Giới thiệu bệnh sâu hại
Sâu xanh hay còn gọi là sâu ăn lá là loại côn trùng gây hại cho cây trồng khiến nhiều nông dân luôn phải lo lắng tìm cách phòng trừ.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu rõ về sâu ăn lá dưa chuột, cũng như cách phòng ngừa sâu ăn lá nhé!
Sâu xanh là loài sâu bướm có tên khoa học là Diaphania indica thuộc họ Pyralidae. Sâu xanh có nguồn từ miền nam Châu Á, chúng thích nghi ở khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. Loài sâu này gây hại cho hầu hết các cây cùng họ bất kể là thân cứng hay thân mềm. Đặc biệt là các cây rau củ như dưa chuột, dưa hấu, bầu, bí, đậu cove,…
Sâu xanh gây hại cho cây trồng ảnh hưởng lớn đến năng suất mùa vụ của người nông dân. Loài này ăn lá trừ lại gân lá khiến cây không phát triển và tấn công lên quả làm quả bị xấu xí, không đẹp hoặc nặng hơn là bị hư thối, rụng quả.
Đặc điểm hình thái
Giai đoạn sinh trưởng của sâu xanh trải qua 4 giai đoạn từ trứng đến trở thành một con sâu xanh trưởng thành. Cùng theo dõi để có thể nhận diện, phát hiện sớm để kịp thời ngăn ngừa nhé.
– Giai đoạn trứng: Là giai đoạn đầu tiên của sâu xanh, kéo dài trong 4 – 5 ngày. Trứng sâu xanh có đặc điểm về màu sắc là trước khi chuyển thành màu trắng hơi ngà thì có màu trắng đục. Có kích thước nhỏ khoảng 0.5 mm, hình dáng tròn. Thường những quả trứng này được đẻ trên tán lá nhất là ở đọt và trái non, cả mặt sau và mặt trước lá sẽ có từng quả tách đơn lẻ hoặc là nhiều quả chụm lại.
– Giai đoạn sâu xanh non: Sau khi trứng được nở ra sẽ tạo ra ấu trùng hay là sâu xanh non. Ở giai đoạn này, sâu non sẽ phát triển trong thời gian từ 10 – 20 ngày, có màu sắc xanh nhạt hay màu xanh lá cây đậm, thấy rõ hai sọc trắng chạy dọc cơ thể, nếu trong điều kiện thuận lợi ấu trùng sẽ phát triển nhanh và có thể dài từ 20 – 25 mm.
– Giai đoạn nhộng: Sâu xanh non đủ thời gian sẽ phát triển thành nhộng. Khi mới hình thành, nhộng có màu xanh nhạt sau vài ngày sẽ chuyển thành màu nâu đen với kích thước trung bình từ 12,6 – 2,3 mm
– Giai đoạn sâu xanh trưởng thành: Sâu xanh khi trưởng thành sẽ trở thành bướm, thân có kích thước khoảng 10 – 12 mm, sải cánh rộng 20 – 25 mm, cánh trước màu bạc có đường viền màu nâu khá đậm dọc theo hai cánh trước và phần mặt ngoài của cánh trước và mặt ngoài của cánh sau, có hình tam giác màu trắng khi đậu. Cuối bụng có chùm lông màu vàng nâu.
Đối tượng gây hại
Sâu xanh thường gây hại cho các cây rau củ và cây ăn trái kể cả thân cứng hay thân mềm gây thiệt hại nặng nề. Đối tượng của chúng có thể kể đến như là cây dưa chuột, dưa hấu, dưa lê, các cây họ bầu bí, rau cải, xà lách, đậu cove,..
Triệu chứng gây hại
Sâu xanh từ khi là sâu non đã có thể gây hại không nhỏ đến cây trồng. Thường sâu non sẽ ăn lá non, cuốn lá lại hoặc kết những lá lại với nhau để nằm bên trong phá. Chúng ăn hết phần lá xanh và để lại phần cuống và gân lá xơ xác, khiến cho cây không quang hợp được và héo úa dần. Ngoài ra, những trái non cũng bị sâu tấn công khiến trái bị biến dạng, xấu, nhanh rụng
Tiếp đến, khi phát triển lên thành ấu trùng sâu xanh, chúng sẽ cuốn các đọt non lại và nằm an toàn bên trong để ăn phá dần dần. Nếu không bắt hoặc diệt đi, ấu trùng lớn lên sẽ cắn trụi cả lá và ngọn của chồi non. Những trái chạm đất cũng dễ bị sâu phá, cạp từng lớp lỗ chỗ.
