Cây ngô là một loại lương thực được trồng phổ biến ở Việt Nam và nhiều nước khác trên thế giới. Hiện nay cây ngô không chỉ phục vụ cho nhu cầu lương thực trong nước mà còn là tiềm năng kinh tế lớn, có đóng góp không nhỏ trong sự phát triển nền kinh tế nông nghiệp nước nhà. Ngô là loại thực phẩm có hàm lượng dinh dưỡng cao, hàm lượng dinh dưỡng tự nhiên trong ngô rất có lợi cho sức khỏe. Ngày nay ngô không chỉ sử dụng như một loại thực phẩm trong bữa cơm hàng ngày mà còn phục vụ đắc lực trong sản xuất. Ngô được sử dụng làm chế biến bánh kẹo, nguyên liệu làm chè,…Ngô là một mặt hàng xuất khẩu có giá trị lợi nhuận cao. Cũng chính vì nhiều ưu điểm về cây ngô mà rất nhiều doanh nghiệp đã mở rộng mô hình trồng thêm ngô để phục vụ sản xuất chế biến cũng như xuất khẩu. Bên cạnh những lợi ích mà cây ngô mang lại thì trong quá trình trồng trọt vẫn còn khá nhiều vấn đề xảy ra. Đặc biệt là các loại sâu bệnh gây hại trầm trọng đến cây ngô. Điển hình là sâu xanh đục trái ngô.
Giới thiệu sâu xanh đục trái
– Sâu đục xanh có tên khoa học là Helicoverpa armigera, tên tiếng anh là Corn earworm. Loại sâu này thường gây hại nặng cho cây bắp quanh năm ở mọi vùng trồng trên cả nước. Đặc biệt ở Đồng Bằng Sông Cửu Long trồng với quy mô lớn nên sâu hại tấn công rất nặng nề. Sâu xanh đục ngô tấn công từ khi cây còn rất nhỏ, cho tới râu ngô, trái non,…tận cho tới lúc quả sắp thu hoạch. Làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới năng suất thu hoạch của bà con và khiến chất lượng nông sản giảm sút.
Đặc điểm hình thái sâu đục xanh
– Vòng đời trung bình của sâu đục xanh từ 28-50 ngày:
+ Trứng: 2-7 ngày
+ Sâu non: 14-25 ngày
+ Nhộng: 10-14 ngày
+ Trưởng thành: 2-5 ngày
– Bướm thân dài 18-20mm, sải cánh rộng 30-35mm, màu nâu nhạt, trên cánh trước có các đường vân rộng màu xanh thẫm.
– Trứng hình bán cầu, lúc đầu trắng sau chuyển dần thành màu nâu, trên bề mặt có nhiều đường gân dọc. Trưởng thành đẻ trứng rải rác trên các bộ phận non của cây bông như lá non, nụ,…Một con bướm có thể đẻ từ 800-2800 trứng.
– Sâu xanh non có màu xanh lá cây, hồng nhạt, hoặc nâu thẫm, trên thân có sọc đen mờ, đẫy sức dài 40mm. Nhộng có màu nâu, dài 18-20mm, đoạn cuối bụng có 2 gai mọc song song.
– Sâu trưởng thành chui ra khỏi quả để hóa nhộng trong lớp đất sâu 5-10cm. Sâu trưởng thành hoạt động vào ban đêm hoặc chiều tối bay khỏe và xa và có thể đẻ được 1000 quả trứng, trứng đẻ riêng từng quả, thường ở mặt trên lá non, nụ hoa và gần quả. Sâu thường xuất hiện nhiều trong giai đoạn cây ra hoa và tạo quả.
Đối tượng gây hại
– Loại sâu xanh đục lá thân này thường xuất hiện trên cả cây bắp cải, súp lơ, su hào,…Chúng tấn công và gây hại rất nhanh. Chúng đục hết các lá non trên trên cây, gây hại làm cây không thể phát triển hơn, năng suất cây cũng giảm rất nhanh.
