Giới thiệu bệnh hại
Bệnh thối đọt dừa do nấm Phytophthora palmivora gây ra. Nấm xâm nhiễm vào cây thông qua vết đục của kiến vương, vết cắn của chuột hay những vết thương khac. Nấm chủ yếu tấn công vào những lá non còn nằm bên trong khiến đọt bị nghẹn, không bung ra được. Dùng dao tách những đọt thì thấy phận ngọn bên trong biến thành màu đen. Cây dừa dần dần bị trụi lá. Bệnh thường xảy ra vào mùa mưa khi độ ẩm không khí cao. Các vườn dừa ẩm thấp, thoát nước kém, mật độ cây quá dày thường có tỉ lệ mắc bệnh thối đọt cao hơn so với những vườn khác.
Đối tượng gây hại
Nấm Phytophthora palmivora là nguyên nhân của nhiều bệnh trên trên các loại cây trồng khác nhau như bệnh thối đọt trên cây dừa, bệnh thối gốc chảy mủ trên cây sầu riêng, thối rễ trên cây bưởi,…
Dấu hiệu của bệnh hại
Nấm gây hại chủ yếu trên những lá non chưa chưa kịp mở và vẫn còn nằm trong đọt, các lá đã mở ít khi bị bệnh. Các đọt non trên cây nhiễm bệnh bị nghẹn, không bung ra được. Dùng dao rạch đọt sẽ thấy lá bên trong đã bị hư chuyển sang màu đen và có mùi hôi. Khi bệnh nặng hơn, những lá bên dưới cũng chuyển sang màu vàng, những lá này rất dễ gãy bẹ, kéo nhẹ cũng rời khỏi thân.
Khi cây ở giai đoạn mang trái, những buồng trái mọc ra ở những tàu lá già vẫn có khả năng chín, còn những trái non sẽ bị mất chất dinh dưỡng, teo tóp và rụng dần. Sau đó cả phần cổ hũ cũng bị hư hại, khô thối và bốc mùi hôi khó chịu. Cần phân biệt triệu chứng của bệnh với dấu hiệu khi bị đuông dừa tấn công: chỉ lá ngọn bị héo vàng và rụng, xuất hiện nhiều lỗ đục của kiến vương trên cây, áp tai vào thân sẽ nghe được tiếng lạo xạo của đuông dừa.
Nguyên nhân của bệnh hại
Bệnh do nấm Phytophthora palmivora gây ra. Chúng sống trong đất, bám dính trên các bộ phận bị bệnh của cây, ẩn trong cỏ dại hoặc xác thực vật. Nấm phát triển mạnh trong nhiệt độ mát mẻ, từ 16 – 32 độ, độ ẩm đạt 80 – 95%. Nấm ngừng phát triển khi nhiệt độ dưới 10 độ C hoặc cao hơn 35 độ C. Nấm xâm nhập vào cây thông qua lỗ đục của kiến vương, vết cắn của chuột hoặc những vết thương trong quá trình chăm sóc hay do mưa bão làm đổ gãy,…Từ nguồn bệnh ban đầu, các sợi nấm sẽ sản sinh rất nhiều bào tử. Những bào tử này sẽ di chuyển theo dòng nước hoặc gió để gây bệnh cho các cây trong vườn.
Điều kiện phát triển bệnh hại
Vườn dừa luôn trong tình trạng ẩm ướt, đất thoát nước kém, cỏ dại mọc um tùm tạo điều kiện cho nấm trú ngụ. Từ nguồn bệnh ban đầu đó khi gặp điều kiện thuận lợi như nhiệt độ thấp và mưa nhiều, nấm sẽ sinh sôi và phát tán hàng nghìn bào tử vào không khí. Bào tử sẽ theo gió, nước mưa hoặc nước tưới,…bám vào cây trồng và bắt đầu gây bệnh.
Mức độ ảnh hưởng
Các cây dừa đã mắc bệnh thường còi cọc, các ngọn lá bị méo mó các lá chét chồng chất lên nhau, quả nhỏ hẳn đi. Nếu không được phát hiện và chữa trị kịp thời, cây dừa sẽ chết chỉ sau 3 – 5 tháng kể từ khi bị nấm xâm nhiễm.
Biện pháp phòng bệnh
Biện pháp sinh học
Bón thêm cho chế phẩm sinh học BS01 để tiêu diệt nấm bệnh có trong đất. Chế phẩm sinh học này chứa chất kháng sinh chiết xuất từ nấm Chaetomium có tác dụng ức chế và tiêu diệt nấm bệnh. Chế phẩm kích thích cây sản sinh ra hoạt chất chống lại sự xâm nhập của nấm bệnh. Phun định kỳ 3 – 4 lần/năm lên toàn bộ cây và vùng đất quanh gốc
Dự tính qua điều tra phân tích các yếu tố tác động
Bà con nên chọn những vùng đất cao và thoát nước tốt để trồng dừa. Các hộ trồng dừa ở Đông Nam Bộ nên đắp mô cao 30cm tính từ mặt đất; đối với vùng Đồng bằng sông Cửu Long thì hãy tạo mô cao khoảng 40 – 60cm tính từ mặt nước.
