễ nhận biết hơn cả trên thân. Nhìn vào gân chính trong lòng máng, sống lá, bà con có thể thấy vết bệnh là một điểm nhỏ màu hồng. Tương tự như ở thân, về sau vết bệnh nhỏ lan rộng dọc theo gân chính có hình bầu dục dài, hoặc cũng có khi chỉ là 1 vệt dài 5-6cm màu đỏ huyết. Với sự tấn công của nấm Colletotrichum falcatum Went, mô bệnh dễ vỡ nứt, lá bị rách và chỗ nhiễm bệnh sẽ dập gãy. Tại bẹ lá, khi có nấm xâm nhập tạo ra màu nâu sẫm, bao quanh là đường viền màu đỏ. Và nhiều vết bệnh hòa lẫn vào nhau thành một mảng lớn khi bệnh trở nặng.
Nguyên nhân gây ra bệnh thối đỏ ruột mía
Như đã đề cập phía trên, bệnh thối đỏ ruột mía hay còn gọi là bệnh rượu phát sinh do loài nấm có tên Colletotrichum falcatum Went. Bệnh xâm nhập qua các vết thương có trên thân và lá.
Điều kiện phát triển bệnh thối đỏ ruột mía
Theo nghiên cứu khoa học, nấm Colletotrichum falcatum Went sinh trưởng và phát triển tốt ở nhiệt độ 27-32 độ C, sinh trưởng kém trong ngưỡng nhiệt độ nhỏ hơn 10 độ C hoặc lớn hơn 37 độ C. Mức độ pH thích hợp là từ 5-6. Phương thức lan truyền của nấm thông qua bào tử, côn trùng, mưa gió và các vết thương cơ giới…Đặc biệt lưu ý, bệnh thối đỏ ruột mía phát triển cực mạnh trong điều kiện ẩm độ cao, mưa nhiều, trời nóng ẩm. Với nhiệt độ thấp, nằm khoảng 15-20 độ C, cản trở sự sinh trưởng và giảm rõ rệt sức chống chịu của mía nên nấm vẫn có thể gây hại.
Bệnh rượu còn có liên quan đến sâu đục thân phá hại cây mía. Bệnh thối đỏ thân kết hợp sự tàn phá của sâu đục thân, sâu càng hoành hành thì bệnh càng cực nặng.
Các yếu tố về tự nhiên như mưa gió nhiều, ruộng mía bị ngập nước hay quá ẩm, đất quá chua,… đều làm cây sinh trưởng kém và trở thành nguyên nhân thúc đẩy bệnh rượu phát triển nặng.
Bên cạnh đó, giống cũng là một phần nguyên nhân ảnh hưởng đến bệnh trạng của mía. Ví dụ như giống mía vỏ xanh bệnh nặng hơn giống vỏ vàng, giống F 154 tương đối kháng bệnh và những giống nào có hàm lượng phenol cao thì cũng có khả năng kháng bệnh tốt.
Mức độ ảnh hưởng của bệnh
Bệnh rượu được đánh giá mức độ nguy hại là rất cao vì đây là căn bệnh không thể tránh khỏi và khi mắc bệnh sẽ để lại nhiều hậu quả. Tiêu biểu như mía sẽ bị thối mầm, phần hom trồng làm cây chết, mía chóng lên men, lóng cây dễ gãy, năng suất và chất lượng giảm trầm trọng. Bình thường khi ra tiệm uống nước mía, nếu thấy mía để xay ở tiệm đó đều đỏ đậm cả cây hoặc dù chỉ một khúc thì mọi người có còn muốn uống nữa không? Chắc chắn là không. Vì nước ép ra từ những cây mía như vậy sẽ rất nhạt, có vị chua hoặc nói hơi khó nghe là rất dở, đã vậy màu nước còn bị đục, không vàng tươi như nước mía bình thường. Đó chỉ là ở phạm vi nhỏ khi nói về hậu quả của mía bị bệnh thối đỏ. Thử hình dung xem nếu vườn mía cả nghìn hecta nhiễm bệnh thì như thế nào? Sẽ có cả hàng trăm ngàn cây mía không phát triển, nước cốt sẽ không ngọt cũng như không đủ tiêu chuẩn để sản xuất đường, có nghĩa vựa mía ấy sẽ không được thu mua. Trong khi đó mục đích chính của mía là nhằm cung cấp cho nhà máy sản xuất đường. Thế thì có phải bệnh rượu gây tổn thất cực kỳ lớn đối với nguồn tài chính của hộ trồng mía hay không? Và song song với đó, lượng đường cung ứng ra thị trường cũng sẽ giảm và buộc giá tăng giá thành. Từ đó dẫn đến tình trạng lạm phát, gây ảnh hưởng cực kỳ nghiêm trọng đến nền kinh tế đất nước.
Biện pháp phòng trừ bệnh hại
Bệnh thối đỏ ở mía là loại bệnh cực nguy hiểm vì vậy bà con hãy luôn luôn cảnh giác, nêu cao tinh thần phòng bệnh hơn chữa bệnh. Phải dựa vào tình hình đất trồng, xem xét khu vực xuống giống một cách kỹ lưỡng. Và nếu quyết định trồng trên những vùng thường hay nhiễm bệnh, bà con nên trồng những giống kháng bệnh.
Việc lựa chọn giống phải tiến hành kĩ càng: chọn hom giống khỏe mạnh và sạch bệnh (không bị mắc bệnh) để trồng. Trước khi trồng, nên xử lý hom giống bằng cách ngâm vào nước vôi 3% trong 24 giờ hoặc dung dịch CuSO4 1-2% (phèn xanh) khoảng 30 phút hoặc nước nóng 52 độ C với thời lượng là 20 phút.
Chẳng những vậy, bà con cần nên làm đất thật kỹ, phơi ải đất trước khi đặt hom mía. Khâu vệ sinh đồng ruộng phải làm thật tốt: tiêu hủy tàn dư cây bệnh, xử lý đất bằng vôi. Chú trọng đến hệ thống mương rãnh, hệ thống thoát nước cần làm kĩ càng, cao ráo để ruộng mía bị ngập úng kéo dài. Cần luân canh với cây họ đậu trong vài năm nếu ruộng mía đang trồng bị nhiễm bệnh. Lưu ý không trồng mía quá dày. Trong lúc trồng, cần chăm sóc tốt cây đang sinh trưởng, nhất thiết bón phân đầy đủ và cân đối giữa đạm, lân và kali, tránh tối đa những vết thương trên cây mía. Bên cạnh đó, bà con nên đề cao cảnh giác và phòng trừ sâu đục thân một cách khẩn trương và hiệu quả nhất có thể.
Biện pháp xử lý bệnh
Nếu ruộng mía đã bị bệnh thì bà con nên thu hoạch sớm. Cần tăng cường lượng phân Kali trên ruộng mía đang nhiễm bệnh. Bón vôi vào gốc mía bị nấm tấn công cũng là cách để trị bệnh thối đỏ. Sau khi thu hoạch, nhất định phải tiêu hủy ngay những gì có liên quan đến cây mía bệnh, từ gốc đến lá và cả rễ.
Bà con hãy tham khảo một số sản phẩm trừ bệnh của Nghi Anh như Kibul, Nazosi,…
Thuốc trừ bệnh
Đồng thời kết hợp các sản phẩm vừa giúp cây phục hồi sinh trưởng và bổ sung Kali như Humate, Siêu Kali, Hero, Tonik,…
Phân bón lá
Phân bón lá
