Với đặc tính sinh trưởng tốt và không kén đất, cây ngô (bắp) phù hợp phát triển ở hầu hết mọi loại thời tiết khí hậu ở nước ta. Là một loại cây dễ chăm sóc, thời gian canh tác ngắn, một năm có thể canh tác nhiều vụ khác nhau từ đó cho sản lượng lớn và mức thu nhập kinh tế cao. Đặc biệt là trong khoảng thời gian này, lượng ngô hạt nhập khẩu đang vào mức giá cao nên xảy ra tình trạng thiếu hụt ngô hạt trong chăn nuôi. Vì tình trạng ấy, một số bà con đã thực hiện mở rộng vùng trồng canh tác hoặc tăng số mùa vụ trong một năm. Từ đó nhiều vấn đề đã xuất hiện trong quá trình bà con thực hiện canh tác, thường gặp nhất là vấn đề cân bằng dinh dưỡng cho cây ngô. Cây ngô bị thiếu hụt lân không phải là tình trạng còn hiếm gặp với bà con nữa. Vậy bà con cần xử lý như thế nào khi tình trạng này xuất hiện trên đồng ruộng của mình? Hãy đọc bài viết sau và tìm hiểu cùng chúng tôi nhé.
Tình trạng thiếu lân và nhu cầu cần lân của cây ngô
Tình trạng thiếu lân ở cây ngô còn có tên khoa học là Phosphorus deficiency, tình trạng này thường xuất hiện vào vụ ngô đông, gây ra một số hệ quả xấu cho cây ngô, ảnh hưởng đến chất lượng và sản lượng cho thu hoạch của bà con.
Cây ngô cần khoảng 60 – 90kg lân /1ha đất trồng và cần bổ sung bắt đầu ở giai đoạn 50 ngày đầu sau khi gieo hạt (khoảng 30% lượng lân). Sau giai đoạn này cây ngô cần bổ sung lượng lân lớn nhất để tích lũy tinh bột ở hạt (khoảng 65% lượng lân). Giai đoạn sau cùng là giai đoạn chín, ở thời gian này cây ngô không cần quá nhiều lân nên cần giảm dần lượng lân.
Lân và vai trò của lân đối với cây ngô
- Lân: là loại phân cung cấp các nguồn Phốt pho (P) cần thiết cho cây trồng. (P) là 1 trong 3 nguyên tố dinh dưỡng đa lượng (NPK) quan trọng bậc nhất mà cây ngô không thể thiếu để phát triển một cách bình thường. Như bà con có thể thấy, lân chỉ đứng thứ hai sau đạm và là nhân tố không thể thay thế trong việc chăm sóc cây ngô.
- Vai trò của lân: Có thể nói lân rất quan trọng cho cây ngô bởi nó có góp mặt tham gia vào rất nhiều quá trình của cây như quá trình tái tạo và phát triển bộ rễ, quá trình hô hấp quang hợp của cây. Ngoài ra lân làm cây có khả năng làm tăng tính chống chịu của cây giúp cây chịu được các thời tiết bất lợi, sâu bệnh, chịu được đất chua, đất kiềm.
Nếu như đạm có ảnh hưởng tới bộ lá, kali có ảnh hưởng đến quá trình tạo hạt thì lân là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình kiến tạo, hình thành và phân hoá mầm hoa từ đó thúc đẩy cây cho ra cờ, thụ phấn và tạo hạt ở cây ngô.
Lân có khả năng làm tăng cường tốc độ hút đạm của cây và chống ngộ độc của đạm khoáng. Nếu như bà con bón quá nhiều đạm cho cây thì lượng lân có sẵn trong cây sẽ giúp bà con giảm bớt được tổn hại nếu có.
Dấu hiệu nhận biết cây ngô đang thiếu lân
Khi cây ngô thiếu lân, cây thường còi cọc, thân gầy, yếu. Phần ngọn và xung quanh viền lá xuất hiện màu đỏ tím sau sẽ lan dần rộng khắp lá, tất cả các lá đều có xu hướng dựng đứng lên. Nếu tình trạng này kéo dài, phần màu tím sẽ chuyển sang màu đen và cháy khô. Dấu hiệu này biểu hiện rất rõ nên bà con sẽ dễ dàng nhận biết được tình trạng thiếu lân ở cây.
Hình 3: Biểu hiện trên lá cây ngô bị thiếu lân
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng thiếu lân ở cây ngô
- Do cây trồng chỉ có thể hấp thụ lân ở hai dạng HPO4 và H2PO4, mà hai dạng ion này ở hầu hết các loại đất nông nghiệp chúng tồn tại ở mức rất thấp nên sẽ không có đủ lượng lân cần thiết cho cây ngô phát triển.
- Do vùng đất trồng của bà con có độ pH quá thấp hoặc quá cao (dưới 6 hoặc cao hơn 7,5). Và có thể do một số loại đất có lượng hạt sét cao, gây nén đất, giảm lượng oxy. Từ đó cây cũng không hấp thu được lân vào cây.