Không trồng với mật độ quá dày khiến cây không có đủ không gian và ánh sáng để phát triển. Nên bố trí khoảng cách giữa các cây từ 6m trở lên.
Dừa cần rất nhiều chất dinh dưỡng để sinh trưởng và phát triển. Vì vậy bà con cần bón phân đầy đủ để cây tăng trưởng tốt nhất. Hàng năm, nên bồi thêm bùn vào gốc và sử dụng thêm 30 – 50kg phân hữu cơ đã ủ hoai mục cho mỗi gốc, bón làm nhiều đợt. Phân bón hữu cơ nên ủ cùng nấm đối kháng Trichoderma để tăng cường hệ vi sinh có lợi cho đất và ngăn chặn sự phát triển của nấm gây bệnh thối đọt. Khi cây bước vào giai đoạn kinh doanh, bón thêm 1kg NPK 16 – 9 – 21 vào mỗi gốc, chia làm 2 đợt vào đầu và cuối mùa mưa. Cách bón: đào rãnh cách gốc 2m, sâu 0.2m, rộng 0.2m, rải phân vào rãnh và lấp đất lại, có thể tưới thêm một ít nước để phân nhanh tan hơn.
Thường xuyên vệ sinh vườn, dọn sạch cỏ dại và lùm bụi tạo độ thông thoáng cho vườn dừa. Thu gom những đống phân rác hay thực vật dư thừa, mục nát cũng giảm nguy cơ kiến vương có chỗ sinh sản.
Tiêu diệt loài kiến vương là loài trung gian đưa nấm xâm nhập vào cây:
– Nếu có điều kiện, nên để cho liếp dừa ngập nước 2 – 3 ngày để tiêu diệt ấu trùng kiến vương có trong đất, một năm nên lặp lại 2 – 3 lần.
– Tránh trồng những cây ký chủ của loài kiến vương quanh vườn dừa như chà là, lá buông, đủng đỉnh,…
– Để hạn chế tầm bay của kiến vương, khuyến khích bà con nên trồng xen những cây ngắn ngày với dừa như các cây họ đậu, cây ca cao,…
– Đào một hố sâu 6 tấc, rộng khoảng 1m, đổ 2/3 hố xác thực vật mục nát có trộn thuốc trừ sâu Basudin, cứ sau 2 – 3 tháng lại xịt thuốc vào hố 1 lần để tiêu diệt ấu trùng và trứng.
– Cũng có thể dùng bẫy để bắt kiến vương như sau. Trộn mạt cưa với thuốc Basudin 10H tỷ lệ 1:9 cho vào các bao có đục lỗ, treo ở các nách lá, đặc biệt là ở các nách lá non, cứ 3 tháng thay thuốc 1 lần.
– Nếu các cây dừa non xuất hiện những lỗ đục thì hãy dùng móc kẽm soi vào trong lỗ đục để diệt kiến vương nằm trong đó, sau đó bít lỗ bằng cát trộn với thuốc
– Thường xuyên theo dõi vườn dừa để nhận biết dấu hiệu của bệnh sớm nhất. Nếu nhận thấy cây vừa chớm bệnh như lá bên trên chuyển vàng, những lá bên dưới vẫn giữ màu xanh thì xử lý ngay
Biện pháp canh tác
Theo nghiên cứu của Đại học Nông nghiệp Tamil Nadu (Ấn Độ), một cây dừa trưởng thành cần 55 – 120 lít nước mỗi ngày. Tuy nhiên, tùy theo điều kiện khí hậu các vùng mà lượng nước tưới có sự dao động khá lớn. Vùng miền Nam có khí hậu mát mẻ và có hệ thống kênh rạch chằng chịt nên chỉ cần tưới 20 – 25 lít một lần là phù hợp. Vào mùa khô hạn, nên tưới từ 7 – 10 ngày/lần tuỳ theo độ ẩm của đất; mùa mưa thì không cần tưới và phải chú ý tiêu thoát nước kịp thời cho vườn.
Biện pháp xử lý bệnh
Ngay khi phát hiện bệnh có các triệu chứng ngay từ giai đoạn đầu bà con nên dùng những loại thuốc có tác động phổ rộng, lưu dẫn 2 chiều, cây dễ dàng hấp thu nhằm tiêu diệt mầm bệnh tận gốc. Một khi cây đã thối đến cổ thì cần nhanh chóng đốn bỏ và tiêu huỷ để tránh lây lan sang các cây khác. Bà con hãy tham khảo một số sản phẩm điển hình của Nghi Anh như: Kibul, Nazosi, Sunfur,…
Thuốc trừ bệnh 
Câu hỏi thường gặp
Bệnh thối đọt phát sinh, phát triển ở giai đoạn nào trên cây dừa?
Cây bệnh có đặc điểm như thế nào?
Xử lý bệnh bằng cách nào?