Đặc điểm sinh thái
Điều kiện phát triển thích hợp nhất của sâu xanh là vào những ngày có nhiệt độ từ 22 – 28℃ với độ ẩm khoảng 70%. Loài côn trùng này được sinh sản vào ban đêm và chúng cũng thường gây hại mạnh nhất vào ban đêm, ban ngày trời nóng thì hay chui xuống đất hoặc trốn dưới trái, trong những lá cuốn lại để ẩn náu. Vậy nên đối với cây dưa chuột, sâu sẽ thường hay ở dưới trái
Thiên địch
Đối với sâu xanh nói riêng và tất cả các loài sâu khác nói chung, việc sử dụng phương pháp để phòng ngừa và tiêu diệt chúng để đảm bảo cây trồng được phát triển tốt là khả thi. Cùng xem các loài thiên địch của sâu xanh là những loài nào để có thể cân nhắc sử dụng làm biện pháp phòng bệnh nhé.
– Ong ký sinh sâu non: Có vòi trứng dài chúng thường đẻ trứng vào các sâu non, khi trứng ong phát triển sẽ phá huỷ vật bị ký sinh như sâu non.
– Ong ký sinh trứng: Loài ong cũng ký sinh trên trứng làm trứng sâu không phát triển được. Có một số loài ong có ích cho người nông dân như: ong kén nhỏ, ong, ong xanh mắt đỏ, ong đen.
– Vi khuẩn gây bệnh cho ấu trùng: Vi khuẩn Bacillus Thuringiensis tổng hợp protein làm tê liệt ấu trùng gây hại cho cây vì thế mà ấu trùng không phát triển nữa và bị tiêu diệt.
– Chim ăn sâu: Chim sâu xanh hay chim chích bông là loài chim ăn sâu xanh, rất dễ nhìn thấy ở bất cứ đâu. Chúng rất nhanh nhẹn và thường bắt sâu bảo vệ mùa màng cho người nông dân.
Biện pháp phòng bệnh
Sâu xanh thường hay gây hại cho cây dưa chuột trong thời gian ngắn. Hiện nay, ngoài cách phòng bệnh truyền thống như bảo vệ môi trường, giữ điều kiện nhiệt độ mà sâu không thể sinh trưởng được, thì các chuyên gia trong nông nghiệp cũng có các biện pháp khác như là dùng các thiên địch, kết hợp các biện pháp phù hợp với mùa vụ,..Cụ thể như:
– Kết hợp một số biện pháp thủ công như bẫy đèn bắt bướm, bẫy bả chua ngọt để diệt trừ sâu xanh trưởng thành và sử dụng thiên địch như chim chích bông để bắt sâu non, ong đen ký sinh trên ấu trùng, trứng.
– Thường xuyên thăm nom kiểm tra để phát hiện sâu hại
– Trước khi gieo trồng cần vệ sinh đất kỹ càng. Cào cỏ sạch, cày đất, xới tơi đất để đảm bảo sâu không trú ngụ ở dưới
– Sử dụng các chế phẩm sinh hoá học phun lên cây nhằm ngăn chặn và phòng ngừa sâu sinh nở
Biện pháp xử lý
Khi phát hiện cây dưa chuột có những dấu hiệu bị sâu xanh phá hại. Chúng ta cần có những biện pháp để xử lý nhanh chóng và hiệu quả. Có 2 biện pháp mà người nông dân cần phải biết rõ để có thể lựa chọn một cách linh hoạt, phù hợp với tình hình gây hại cũng như điều kiện môi trường xung quanh
– Kinh nghiệm truyền thống:
Các biện pháp này sẽ được áp dụng khi mới phát hiện sâu xanh ăn lá như sử dụng bẫy đèn, bẫy keo dính, bắt bằng tay, xử lý nhiệt hạt giống,…
– Biện pháp hoá học:
Sử dụng các chế phẩm, thuốc trừ sâu xử lý sâu bệnh gây hại, ăn lá cây dưa chuột khi mật độ vượt mức kiểm soát. Lưu ý chọn loại thuốc phù hợp, ít độc hại với môi trường, nhanh phân huỷ, thuộc nhóm độc thấp. Phun đúng thời điểm (nên phun vào lúc tạnh ráo lúc sáng sớm hoặc xế chiều). Bà con có thể tham khảo một số sản phẩm điển hình của Nghi anh như Chim én, Sumo, Đục quả,…
Thuốc trừ sâu 
Câu hỏi thường gặp
Cây dưa chuột bị sâu xanh ăn lá gây hại có biểu hiện gì?
Thiên địch của chúng là loại nào?
Xử lý bệnh bằng cách nào?