- Ở cây ngô non, nếu gặp thời tiết bất lợi như quá lạnh hoặc quá khô hạn cũng gây ra tình trạng thiếu lân cho cây.
- Một lý do nữa là do bà con gieo trồng ngô lại nhiều lần liên tiếp trên vùng đất cũ mà không cải tạo bổ sung lân cho đất. Mỗi năm cây ngô sẽ lấy đi một lượng lân nhất định để phát triển, lượng lân trong đất đã ít nên nếu trồng liên tục như thế cây sẽ bị thiếu hụt lân nặng nề.
Mức độ ảnh hưởng
Khi cây ngô bị thiếu lân sẽ xảy ra tình trạng cây cho chất lượng và sản lượng kém. Cây bị đứng ngọn, phát triển chậm lại hoặc không có dấu hiệu phát triển. Bộ lá trở nên nhanh già hơn, phần bản lá có xu hướng nhỏ lại và dựng đứng lên. Ban đầu lá sẽ có màu xanh đậm sau dần dần mất màu xanh và chuyển sang tím đỏ
Phần rễ ít phát triển, cây ngô dễ đổ ngã làm hỏng, gãy cây ảnh hưởng đến sản lượng cho thu hoạch
Trong quá trình phát cờ, thiếu lân dẫn đến tình trạng cây cho ra cờ muộn hơn. Từ đó kéo dài thời gian canh tác 1 mùa vụ gây ảnh hưởng tới các vụ tiếp theo.
Trong quá trình thụ phấn và tạo hạt, thiếu lân gây ra tình trạng giảm quang hợp. Từ đó làm giảm quá trình tổng hợp tinh bột làm hạt ít, lâu già, xốp và hay bị sâu bệnh tấn công.
Biện pháp khắc phục tình trạng thiếu lân trên cây ngô
Một số vùng đất thấp, bà con cần có hệ thống thoát nước tốt, tránh gây ngập úng làm trôi đi lượng lân trong đất.
Đối với đất chưa tiến hành gieo trồng, bà con cần cải tạo lại đất. Dùng các loại lân nung chảy, trong thành phần còn có các hoạt chất khác như vôi làm trung hòa pH đất, vi lượng sắt, molipden, đồng, mangan, coban cung cấp dinh dưỡng lâu dài cho cây. Hoặc sử dụng trong quá trình gieo hạt, bỏ lân xuống bên cạnh hạt và bỏ hạt cách phân lân khoảng 1 – 2 cm. Đối với phương pháp này sẽ tiết kiệm phân lân và bà con yên tâm rằng lân nung chảy sẽ không làm xót rễ khi hạt nảy mầm đâu nhé.
Đối với cây đã gieo trồng, khi xảy ra tình trạng thiếu lân biện pháp duy nhất trước mắt là bà con cần thực hiện là bổ sung lân cho cây ngô. Bà con nên sử dụng các loại phân có khả năng thẩm thấu cao kết hợp cùng đạm để tăng khả năng hấp thụ cho cây, bổ sung kịp thời dinh dưỡng cho cây. Các loại phân có hàm lượng lớn lân cao, cây dễ hấp thụ như một số sản phẩm phân bón lá của Nghi Anh có chứa hàm lượng lân cao như Siêu bật hoa, Hero,…
Phân bón lá
Một số lưu ý cho bà con:
- Phân Super lân sẽ gây tình trạng chua đất nếu sử dụng lâu dài và không thích hợp cho đất chua. Phân lân nung chảy có kèm vôi phù hợp tốt cho đất chua và mọi loại đất khác .
- Khi bón lân tuyệt đối không được để đất khô, cần giữ độ ẩm cho đất giúp cây có thể hấp thụ tốt.
- Trong quá trình bón lân, bà con nên kết hợp cùng với phân chuồng để đạt hiệu quả cao nhất. Nếu có thể hãy ủ phân chuồng hoai mục kết hợp Super lân để tránh tình trạng cố định lân trong đất.
- Khi bón phân cần bón gần phần rễ cây và trộn đều với đất để cây dễ hấp thụ vì các loại lân thường ít khi gây sốc cho rễ cây.
- Tuyệt đối không bón quá liều lượng, đặc biệt tình trạng thiếu lân rất dễ phát hiện nhưng thừa lân thì rất khó. Thiếu lân không tốt cho cây nhưng khi thừa lân thì cũng gây ra một số hệ lụy nghiêm trọng như: ra cờ và tạo hạt quá sớm, cây chưa đủ tuổi để tạo tinh bột và cũng không có đủ thời gian để tích lũy tinh bột đầy hạt. Đồng thời, gây ra tình trạng ức chế sinh trưởng, khiến một số chất vi lượng như kẽm, đồng không được cây hút và không thể chuyển hoá.
Câu hỏi thường gặp
Bệnh thiếu Lân biểu hiện ở giai đoạn nào trên cây ngô?
Cay bị thiếu lân có biểu như thế nào?
Xử lý bằng cách nào?