Triệu chứng gây hại
– Sâu xanh gây bệnh trong toàn bộ quá trình lớn lên của cây bắp (cây ngô). Khi cây ngô còn non, sâu ăn những bộ phận non của cây ngô như ngọn lá, lá non làm thủng lá, làm cây ngô sinh trưởng chậm. Lúc ngô trổ cờ sâu đục vào lá bao cờ, gây bệnh cho bao phấn, bông cờ. Khi cây hình thành bắp, sâu tấn công hạt non hoặc đục sâu vào bên trong bắp. Chất thải do sâu non bài tiết làm kết dính lá bao cờ, cản trở việc trổ cờ và tung phấn. Ở trên cây ngô (cây bắp), sâu non cắn phá râu ngô, gây giảm tỷ lệ đậu hạt. Nhiều khi sâu còn đục và ăn nhiều lên phần trên bắp ngô, gây thối bắp ngô khi gặp mưa.
Đặc điểm sinh thái
– Sâu xanh hại bắp gây hại quanh năm, chúng sinh trưởng và phát triển trong suốt quá trình phát triển của cây ngô. Ở giai đoạn đầu sâu xanh sẽ gây hại tới những ngọn lá non, thân non, hút chích hết các chất có trong thân và lá cây làm cho cây mất đi lượng lớn chất dinh dưỡng, không đủ khả năng phát triển. Tiếp tới thời kỳ trổ bông thì sâu xanh sẽ liên tục phát huy khả năng gây hại lên những bông ngô non để hút hết chất dinh dưỡng khiến cho bông ngô khô, còi cọc và không thể phát triển được nữa. Đối với những cây bị sâu xanh tấn công mạnh mà chưa xử lý bệnh kịp thời thì có thể bị héo hoặc chết. Do loài sâu này hoạt động quanh năm nên dường như chúng là loài sâu rất dễ tồn tại ở mọi môi trường khác nhau.
Thiên địch
– Thiên địch của sâu xanh là ong mắt đỏ thuộc nhóm ký sinh.
Khi loài sâu xanh này xuất hiện ong mắt đỏ sẽ nhanh chóng tìm đến những nơi có con mồi này để tấn công. Ong mắt đỏ dường như là một đối thủ vô cùng lợi hại đối với các loài sâu xanh, sâu đục thân. Bởi loài ong này có sức mạnh lớn nhanh chóng tấn công và tiêu diệt loài sâu này.
Biện pháp phòng bệnh sâu xanh đục hại ngô
– Thực hiện chăm sóc ngô đúng quy trình kỹ thuật, làm cỏ bón phân
– Vệ sinh sạch sẽ đồng ruộng, làm sạch cỏ quanh bờ để hạn chế nguồn ký chủ phụ của sâu.
– Cày bừa kĩ càng, phơi ải đất trước khi gieo hạt để tiêu diệt nhộng sâu xanh tồn tại trong đất.
– Thường xuyên thăm đồng để nhanh chóng nhận biết thời điểm nào loài sâu xanh này gây hại để có được những biện pháp hợp lý, nhanh chóng đối phó.
– Giáo dục, tuyên truyền bà con trồng ngô về những dấu hiệu sâu bệnh gây hại cũng như những biện pháp phòng tránh kịp thời khi phát hiện sâu bệnh gây hại.
Biện pháp xử lý
– Khi phát hiện sâu xanh, có thể phun phòng tránh trường hợp bùng dịch, phun lúc ngô 3-4 lá, 7-9 lá và trước trỗ cờ 5-7 ngày.
– Dùng ong mắt đỏ Trichogramma để diệt sâu non
– Bà con hãy tham khảo các loại thuốc trừ sâu điển hình của Nghi Anh như Thánh sầu, Sumo, Đục quả,…
Thuốc trừ sâu
